IL-QERD IN-NAĦAL… u n-naħal

October 19, 2015

NewsBook

It-Tnejn, 19 ta’ Ottubru, 2015

Il-Qerd in-naħal

Alfred E. Baldacchino

Dawn il-ġranet rajna numru ta’ għasafar ipassu lejn l-Afrika, uħud anki jinżlu fil-qiegħa. Xi snin ilu ma kienx daqshekk faċli li wieħed seta’ jarahom, u għalhekk kien ta’ sodifassjon tara nies minn kull faxxa tas-soċjetà, siekta tħares, tissaħħar u anki tieħu ritratt, kemm bil-mowbajl kif ukoll b’apparat sofistikat tar-ritratti.

Fost l-għasafar kbar li kellna x-xorti li naraw mill-qrib kien hemm numru ta’ ċikonji bojod. Jistrieħu tefa’ ta’ ġebla ’l bogħod f’għalqa għal ftit taż-żmien qabel ikomplu bil-vjaġġ tagħhom. Rajna wkoll, fost oħrajn, numru ta’ qerd in-naħal kollha kuluri, sbieh, itiru b’mod li jsaħħar. Stajna naraw is-seher u l-mirakli tan-natura iseħħu pass ’l bogħod.

qerd-in-naħal

Kien ta’ sodisfazzjon li wieħed seta’ jara l-frott tal-ħidma sfiqa u fejjieda ta’ matul is-snin, kemm ta’ għaqdiet ambjentali mhux governattivi, numru ta’ individwi, kif ukoll għalliema u anki l-gazzetti u x-xandir.

Ħassejt bħal sajjetta fil-bnazzi meta qrajt u smajt lil xi ħadd jgħid, anki fuq il-mezzi tax-xandir, li ma jieħux gost jara dan l-għasfur għaliex, kif qal, il-qerd in-naħal jagħmel il-ħsara għax jiekol n-naħal. Inħsadt u erġajt pass lura, għax dan il-kumment jikxef il-ħtieġa ta’ bżonn ta’ aktar edukazzjoni, aktar tgħarif, u aktar bżonn biex wieħed jifhem li l-għasafar huma parti mill-ekosistema li twieżen anki lilna l-bnedmin.

qerd-in-na]al-2

dehra f’pajjiżna tal-Qerd in-naħal

Huwa minnu li l-qerd in-naħal jiekol in-naħal kif jixhed ismu wara kollox. Imma minbarra n-naħal dan l-għasfur jiekol inseti oħra bħal ngħidu aħna, fost oħrajn, żnażan, ċikkuġwiebi, u anki bagħal taż-żunżan. Dan l-aħħar smajna u qrajna kemm uħud huma beżgħana minn dan il-bagħal taż-żunżan li qed jersaq aktar qrib lejn l-urban. U dan il-qerd in-naħal jiekolhom biex jgħix u mhux b’kapriċċ jew għal xi gwadan ieħor. U għad hemm minn ma jistax u ma jridx jifhem li anki l-qerd in-naħal għandu l-rwol tiegħu fis-sistema ekoloġika. In-naħal li jiekol ikunu jew dawk xjuħ, jew inkella mhux b’saħħithom, u għalhekk ikun qiegħed inaqqi l-kolonja minn dawk li jkunu aktar ta’ piż għall-kolonja. Waqt li jiekol hu jkun qed jagħmel il-ġid lin-naħal.

Meta smajt dan il-kumment li l-qerd in-naħal jagħmel il-ħsara lil min irabbi n-naħal għax jiekol in-naħal, ftakart f’dawk il-flus kemm pubbliċi u kemm le, li jintefqu biex jinxtara u jitħallsu n-nies biex ibexxu kimika velenuża matul il-mogħdijiet u fil-beraħ biex joqtlu l-flora u l-fawna li tgħix matulhom. U minbarra l-flora u x-xgħat tal-friefet, u fawna oħra li jinqerdu, jinqerdu wkoll in-naħal: iva n-naħal. U mhux in-naħal biss jinqerdu, imma meta n-naħal imċappsin bil-kimika qerrieda jmorru ġol miġbħa tagħhom, mhux biss iċappsu lin-naħal oħra, imma jgħaddu din il-kimika wkoll fl-għasel, kif studju fl-Amerika wera.

naħlla-fuq-fjura

In-naħal huwa parti mill-ekosistema u qed isofru telf kbir minħabba l-bexx kimiku li qiegħed jitbexx għall-raġunijiet kummerċjali.

Imbagħad ikun hemm xi ħadd li jrabbi n-naħal u bla mistħija jgħid li għax il-qerd in-naħal jiekol naħla jew tnejn biex jgħix, dan qed jaghmel il-ħsara! Imma meta bniedem, bil-għerf li għandu jbexx kimika qerrieda biex jeqred il-ħajja li jolqot, għall-qliegħ tal-flus, dan mhux qed jagħmel ħsara, lanqas lin-naħal!

Kulħadd jaf, li dan il-bexx ta’ kimika qerrieda li qed tagħmel ħsara mhux biss lill-ekosistema imma anki lill-bniedem, qed isir għax il-politikanti responsabbli mill-kontrol ta’ dan il-bexx qerriedi, li qed isir u jitħallas bi flus pubbliċi, jew ma għandhom lil ħadd biex jiftħilhom għajnejhom fuq din il-ħsara u din il-ħela ta’ flus pubbliċi, jew inkella mhux interessati li jwaqqfu din il-qerda, għaliex jarawha bħala xi ħaġa kummerċjali li tħalli l-qliegħ lil min jużaha.

U ġib il-għaġeb, kif qalli xi ħadd midħla ta’ dawk li jrabbu n-naħal, li hemm ukoll xi ħadd minnhom li jimportaw il-bexx għall-bejgħ biex jeqred il-ħajja, u jispiċċaw jinqerdu n-naħal ukoll. Imma dan għalihom ma jagħmilx ħsara lin-naħal. Wieħed hawn jista’ jgħid li sakemm in-naħal jinqerdu għall-qligħ tal-flus, allura mhux ħażin u ma ssirx ħsara!

Dan juri biċ-ċar li f’dan il-pajjiż, wieħed irid jieħu, jieħu, u jkompli jieħu mingħajr l-ebda ħsieb jew rieda li jgħati xi ftit lura: xejn. U għax għasfur jieħu naħla biex jiekol u mhux għall-qliegħ jew għall-kummerċ, dan qed jagħmel il-ħsara, u qed jagħmel għar minn dak li jimporta, u jbexx din il-kimika qerrieda li toqtol mhux biss lin-naħal, imma kull ħlejqa li tmiss ma’ dan il-bexx. U hemm il-barka tal-politikanti biex dan il-bexx qerried ikompli jsir, anki jekk jeqred lin-naħal. Imma huwa l-għasfur il-qerd in-naħal li jingħad li qed jagħmel il-ħsara!

bexx-fuq-in-naħal

Dan mhux l-għasfur qerd in-naħal. Imma huwa qerd in-naħal mill-bniedem għal raġunijeit kummerċjali, uħud minnhom imħallsa minn flus pubbliċi. U għall-uħud li jrabbu n-naħal dan mhux xejn ħażin!

 

aebaldacchino@gmail.com

 

Advertisements

Il-bexx kimiku, is-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent – 1

May 11, 2015

NewsBook

Il-bexx kimiku, is-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent – 1

it-Tn ejn, 11 ta’ Mejju, 2015

 Alfred E. Baldacchino

 Il-ħajja tal-bniedem illum hija maħkuma minn bexx bil-kimika li juntuża f’firxa wiesgħa. Wieħed mill-għanijiet ta’ dan il-bexx huwa biex jeqred ħxejjex u animali li l-bniedem iħoss li ma għandux bżonnhom, jew, li nkella jarahom li qed ifixkluh u jikkompetu miegħu għall-qligħ tal-flus. Waħda mill-kimika l-aktar li tintuża hija l-glyphosate u din ma toqgħodx tagħżel il-pjanti li sejra toqtol imma toqtol dawk li tolqot.

pic 5

Il-kimika glyphosate tinxtorob mill-weraq tal-pjanta u xi ftit mill-għeruq, u twassl biex teqred il-pjanta. Din tintuża fl-agrikultura, fl-ortikultura, fit-tkabbir tad-dwieli, u anki fit-tkabbar tas-siġar, kif ukoll fil-ġonna u anki fid-djar biex teqred dawk il-pjanti li jitqiesu bħala ‘ħżiena’. Tintuża wkoll biex tnixxef l-uċuh tar-raba’ qabel il-waqt biex il-ħsad ikun aħjar u hekk il-qligħ ikun akbar. Barra minn hekk din tintbexx mal-ġnub tat-toroq u fuq il-bankini fl-ibliet u anki f’xi mogħdijiet fil-kampanja.

Il-glyphosate hija l-aktar erbiċida li tintuża madwar id-dinja, minħabba li kif jingħad din mhix tossika u ma għandiex impatti negattivi, u anki minħabba li ma tqumx ħafna flus.

Saħanstira l-kumpaniji kbar, bħal Monsanto, illum jagħmlu wkoll organiżmi ġenetikament modifikati (GMOs) biex meta dawn jitbexxu b’din il-kimika, dawn ma jmutux filwaqt li jinqerdu dawk il-pjanti ‘ħżiena’ li jkunu qed jikkompetu magħhom. 70% tal-qmuħ, 78% tal-qoton u 93% tas-sojja, huma modifikati ġenetikament biex jirreżistu din il-kimika li tintbexx fuqhom biex tħarishom minn insetti u minn pjanti oħra.

Wieħed mill-prodotti li jintuża biex jeqred il-pjanti u li fih din il-kimika glyphosate huwa r-Roundup li jitbexx madwar id-dinja kollha. Dan huwa meqjus, minn min jipproduċih mgħandniex xi ngħidu, bħala li kważi ma għandux impatti negattivi fuq il-bniedem. U din id-dikjarazzjoni ġiet milqugħa mill-Awtorità tal-Ħarsien tal-Ambjent Amerikana. Minħabba f’hekk ftit li xejn saru studji fl-Amerika biex jaraw kif din il-kimika qed taffettwa l-bniedem u l-ekosistema. Dan minbarra li kien hemm xi studji li ffalsifikaw ir-riżultalti biex din il-kimika ma tiħux isem ħażin. Ir-Roundup jista’ jinxtara mingħajr ebda xkiel minn fuq kull xkaffa ta’ kull ħanut tal-ġonna.

Tant ir-Roundup jintuża fl-agrikultura, li numru ta’ pjanti li jikbru fis-selvaġġ mgħadhomx jaqgħu vittma u jiġu meqruda għax dawn issaħħu kontra din il-kimika. ħMinbarra hekk, l-użu u l-impatti negattivi ta’ dan il-prodott qed iqajjem tħassib kbir fuq is-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent naturali.

L-Agenzija Internazzjonali għar-Riċerka dwar il-Kankru (IARC) tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) qalet li l-glyphosate, kimika ewlenija użata fir-Roundup, taraha bħala aktarx li tikkawża l-kankru fil-bniedem. Dan mill-ewwel ġie miċħud minn Monsanto li qalu li ma jafux kif l-IARC waslet f’din il-konkluzjoni.

Minbarra hekk, studji oħra tal-IARC fuq annimali jorbtu l-użu tal-glyphosate ma’ ‘sinjali mekknaniċi’ bħal ħsara fid-DNA fiċ-ċelloli tal-bniedem meta dan ikun mikxuf għal din il-kimika. Ma għandniex xi ngħidi li dan ukoll ġie miċhud bil-qawwa mill-kumpanija li tuża din il-kimika u li kull sena ddaħħal ’l fuq minn $16bn mill-bejgħ ta’ din il-kimika.

Rapporti tal-WHO jikxfu wkoll li din il-kimika nstabet fl-ikel, fl-ilma, u anki fl-arja wara li tkun ġiet imbexxa.

Numru ta’ pajjiżi Ewropej, bħall-Olanda, id-Danimarka u l-Isvejza, jew waqqfu jew ikkontrollaw sewwa l-użu ta’ din il-kimika minħabba l-periklu ta’ impatti negattivi fuq is-saħħa – u mhux il-kankru biss – problemi fil-kliwi, mard seliak, infjammazzjoni tal-kolon u awtiżmu, u saħansitra ulied immankati. Pariġi, Chicago u Vancouver ukoll ħadu passi simili fl-interess tas-soċjetà tagħhom.

Studju li sar fl-Arġentina jorbot l-użu ta’ din il-kimika ma’ impatti negattivi fuq il-kolonji tan-naħal u nsetti oħra. Fi New York għaqda mhux governattiva qed tifittex lill-Agenzija tal-Ħarsien tal-Ambjent talli mhux qed tieħu passi biex twaqqaf il-ħsara li l-glyphosate qed jagħmel lill-popolazzjoni tal-friefet.

Studju ieħor li sar mill-Università Nazzjonali ta’ Córdoba l-Arġentina, wieħed mill-pajjiżi fejn l-aktar li jkabbru sojja ġenetikament modifikata, jispjega kif 30% tal-imwiet fl-inħawi fejn hemm agrikultura intensiva, huma minħabba l-kankru, meta mqabbel ma’ 20% medja tal-pajjiż kollu. U ż-żieda ta’ dawn l-imwiet minħabba l-kankru hija marbuta mad-data ta’ meta beda jintuża l-glyphosate u kimiċi oħra fl-agrikultura.

Statistika mogħtija mis-Soċjetà Amerikana tal-Kankru turi li l-kankru żdied bi 80% mill-bidu tas-snin 70, is-snin meta l-kimika glyphosate tpoġġiet fuq is-suq.

Fl-2013 l-għaqda mhux governattiva Ewropea Friends of the Earth ħallset għall-studju f’laboratorju indipendenti fil-Ġermanja. Dan wera li fl-awrina ta’ nies minn 18-il pajjiż, medja ta’ 44% tal-kampjun, kellhom traċċi tal-glyphosate.

F’Malta, testijiet li saru mill-Friends of the Earth ta’ Malta, sabu li 90% tal-kampjun tal-awrina kien fiha traċċi tal-glyphosate – 9 minn kull 10 persuna studjati.

bexx-fl-ibliet-malta

bexx ta’ kimika fl-urban f’Malta.

Studji xjentifici li dehru fil-Journal of interdisciplinary toxicology juru li l-glyphosate jista’ jkun il-kaġun ewlieni li jwassal għall-obeżità, u għall-awtiżmu, kif ukoll għall-infertilità, għall-mard u sofferenzi oħra bħall-Alzheimer, Parkinson, depressjoni u kankru.

Iż-żieda qawwija fl-użu ta’ din il-kimika bil-bexx fuq il-qmuħ fl-Amerika mxiet pass pass maż-żieda fil-każijiet ta’ dawk li jbgħatu bil-marda tas-seliak. Il-kawża ewlenija ta’ din il-marda tibda’ bl-ikel ta’ proteini gluten miċ-ċereali.

pic-3

Monsanto’s Roundup weedkiller, li fih il-glyphosate. Ritratt: Studioshots/Alamy

Dan l-aħħar, studji oħra f’numru ta’ pajjiżi Ewropej, sabu traċċi tal-glyphosate f’firxa wiesgħa fl-ikel. U dan l-istudju sar fuq dawk li jgħixu fl-ibliet li mingħajr dubju ma kinux milquta bil-bexx ta’ din il-kimika, imma jieklu ikel li b’xi mod kellu x’jaqsam ma’ din il-kimika fit-tkabbir jew produzzjoni tiegħu. 44% tal-kampjun tal-awrina tagħhom kien fih ammont  ta’ din il-kimika.

Stima aktar friska tikxef li wieħed minn kull għoxrin persuna fl-Amerika ta’ Fuq u fl-Ewropa isofru mill-marda tas-seliak. Din il-marda qed tiżdied fl-Amerika u anki fl-Ewropa, fejn 5% tal-popolazzjoni isofru minnha.

L-glyphosate żdied ħafna min-ħabba l-użu f’firxa wiesgħa ta’ tipi ta’ Roundup, anki b’rabta ma’ ħxejjex ġenetikament modifikati. Tant li fl-Ewropa l-glyphosate huwa l-aktar kimika popolari li tintuża biex teqred il-pjanti. Ma jistax wieħed ma jinkwetax meta iqis li fl-2007 fl-Istati Uniti biss, l-ammont ta’ din il-kimika ntuża f’ammonti kbar: medja ta’ 83,000 tunnellata fil-qasam agrikolu; 3,000 tunnellati fil-ġonna tad-djar; u 6,500 tunnellata fl-industria, kummerċ u f’attività governattivi.

Id-darba li jmiss nitkellmu fuq l-użu ta’ din il-kimika f’Malta.

aebaldacchino@gmail.com

alfredbaldacchno.wordpress.com