L-­ISPEĊI INVAŻIVI… u l­-Mepa

April 14, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 14 ta’ April, 2014

L-­ISPEĊI INVAŻIVI… u l­-Mepa

 Alfred E. Baldacchino

  F’kumment ieħor rajna kif is­-siġra tal­-Akaċja tal-Ħarir, jew Albizia tista’ jkollha impatt ferm negattiv fuq il­-biodiversità Maltija. Dan minkejja l-­linji gwida fil-­pubblikazzjonijiet kollha tal-MEPA. Pjanta oħra li ddaħħlet f’pajjiżna u qed tagħmel il-­ħsara hija l-­Pjuma, jew Peniżetum (Penisetum setaceum) li matul dawn l­-aħħar snin tħawlet bi kwantità fit-toroq wara li ġiet importata minn barra. Wieħed jista’ jaraha fid­-dwawar fit­-toroq (roundabouts ­- ftit hemm minnhom  fejn ma ssibhiex) u f’kull roqgħa art matul it-toroq prinċipali. Quddiem il-Knisja ta’ San Lawrenz fil-Birgu hemm medda twila mhux ħażin minnha.

Il-Peniżetum jikber fil-Birgu.

Il-Peniżetum jikber il-Birgu.

Din il-pjanta tikber f’pajjiżi li ma għandhomx xitwa kiefra, u ma tiddejjaq xejn tikber fid-dell. Tant hija b’saħħitha li anki jekk tinħaraq tikber b’aktar ħerqa. In­-nar jgħinha biex tikkompeti ma’ pjanti indiġeni u tbiddel l-ekoloġija tal-post, tfaqqar l-ambjent mill-ispeċi indiġeni, tbiddel l­-ekoloġija tal-ħamrija, u anki tbiddel il-kompożizzjoni tal­-fawna u n­-numru tagħhom. Il-Peniżetum jew il­-Pjuma tkun bil-fjuri kważi s-sena kollha. Hija tista’ tgħix għal madwar 20 sena. Iż­-żerriegħa tagħha tinfirex bir-riħ, bil­-karozzi, permess tal-bniedem, bl­-ilma, bl-annimali li jġorruha meta teħel mal-pil tagħhom, u anki bil-għajnuna tal-għasafar. Il-karozzi u l-annimali jistgħu jeħduha distanzi twal.

Il-karozzi jgħinu biex iż-żerriegħa tal-Peniżetum tinferrex 'l bogħod fil-madwar

Il-karozzi jgħinu biex iż-żerriegħa tal-Peniżetum titferrex ‘l bogħod fil-madwar

Iż-żerriegħa tal­-Peniżetum tikber fejn hemm biżżejjed umdità u b’hekk mill-ewwel tiksi nħawi imqallba fejn ma jkunx hemm xita spissa. Hija tadatta malajr għall-ambjenti differenti.

Il-Peniżetum tikber kull fejn issib ftit umdità

Il-Peniżetum tikber kull fejn issib ftit umdità.

Din hija pjanta indiġena tal-Afrika u l-Lvant Nofsani. Fil­-pajjiżi fejn hija indiġena tikber f’ambjent nieqes mill-ilma. Infatti f’pajjiżha hija aktar rari milli fil-partijiet oħra tad­-dinja fejn ġiet imdaħħla u fejn invadiet. L-inħawi li tinvadi, fost oħrajn, jinkludu ambjenti naturali u mħarbta, għaram ramel, mal-ġnub tat­-toroq, f’kull xaqq fil-blat jew taħt il­-bankini. Biex namluhiela aktar faċli hawn Malta, fid­-dwawar fit-toroq u partijiet oħra fit-toroq inbexxuha bl­-ilma. Naturalment iħallas il­-poplu u l-ambjent.

Il-viżjoni pollitika u uffiċjali tal-MEPA

Il-viżjoni politika u uffiċjali tal-MEPA. U l-poplu u l-ambjent iħallsu.

Kif rajna f’artikli oħra, il-MEPA hija l-Awtorità Kompetenti responsabbli, għall-anqas fuq il-karta, biex tara, fost oħrajn, li l­biodiversità ta’ pajjiżna tkun imħarsa. F’wieħed mill-pubblikazzjonijiet tagħha l­-MEPA tgħid litagħraf il-fatt li l­-pjanti ornamentali huma magħrufa bħala r-raġuni ewlenija tal-pjanti invażivi fil-gżejjer Maltin. U għalhekk wieħed għandu jara li qabel ma jintroduċi speċi ġodda fil­-villaggi, bliet jew inkella jħawwilhom fuq skala kbira, wieħed għandu jikkonsulta l-linja gwida tal­-MEPA. Il-pubblikazzjoni tal-MEPA jgħidu li l­-firxa ta’ dawn l-ispeċi nvażivi qed tkun ta’ tħassib ambjentali. Tant illi huwa aċċetat li l-ewwel pass huwa li titwaqqaf id-dħul ta’ speċi invażivi. Iżda hemm bżonn li tittieħed azzjoni minħabba li l­-firxa  u l-impatti ta’ dawn l-ispeċi invażivi qed timmina sforzi għaddejjin biex tiġi mħarsa l­-biodiversità tal-gżejjer Maltin, tgħid il-MEPA! Tgħid ukoll li speċi ġodda qed jagħmlu ħsara kbira fl­-ambjent tagħna, kif ukoll huma ta’ tħassib għal Malta.

Ir-riżultat tal-użu ta' pjanti invażivi mingħajr ebda ħsieb ħlief dak ta' qligħ ta' flus.

Ir-riżultat tal-użu ta’ pjanti invażivi mingħajr ebda ħsieb ħlief dak ta’ qligħ ta’ flus.

Mill-kliem għall-fatti hemm baħar jikkumbatti jgħid il­-Malti. Il-MEPA hija magħrufa li qatt ma kellha qalbha taħraq għall-ħarsien tal-ambjent. U wara li d-dipartiment tal­-ambjent fl­-2002 tqiegħed f’ħoġorha, mill-ewwel ħakmithu, libsithu sarima, u għamlithu s­-Sindirella tagħha. Illum dan jinstab orfni fil-limbu tal­-MEPA. U llum il­-MEPA qed tistenna bil­-ħerqa kollha biex l-ambjent jitneħha minn ħdanha għax taħseb li hekk ma tħossx aktar il-piż tal-qerda tal-ambjent tal-gżejjer Maltin li hija qed tħalli jsir. Jekk wieħed iħares lejn il-proposti tagħha għall­-bdil fil-politika tal-ODZ (Żvilupp fiż­-Żoni barra l-Iżvilupp), dawk tal-iSPED (Pjan Strutturali għall-Ambjent u l-Iżvilupp), il-proposti għat­-twaqqif tal-Awtorità għall­-Iżvilupp tal-Ippjanar, u deċiżjonijiet meħuda mill­-MEPA, bħal fost ħafna oħra, ngħidu aħna d­-deċiżjoni tal-bini taċ­-ċimiterju tan-Nadur f’Għawdex, u l­-permessi tal-bini mostruż fil­-Mistra bl­-impatt ta’ ħsara kbira soċjali u ambjentali, wieħed jara kif u kemm il­-MEPA falliet fil-qadi ta’ dmirijietha lejn il­-ħarsien tal­-ambjent ekoloġiku u lejn is-soċjetà Maltija. Dan minkejja li l-poplu qed iħallasha biex tħarislu l­-ambjent tiegħu. Ara x’ġej meta ssir Awtorità tal­-Ippjanar tal-Iżvilupp! Sfortunatament l­-ambjent xejn ma hu fuq quddiem fuq l­-agenda politika tal­-partiti. Dan jidher ukoll mill­-fatt li llum l-hekk imsejjaħ landscaping li hija attività b’impatt kbir fuq il-biodiversità, qiegħed taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru tat-Transport u l-Infrastruttura. U dan, mingħajr l­-għajnuna professjonali fil-qasam tal-biodiversità, u bil-MEPA ma tara, ma tisma’, u ma tgħid xejn, il-Ministeru japprova dan kollu, u l-poplu u l­-ambjent iħallsu.

Iż-żerriegħa tal-Peniżetum lesta biex tissiefaħ 'l bogħod u tikber fejn taqa' - dejjem bil-barka tal-MEPA

Iż-żerriegħa tal-Peniżetum lesta biex tissiefaħ ‘l bogħod u tikber fejn taqa’ – dejjem bil-barka tal-MEPA.

Huwa għalhekk li kull darba li ngħaddi mit-toroq fejn ikun hemm il­-Peniżetum tikber (fost pjanti invażivi oħrajn), kemm fid­-dwawar fit-toroq, kif ukoll taħt il-bankini, xagħri, wesgħat imqallba u postijiet oħra fejn ħarbet, inkompli nsaħħaħ il­-fehma tiegħi li l-MEPA falliet bis-sħiħ. U ma għandniex xi ngħidu l­-falliment tal-MEPA jkaxkar miegħu l­-falliment tal-politikanti responsabbli minnha. Dan minkejja liġijiet Maltin u dawk internazzjonali, inklużi dawk tal­-Unjoni Ewropea. Dan sejjer jagħmilna l­-aħjar fl-Ewropa għal mod kif niġu naqgħu u nqumu mill­-obbligj u viżjoni tal-ħarsien tal-ambjent u l-impatt soċjali. U filwaqt li kulħadd jgħajjat bid­-drittijiet tal-minoranzi, mid­-dehra il­-maġġoranza ma għandha l­-ebda dritt. Bla dubju Malta hija tagħna lkoll, imma nħoss li l­-viżjoni soċjali u ambjentali qiegħdin taħt muntanja ta’ flus. Illum naraw li huma l-ftit li qed jiddettaw u jistagħnaw għas-spejjeż tal-ħafna. Bħalma qed jagħmlu l­-ispeċi invażivi li qed jerdgħu kull roqgħa ta’ pajjiżna, bil-barka tal­-MEPA.

 

aebaldacchino@gmail.com  

Advertisements

L­-Akaċja tal­-Ħarir… ­ siġra invażiva

February 24, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 24 ta’ Frar, 2014

L­-Akaċja tal­-Ħarir… ­ siġra invażiva

Alfred E. Baldacchino

 Kif rajna fl-­ewwel u fit­-tieni artiklu fuq is-­siġar, is-­siġar barranin jista’ jkollhom impatt negattiv ekoloġiku, soċjali u finanzjarju. Mhux biżżejjed li wieħed jgħid kemm huma sbieħ u kemm jagħmlu fjuri sbieħ, imma wieħed irid iqis jekk dawn hux sejjer ikollhom impatti, kemm diretti kif ukoll indiretti, liema ħsarat iħallsuhom l-­ambjent ekoloġiku u s-­soċjetà.

L-­Unjoni Ewropea għandha r-­regolamenti tagħha biex speċi invażivi jiġu kkontrollati, minħabba l-­impatt negattiv tagħhom. Kull sena l­-UE tħallas madwar €16 billion biex tikkontrolla speċi invażivi.

F’kull pajjiż imsieħeb fl-­UE hemm Awtorità Kompetenti biex tara li l-obbligi tal­-Unjoni Ewropea jkunu osservati u enforzati. Wieħed mill-aħjar kontrolli huwa li dawn ma jitħallewx jidħlu. F’pajjiżna din l­Awtorità Kompetenti hija l-­MEPA.

Mis-­sħubija tagħna mal­-Unjoni Ewropea fl­-2004 ’l hawn, il­-MEPA ħarġet numru ta’ pubblikazzjonijiet dwar dan is-­suġġett, bħal ngħidu aħna Malta’s National Biodiversity Strategy and Action Plan 2012-2020; Guidelines on managing non-native plant invaders and restoring native plant communities in terrestrial settings in the Maltese Islands; Major Plant Invaders and Possible Management Options Datasheets, fost oħrajn. Wieħed ma jistgħax jgħid li dawn ma humiex pubblikazzjonijiet kuluriti, sbieħ u b’kontenut mitqlu deheb, imma b’għafsa ta’ qalb wieħed jara li l-MEPA nnifisha ħafna drabi ma tagħtix każ ta’ dawn il­-pubblikazzjonijiet tagħha stess, b’deċiżjonijet jew nuqqas tagħhom, jew inkella b’nuqqas ta’ infurzar, minkejja numru ta’ kritika kontra dan id­-dħul f’pajjiżna ta’ speċi invażivi li wkoll qed iħallu l-impatt nagativ tagħhom.

Nagħtu ħarsa lejn xi speċi invażivi li qed jiddaħħlu f’pajjiżna minkejja obbligi nazzjonali u internazzjonali. Dan juri n-­nuqqas ta’ rieda fil-qasam politiku li jinjora l-­impatti negattivi soċjali u ekoloġiċi, filwaqt li jagħti appoġġ għami lill­-qasam kummerċjali. Dan juri wkoll li l-pubblikazzjonijiet tal­-MEPA ma jinħarġux b’konvinzjoni imma b’konvenjenza biex forsi jmewwtu xi ftit lil dawk li għandhom interess ġenwin nazzjonali u soċjali, u forsi jtaffu t­-toqol tal­-kuxjenza (dejjem jekk din għadha teżisti).

Akaċja-tal-Ħarir---Albizja

Il-fjuri tas-siġra tal-ħarir/albizia

Waħda minn dawn is-­siġar invażivi li qed tiddaħħal dan l-­aħħar, biex kif jingħad issebbaħ l-­art, hija l-­Akaċja tal­-Ħarir jew Albizia. Din hija indiġena għal­-lbiċ u lvant tal­-Asia. Tikber bejn ħamsa sa 12­-il metru għoli u tinża mill-­weraq fix­-xitwa. Tagħmel ħafna fjuri folti matul is-sajf kollu. U wieħed ma jistax jgħid li l-­fjuri ma humiex sbieħ. Imma ħafna fjuri jagħmlu ħafna żerriegħa, li jibqgħu tajbin anki f’perjodi ta’ nuqqas ta’ ilma. Kull fjura mdakkra tagħmel miżwed (jixbah lil dak tal-ħarrub). Kull wieħed ikollu madwar tmin żerriegħat. U s-­siġra tkun miksija b’dawn l-­imżiewed. Meta jsir il-­miżwed jispara ’l barra ż-żerriegħa ta’ ġo fih, biex l-ispeċi tkun tista’ tnissel siġar oħra. Din tinġarr distanzi twal. Dawk l-­imżiewed li ma jisparawx iż-­żerriegħa tagħhom, jaqgħu fl-­art u hekk iż­-żerriegħa tinfirex f’kull xaqq u rokna tal­madwar. Barra minn hekk iż-­żerriegħa tinġarr wkoll permezz tal-­ilma. Tista’ tinxtered ukoll minn dawk l-­annimali li jikluha.

Minħabba li tiflaħ għall-­mard u anki minħabba li hija aggressiva ħafna bħala siġra invażiva, fl-­Amerika ma għandhiex appoġġ biex tintuża bħala siġra ornamentali. Minbarra f’hekk l­-Albizia hija wkoll allepatika, jiġifieri minnha toħroġ kimika bioloġika li tgħakkes lill-biodiversità ta’ madwarha. Ukoll, minħabba d­-dell li tagħmel ma tħallix pjanti oħra jikbru taħtha.

Albiżia-miżwed

Iż-żerriegħa tal-akaċja tal-ħarir/Albizia. Mur ikkontrollahom dawn!

L-­Albizia jew l-­Alkaċja tal-­Ħarir hija wkoll siġra opportunistika u tikber anki fuq ħamrija u art imqallba, tikber fil-­ġnub tat-­toroq u tista’ ukoll toħloq problemi fil­-widien fejn iż-­żerriegħa tagħha tinġarr mill-­ilma.

Dan l-­aħħar kont sejjer lura d­-dar minn Wied il­-Qlejgħa. Għaddejt mill-Imtarfa u fil­-ġnien ġdid għat-­tfal li għadu kemm fetaħ il­-Ministru tat-Trasport u l-­Landscaping, ilmaħt tlieta minn dawn is­-siġar, f’roqgħa li tiflaħ waħda. Huwa ferm faċli u probabbli li jekk din is­-siġra titħalla tikber hemm, fi ftit żmien tibda tikber f’Wied il­-Qlejgħa bi ħsara kbira ekoloġika, soċjali u anki ekonomika. U wieħed jista’ bla tlaqliq jgħid li dan ikun sar jew bil-­barka kollha tal-­MEPA, jew inkella bin-­nuqqas ta’ inforzar tal-­obbligi tagħha.

Hemm siġar oħra minn din l-­ispeċi mħawwla dan l-­aħħar madwar il-pajjiż, bħal ngħidu aħna wħud fil-­Kotonera, fejn tħawwlu numru ta’ siġar minn kull parti tad-­dinja li swew lill-­poplu madwar €30,000, bil-possibiltà tal-impatt dirett u indirett tagħhom. Ara x’wieħed setgħa jagħmel b’dawn il-­flus biex jgħallem, ikattar u joħloq apprezzament lejn il-­biodiversità Maltija. Imma…

Dan kollu minkejja l­-kliem sabiħ fil­-pubblikazzjonijiet kuluriti tal-MEPA. Wieħed mill-­għanijiet f’dawn il­-pubblikazzjoni huwa li l­-MEPA tgħid li trid tieħu miżuri biex ma tħallix l­-introduzzjoni u t-­tixrid ta’ speċi invażivi li jidħlu u jistabilxxu ruħhom fl­-ambjent Malti, filwaqt li dawk li diġà hemm jiġu identifikati u kkontrollati u meqruda, u theddida ta’ speċi invażivi f’pajjiżna tkun imxejna.

Id-­dħul ta’ din is-­siġra u oħrajn bħala, u mil-­mod kif qed jiġu mħawwla mal-­pajjiż ma tantx jidher li l-­MEPA qed timxi fuq il-­pariri  tagħha stess, u lanqas juri li għandha xi rieda li tilħaq dan il­-għan.

Illum il-­MEPA hija taħt ir­responsabbiltà ta’ Segretarju Parlamentari fl­uffiċċju tal­-Prim Ministru. B’dispjaċir wieħed ma jistax jgħid li fil-qasam tal­-ħarsien tal-­ambjent qed isir xi titjib fuq l-­istat miskin li l-ambjent kien jinstab dawn l­-aħħar snin, minkejja li l-­partit fil-­gvern ġej mill­-kamp soċjalista. U l-­ħsara soċjali u ambjentali għadha għaddejja qisu mhu qed jiġri xejn. Ir-­rieda politika favur il­-ħarsien tal­-ambjent, minflok issaħħet iddgħajfet.

Aktar ’l quddiem naraw speċi invażivi oħrajn, kemm fawna kif ukoll flora, li jew iddaħħlu fil-­passat qarib, jew inkella iddaħħlu f’dawn l-aħħar snin, jew li minkejja li huma meqjusa li huma invażivi kemm mir-­regolamenti Maltin kif ukoll dawk tal­-Unjoni Ewropea, xorta għadhom jitħawlu, dejjem bil-­barka tad­-direzzjoni politika.

Sakemm il­-MEPA tibqa’  timxi bla skrupli dwar il-­qerda tal­-ambjent… miskin l-­ambjent u miskin il-­poplu Malti.

aebaldacchino@gmail.com

alfredbaldacchino.wordpress.com

ara wkoll

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2014/01/30/2-%C2%AD-is-%C2%ADsigar-barranin-l%C2%AD-impatt-dirett-taghhom/

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2014/02/12/is-%C2%ADsigar-barranin-l-%C2%ADimpatti-ta-vizjoni-ghamja/

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2012/10/29/eu-stand-on-invasive-species/?preview=true&preview_id=1428&preview_nonce=a567ef0e1b


Ġej il-Milied u… dak dundjan!

November 27, 2013

NewsBook

L-Erbgħa, 27 ta’ Novembru, 2013.

Ġej il-Milied u… dak dundjan!

Alfred E. Baldacchino

Waħda mill-­aktar festi kbar tas­-sena hija l-­Milied, għall­-anqas għal dawk li jħaddnu t-­twemmin u jemmnu fit-­twelid ta’ Ġesu Kristu. U waħda mill­karatteristiċi ta’ din il-­festa hija l-­ikla mal­-familja nhar il-­Milied. Niftakar meta kelli madwar għaxar snin, in-­Nanna Karmena kienet issajjar ħasi-serduq imsewwi biex ma jaħlix enerġija żejda u hekk jikber akbar fid-­daqs.

Bħalma ħadna l-­lingwa Ingliża mill­-Ingliżi, minn għandhom ħadna wkoll id­-drawwa li nieklu dundjan minflok ħasi għall-­ikla ta’ nofsinhar.dundjan 2

Huwa għalhekk li matul dawn il-­ġranet it-­talba għad­-dundjani tikber. Hemm żewġ għejjun minn fejn nixtru dawn id­-dundjani għall-­imwejjed tagħna: jew minn dawk li jitrabbu u jissemmnuhom hawn Malta, jew mingħand dawk li jimportawhom.

Illum il-­ħajja hija waħda mgħaġġla: imsejjsa, marbuta u mbuttata minn għan ewlieni li jgħola fuq kull għan ieħor etiku, morali, u kuxjentuż: l-­għan ta’ gwadan materjali fl-­anqas ħin possibbli. U ma hemm l-­ebda rokna jew qasam li mhux mittiefes minn dan il-­għan, anki fil-­qasam tal­-ikel.

Skont kif jaħdem is­-suq, aktar ma jkun hemm talba għall-­prodott, aktar il-prezz ikun għoli, u aktar mal­-prezz ikun għoli aktar ikun hemm ħeġġa biex tikber il-­ħażna għall-­bejgħ. Barra minn Malta, dawk li jkabbru d­-dundjani jagħmlu ħilithom kollha biex ikollhom l­-akbar numru possibbli ta’ dawn it­tjur biex ikunu jistgħu jilqgħu għal din it­-talba. U aktar dawn ma jkunu kbar u ‘sbieħ’ aktar dawn jinxtraw. U ma għandiex xi ngħidu li anki fil-­qasam tal­-ikel l-­ewwel ma tiekol l-­għajn.

dundjani 3

L-­akbar numru ta’ dundjani possibbli jitkabbru fil­-fabbriki tal-­annimali fil-­gaġġeg u jkunu fuq xulxin. Minħabba hekk dawn jingħataw dożi żgħar ta’ antibijotiċi biex ma jkunx hemm mard u infezzjonijiet. U ġieli d-­doża tiżdied xi ftit biex tgħinhom jikbru akbar u aktar malajr ukoll. Iżda studji xjentifiċi sabu li mikrobi li jifilħu għal dawn l­-antibijotiċi jitrabbew fid­-dundjani . U dawn il-­mikrobi jistgħu wkoll jgħaddu għand dawk li jieklu d­-dundjani, tant li meta dawn ikollhom bżonn l­-antibijotiċi, dawn ma jaħdmux fuqhom.

Sadanittant, l-­Unjoni Ewropea qed tieħu passi biex bil-­mod twaqqaf l­-użu ta’ mediċina fuq l-­annimali li jkunu qed jitkabbru għall-­ikel, jekk din il­-mediċina ma tingħatax għall-­għan ewlenin ta’ mard.

Dan mill­-ewwel juri li l-­konsumatur Malti għandu bżonn malajr kemm jista’ jkun aktar tagħrif dwar l-­ikel li qed jiekol. Minbarra mediċina li tintuża fuq l-­annimali li qed jiekol, hemm ukoll l­-użu tal-­pestiċidi u aktar u aktar l­-organiżmi ġenetikament modifikati li jitpoġġew fuq is­-suq.  Ix­-xerrej għandu jkun jaf x’qed jixtri, biex b’hekk ikun jista’ jagħżel hu dak li jixtieq. Dan mhux biss biex ikollu għażla imma anki biex ikun żgur li l-­ikel li jkun qed jiekol ma jkollux effett fuq saħħtu mingħajr ma jkunx jaf.

Wieħed mill-­passi li jistgħu jittieħdu huwa li l-­prodotti tal-­ikel ikollhom tikketta li sserraħ moħħ ix­-xerrej. F’dan il­-każ tad­-dunjani, biex ma ninfirxux ħafna, kull dunjdjan mibjugh jista’ jkollu fuqu kitba li tidher u li tgħid jekk hux  “impurtat minn (pajjiż). Ma fihx antibiotiċi” jew “Imkabbar u msemmen Malta”.

U hawn jista’wkoll igawdi l­-bidwi Malti li b’daqsxejn għajnuna jista’ jiġi mgħejjun biex irabbi, kemm annimali kemm ħxejjex li ma jkollhomx fiħom mediċina u kimika. Ma għandniex xi ngħidu dawn jistgħu iqumu xi ftit aktar, imma konsumatur edukat ikun lest li jħallas ftit aktar għall-­ikel għax jaf li sejjer ikun qed jiffranka l-­flus li jkun irid jonfoq minħabba saħħtu.

Kif jgħidu s­suq is­suq. U hija biss it-­talba jew in-­nuqqas tagħha li tista’ twassal biex ix-­xerrej isib il-­prodott li jixtieq u jrid hu u mhux li jiġi mogħti lilu.

dundjan 5

Nixtieq minn hawn nawgura lill-­qarrejja tan-­NewsBook il­-Milied ħieni, mimli risq, saħħa, u paċi…  u l­-ikla t-­tajba. Imma kull bil­-għaqal!


Agħmel xita agħmel

November 20, 2013

NewsBook

18 ta’ Novembru, 2013

Agħmel xita agħmel

Alfred E. Baldacchino

Hekk konna ngħidu meta konna tfal: Agħmel xita agħmel, ħalli jikber il­-ħaxix; il­-ħaxix nagħtuh ’il ­mogħża, u l­-mogħża ttina l­ħalib. U jekk ma kinetx tagħmel xita, kien isir talb fil-­knejjes, biex il-­Mulej jibagħtilna x-­xita. U jekk xorta ma kinetx tagħmel xita u jkun daħal l-­istaġun, kont smajt li kienu jindaqqu l-­qniepen tal­-knisja biex tagħmel. Bħalikieku d­daqq tal-­qniepen kien sejjer ixaqqaq is­-sħab u jġiegħlu jbattal l­-ilma li kien iħaddan ġo fih!

U meta x-­xita kienet tagħmel kienet taqa’ fuq is-­soqfa tad-­djar u tinħażen u tfawwar il­-bjar; issaqqi l­-uċuħ tar­-raba’, u x-­xebgħa tal-­ilma kienet tifforma nixxigħat iserrpu ’l hawn u ’l hemm sakemm iferrgħu fil­-widien. U x-­xita kienet timla wkoll il-­ħofor fuq il­-blat. U meta dawn il­-ħofor kienu jimtlew, il-­bajd ta’ numru ta’ ħlejjaq li kienu qattgħu sajf fit­-tajn niexef fil-­qiegħ, kien ifaqqas kif iħoss l-­ilma. U kienu jidhru l­-gamblu tal­-għadajjar, il-­gamblu tal­qoxra, u l­-kopepodu tal-­għadajjar.

Full page fax print

Ċikkuġwiebi Skarlat

U fl-­ilma aktar fond, bħal fil­-widien, jinġabru ż­-żrinġijiet li joħorġu mill­-moħba umda tagħhom fejn ikunu qattgħu s­-sajf. U ismagħhom jgħajtu qishom maħnuqa sakemm jiġbdu sieħba li mbagħad tbid u jfaqqsu l-­imrieżep. U kienet tidher ukoll xi wirdiena tal-­ilma titla’ fil-­wiċċ tieħu n­-nifs qabel dlonk terġa’ togħdos tikkaċċja l­-ikel taħt l­ilma. U fuq wiċċ l­ilma kien jidher qisu qed jaqdef xi mqass tal­-ilma, jew xi ċikkuġwiebi jissaqqar u jissiefaħ. Kien ikun hemm għamliet differenti minn dawn, bħal ngħidu aħna dak aħmar, dak skarlat, dak tal-­istrixxi jew l-­akbar wieħed dak sultan, kollha jgħassu r-­roqgħa tagħhom sakemm titfa’ ħarsitha fuq wieħed minnhom xi mara li tidhol f’dik ir-­roqgħa u jagħtu mħabbithom ’il xulxin, u wara l-­mara tbid il­-bajd fl­-ilma.

Illum il-­folja nqalbet ta’ taħt fuq. Illum sakemm wieħed jiftaħ il-­vit u jsib l-­ilma ħadd ma jinkwieta, ħadd ma jimpurtah minn xejn. Ħadd ma jqis li dak l­-ilma qed jixrob spejjes kbar fl-­użu tal-­enerġija biex minn ilma baħar jinqaleb f’ilma tajjeb għax­-xorb. Veru li wħud jieħdu ħasda meta jasal il­-kont tal­-ilma u tad­-dawl. Illum ħadd ma jnaddaf il­-bejt biex l­-ilma tax­xita nadif jinħażen ġol­-bir.

Mhux talli hekk talli għal snin twal bil-­barka ta’ min imexxi, wieħed seta’ u għadu jista’ jarmi dan l­-ilma fit-­triq jew fid-­drenaġġ. Ħadd ma jinkwieta meta jara t­-tappiri tad-­dranaġġ fit-­triq qishom funtani, bl-­ilma jaqbeż għax ma jifilħuhx aktar ġo fihom. U x’jimporta jekk dan l-­ilma kollu jxaqleb lejn il­-wied bil-­ħmieġ u soppa ta’ kimika li jġorr miegħu. Tisma’ lil minn jgħid li l-­ħlejjaq ta’ ġol-­widien huma stejjer ta’ żmien in-­nanna. Illum ħadd ma għadu jitlob ’il Alla biex jibagħtilna x-­xita. Mhux talli hekk, talli jekk wieħed ikun għadu jemmen f’Alla, jitolbu biex ma jibgħatx xita għax din tagħmillu l­-ħsara fid-­dar, tbiddel it-­toroq fi xmajjar, twassal lid-­drenaġġ biex jaqla’ kollox ta’ ġo fih u jobżqu fit­-troq, u anki tgħarraq il-­widien!

Full page fax print

Ilma tax-xita fi-triqtu għall-baħar

Din it-­telqa u n­-nuqqas ta’ għarfien u rispett lejn il-­ħolqien, il-­ġirja għall-­materjaliżmu tal-­mument, u n­-nuqqas ta’ tmexxija għaqlija, wasslu biex il­-ħażna tal-­ilma tax-­xita ġiet imwarrba għal-kollox. X’differenza minn meta kien hawn il­-Kavallieri u l-­Ingliżi.

Biex inraqqu l­-pannu bil­-qargħa aħmar, u forsi biex intaffu xi ftit il-­weġgħat tal-­kuxjenza (jekk din għada teżisti llum!) il-­gvernijiet bdew iħaffru mini taħt l­-art fejn jiġi xkupat l-­ilma mit-­toroq biex jitqabbad il­-mixja fihom u jintrema l­-baħar.  U qed jintefqu l­-miljuni ta’ ewro f’dan il-­proġett, uħud minnhom miġjuba mill­-Unjoni Ewropea. Fl­-istess waqt qed ngħallmu lit-­tfal biex irabbu kuxjenza u jibżgħu għal kull qatra ilma, filwaqt li l-­poplu jonfoq il­-miljuni biex jarmi l-­baħar eluf ta’ glalen tal-­ilma tax-­xita.

Ngħid jien, li kieku jkun hemm daqsxejn ta’ għaqal, u daqsxejn ta’ tfassil bil-­ħsieb għal dan il-­għan, kieku ma jkunx aħjar jekk tingħata għajnuna lil dawk li jixtiequ jew iħaffru bir, jew ikabbru l-­bir li għandhom, jew li jibnu ġwiebi, jew li jissewwew in­-numri kbar ta’ ġwiebi u bjar li hawn, uħud minnhom ta’ żmien il­-Kavallieri? Kieku b’hekk ma nkunux qed nużaw dawn il-­flus aħjar u nieħdu minnhom xi ħaġa lura? Kieku b’hekk minbarra li jiġu ffrankati l-­flus, ma nkunux ukoll qed insalvaw u naħżnu l­-ilma li jiġi b’xejn mis-­sema?

U kieku nsalvaw dan l­-ilma kollu, kieku ma tonqos it-­talba għall-­ilma mill­-impjanti tat­-tisfija u b’hekk jonqos l­-ammont ta’ żejt meħtieġ għall­-enerġija għal dan il­-għan, u anki jonqsu l­-flus li jmorru barra biex jinxtara dan iż-­żejt?  U kieku jkollna din il-­ħażna ta’ ilma tax-­xita, kieku ma jonqosx in-­numru ta’ dawk li jtellu l­-ilma b’xejn mill-­pjan biex ibigħuh? U kieku, il-­ġenerazzjoni ta’ għada li selfulna dan pajjiżna, kieku dawn ma jsibux pajjiż aħjar? Imma mur ifhem lil xi politikanti!

Agħmel xita agħmel, ħa tfakkarna fil­-ħaxix, il­-ħaxix li kien darba jikber, għax illum nifhmuh m’għadniex.

Alfred E Baldacchino


Prezz qares li jkollna nħallsu jekk neqirdu n-naħal

September 12, 2013

orizzont

It-Tnejn, 2 ta’ Settembru, 2013

Prezz qares li jkollna nħallsu jekk neqirdu n-naħal

minn Melvin Farrugia

 

L-IMPORTANZA tan-naħal fir-rigward tal-produzzjoni tal-frott hi waħda kbira iżda ħafna drabi l-bniedem mhux qed jirrealizza dan u b’egoiżmu qed ibexx is-siġar, fil-ġirja biex dejjem jikseb aktar frott u l-qligħ minnu. Dan il-prezz għandu konsegwenza fuq in-naħal u fuq l-ambjent. MELVIN FARRUGIA tkellem mal-ekoloġista ALFRED E. BALDACCHINO biex nifhmu aktar dwar il-kwistjoni u x’inhuma n-nuqqasijiet li jistgħu jwasslu għall-qerda ta’ eko-sistema tant importanti.

aeb
L-ewwel nett staqsejna lil Baldacchino dwar l-importanza li għandhom in-naħal b’rabta mas-siġar u l-frott. L-ekoloġista spjega li dawn għandhom valur importantissimu hekk kif inhuma meqjusin bħala ‘pollinators’, jiġifieri wieħed minn dawk l-insetti li jdakkru l-fjuri.
Spjega kif meta n-naħal jidħlu biex jieħdu l-­għasel tal-fjura, huma jiċċappsu bil-pollen jew inkella t-trab tad-dakkra, u meta jmorru fuq fjura oħra u jidħlu biex jieħdu l-għasel mill-fjura, dak it-trab jeħel fil-fjura l-oħra u b’hekk tiġi ffertilizzata.
Qal ukoll li skont tagħrif li qara dwaru jirriżulta li xehda naħal iddakkar mat-tliet miljun fjura kuljum, peress li n-naħal imorru minn fuq fjura għal oħra.

Insetti li jdakkru l-fjuri

Insetti li jdakkru l-fjuri

Alfred E. Baldacchino qal li n-naħal, flimkien ma’ insetti oħrajn, huma l-aktar li jispikkaw f’dan ix-xogħol hekk kif skont studju tal-Unjoni Ewropea, huma jdakkru mat-80% tal-frott u l-ħxejjex fis-suq agrikolu. Qal li b’hekk dawn l-insetti jikkontribwixxu għal €150 biljun għall-ekonomija agrikola fis-sena.
Il-problema, skont dan l-ekoloġista, hi li llum il-bnie­dem qiegħed ifittex biex jagħmel il-qligħ malajr u biex jilħaq dan il-għan qed jipproduċi l-kimika li jbexx biha l-għelieqi. Spjega kif l-għan ta’ din il-kimika hu li telimina dawk l-insetti, annimali u ħlejjaq oħrajn li jkunu fuq l-għelieqi u li ma jgħinux biex jitkabbar il-prodott. Qal ukoll li nkella tintuża biex jiġu eliminati pjanti oħrajn, imsejħin bħala ‘ħaxix ħażin’, għax għall-bniedem ma jkollhom ebda valur kif jarahom hu.
Għaldaqstant, hu qal li l-bexx hu magħmul apposta biex jeqred dawk l-affarijiet li jistgħu jagħmlu ħsara ekonomika lill-bniedem u spjega li jekk ikollu ma jintużax il-bexx, allura l-prodott li jinħasad jaf ikun inqas u allura jkun inqas ukoll il-qligħ.
Għalhekk, Baldacchino spjega li l-għan primarju tal-bexx hu biex ma jsirx telf ekonomiku. Minkejja dan, qal li meta tintefa’ din il-kimika, il-proċess ma jkunx

Jekk wieħed iħares kif inhu mgeżwer min qed ibexx wieħed malajr jinduna l-qerda li dan jagħmel fuq il-flora u l-fawna li jiġu f'kuntatt miegħu.

Jekk wieħed iħares kif inhu mgeżwer min qed ibexx wieħed malajr jinduna l-qerda li dan jagħmel fuq il-flora u l-fawna li jiġu f’kuntatt miegħu.

wieħed selettiv u kulma jmiss magħha jmut. Qal ukoll li dan tant jagħmel ħsara, li anke l-bniedem jekk ibexx u jieħu n-nifs tal-kimika fina, taf taffettwah ħażin f’ġismu. Sostna li din tista’ twassal ukoll għall-kanċer hekk kif inhi kimika velenuża.
Dwar il-proċess meta jingħata l-bexx, l-ekoloġista qal li l-insetti kollha li jiġu f’kuntatt ma’ din il-kimika jmutu u għalhekk in-naħal li jmorru jdakkru l-fjuri ta’ dawn il-pjanti jispiċċaw mejtin jekk jiġu f’kuntatt magħha. Fil-fatt, qal li jkun hemm uħud minnhom li lanqas jilħqu jaslu lura lejn ix-xehda. Barra minn hekk, fiehem li n-naħal jieklu t-trab tad-dakkra, u jitimgħu bih liż-żgħar tagħhom (duqqajs) ukoll. Qal li dan it-trab ikun qiegħed imċappas b’din il-kimika tossika u meta jikluh iż-żgħar jivvelenaw lilhom infushom b’din il-kimika.
Baldacchino semmielna studju li sar fl-Istati Uniti, fejn qal li nstab li ċertu ‘pollen’ li kien qed jinġabar min-naħal f’ċerta nħawi, kien fih ma’ 21 tip ta’ kimika differenti li tintuża fil-bexx. Qal ukoll li fl-istess rapport kienet ħarġet konklużjoni li dan il-fattur qed jikkaġuna speċi ta’ fenomenu msejjaħ colony collapse disorder fejn kolonja tan-naħal tmut f’daqqa kollha kemm hi. Kompla jispjega li fix-xitwa ta’ bejn l-2012 u l-2013 intilfu 31% tax-xehdi tan-naħal u fi stat wieħed intilfu 60% minn dawn ix-xehdi. Qal ukoll li mill-istudji qegħdin jaslu għall-konklużjonijiet li l-bexx u l-kimika li jkollu, il-mod kif in-naħal idakkar u kif jiekol it-trab tad-dakkra huma l-mod kif il-kolonja qiegħda tisparixxi f’daqqa.

bee-dead-2Barra minn hekk, qal li sabu li ċerta naħal li kienu qegħdin jirgħu fuq fjuri slavaġ u mhux imbexxin xorta waħda kellhom l-effett tal-kimika fil-bexx. Spjega dan billi qal li l-kimika tant kemm hi fina li tinfirex b’naqra riħ.

Għaldaqstant, Baldacchino qal li wieħed jistaqsi jekk din il-miżura hix waħda għaqlija, li biex iżżid il-qligħ mill-prodott jingħata l-bexx, b’tali mod li

bee-dead-1qiegħed joqtol eko-sistema li hi imprezzabbli. Staqsa wkoll li kieku m’hawnx in-naħal biex idakkru l-fjuri, min kien se jdakkarhom? Mistoqsi dwar il-fatt li jekk ma titfax bexx allura jkun hemm annimali li jattakkawlek il-prodott, Baldacchino qal li l-bexx hu soluzzjoni għal żmien qasir, li l-bniedem qed juża għax tant miexi ħajja mgħaġġla li mhux lest li jistenna. Minkejja dan, qal li wieħed irid jistaqsi jekk dan ix-xogħol hux wieħed sostenibbli. Staqsa jekk jagħmilx sens li biex iddaħħal aktar flus għax tbexx, fit-tul qiegħed tkisser sistema ekoloġika li l-valur u x-xogħol tagħha huma tant prezzjużi. Semma wkoll kif meta n-naħal idakkar, dan ma jżommilniex flus u qal li meta qegħdin neqirdu n-naħal qegħdin neqirdu sistema naturali. Barra minn hekk, semma kif inkunu qegħdin nitilfu l-għasel li jipproduċu, jiġifieri nitilfu wkoll mill-lat ekonomiku.

bee-dead-5
Saħaq li b’dan il-mod qegħ­din inpoġġu f’periklu sistema li lilna qiegħda taqdina b’xejn ħalli għal mument temporanju naqilgħu aktar flus. Staqsa jekk dan jagħmilx sens u qal li min-naħa tiegħu jħoss li dan hu egoiżmu sfaċċat li persuna taħseb li bħalissa qiegħda taqla’ l-flus, filwaqt li ma taħsibx fuq jekk il-ġenerazzjoni ta’ għada hix se tkun f’pożizzjoni li tista’ tkompli tgħix fis-sistema ta’ biodversità li ngħixu fiha llum.

Fakkar ukoll kif skont ċerti prinċipji li joħorġu mill-Konvenzjoni tad-Diversità Bioloġika li kienet saret fil-Brażil u li Malta hi msieħba fiha, jissemma li għandu jsir użu sostenibbli. Fisser li jekk dak li tkun qiegħda tagħmel din il-ġenerazzjoni, ma jippermettix lill-ġenerazzjonijiet ta’ għada li jużaw u jgħixu fl-istess ambjent ta’ biodiversità li ngħixu fiha llum, allura dan ma jkunx sostenibbli. B’din ir-rata, Baldacchino qal li qegħdin naraw li l-kwistjoni tal-bexx mhijiex sostenibbli għax qiegħda tkisser eko-sistema li mingħajrha ma ngħaddux.

L-ekoloġista fakkar kif l-istess Albert Einstein kien sostna li jekk in-naħal jinqerdu minn wiċċ id-dinja l-bniedem għandu biss erba’ snin jgħix, tant kemm hi kbira d-dipendenza tagħna fuq din l-eko-sistema fejn in-naħal idakkru. Biex jagħti eżempju, semma kif f’wieħed mir-reġjuni taċ-Ċina kien hemm ġnien bis-siġar tal-frott u wara li dawn ġew imbexxin biex jieħdu aktar frott minnu, mietu n-naħal kollha li kien hemm fil-ġnien. Biex isolvu l-problema li nqalgħet, kellhom jimpjegaw nies bil-pinzell biex joqogħdu jdakkru huma kull fjura.

Qal li dan hu r-riżultat perikoluż u l-ħsara li qed jagħmel il-bexx. Sostna li jekk in-nies ikollhom imorru biex idakkru s-siġar ma jagħmlux dan ix-xogħol b’xejn u money-1għalhekk il-prodott kieku jispara fil-prezz. Mill-aspett soċjali, Baldacchino qal li jinkwetah ħafna l-fatt li l-qligħ li qed jaqla’ min qiegħed ibexx, qed jitħallas parti minnu mis-soċjetà u mill-ambjent.
Bil-każ taċ-Ċina bħala eżempju, Baldacchino qal li jekk il-prodott ġie aktar ogħli peress li n-nies kellhom joqogħdu jdakkru, allura l-prezz mar fuq is-soċjetà u l-ħsara tal-bexx mar fuq l-ambjent. Kompla jsostni li aħna parti minn dan l-ambjent u bħalma l-annimali għandhom bżonn id-dawl tax-xemx u l-ilma nadif, aħna ma ngħaddux mingħajr l-annimali u l-ħlejjaq ta’ madwarna. Sostna li aħna parti minn din in-nisġa u mill-eko-sistema u qal li ma rridux noqogħdu naħsbu li għax aħna intelliġenti, allura l-eko-sistema se taffettwana b’mod differenti. Qal li fil-verità n-natura u l-eko-sistema lil bniedem m’għandhomx bżonnu u bih u mingħajru jibqgħu għaddejja. Saħansitra qal li probabbli tkun sitwazzjoni fejn mingħajr il-bniedem jgħaddu aħjar.

Alfred Baldacchino qal li l-bniedem għandu bżonn l-eko-sistema biex jgħix, iżda sostna li l-egoiżmu u l-ġirja għall-materjaliżmu ta’ dawn iż-żminijiet qiegħda tkisser kollox u tpoġġi l-eżistenza tal-bniedem f’periklu.

Fid-dawl ta’ dak kollu li qalilna Baldacchino, staqsej­nieh dwar x’tista’ tkun is-soluzzjoni għal din il-problema. Hu qalilna li l-eko-sistema tiddependi mill-ikel u li jekk ikun hemm inqas ikel, allura ċerta speċi ma jikbrux u ma jiżdidux, inkluż ukoll

Il-bexx joqtol ukoll insettili jagħmlul-ġid.

Il-bexx joqtol ukoll insetti li jagħmlul-ġid.

il-bniedem. Spjega kif meta aħna nikkultivaw l-uċuħ tar-raba’, aħna nkunu qegħdin inpoġġu ċerti prodotti li għal ċerta speċi ta’ annimali hu ikel. Għalhekk qal li peress li jkun hemm aktar ikel, dawn aktar jiżdiedu.

Minkejja dan, hu spjega kif f’kull eko-sistema kulħadd ikollu l-predatur tiegħu li jiżdiedu wkoll meta l-insetti li jiddependu fuqhom ikunu żdiedu. Qal li eżempju prattiku hu dak tal-barbaġann li jiekol il-ġrieden. Sostna li jekk ikun hemm mitt ġurdien, allura l-popolazzjoni tal-barbaġann hi limitata biex tgħix fuq mitt ġurdien, imma jekk dawn jiżdiedu bl-eluf allura hemm aktar x’jieklu u l-popolazzjoni tal-barbaġann tiżdied.

Saħaq li hu l-ikel li jiddetta l-popolazzjoni tal-predatur u allura qal li fejn għandek għalqa bl-uċuħ tar-raba kkultivat, dan hu ikel għal min jgħix fuqu. F’eżempju ieħor semma kif hawn Malta hawn ħafna siġar tal-frott li minħabba ċerta mard inbixxuhom. Qal li xi kultant ninsew li dawn iċ-ċerta ħlejjaq ikun aktar faċli li jirreżistu u jaddattaw għal dik il-kimika u fil-fatt minn perjodu għal ieħor ikollna
ladybirdbżonn insaħħu d-doża għax jiġu reżistenti għaliha. Min-naħa l-oħra, fakkar kif fuq dawn is-siġar fi żmienu kien ikun hemm in-nannakoli li kienu jieklu dawn il-briegħed tal-weraq. Qal li meta beda jintefa’ l-bexx, dan beda joqtol ukoll lin-nannakola u allura dawn ġew imħarsin mill-predatur tagħhom li beda jinqatel u sprejjati b’kimika li bil-mod bdew jirreżistuha.

L-ekoloġista qal li f’ċerti pajjiżi, u ma jafx għalxiex f’Malta ma jsirx l-istess, jiġu imkabbra l-predaturi biex jikber l-ammont tagħhom. Qal li ma jifhimx kif hawn Malta kultant naħsbuna inferjuri, u ma nipprovawx nagħmlu l-istess. Sostna li nistgħu faċilment inrabbu n-nannakoli u mbagħad nitilquhom fuq il-prodott minflok il-bexx.

Baldacchino qal li ovvjament dan ma jaqbilx għal min jipproduċi l-bexx. Sostna li
poison-sign-3dawn huma kumpaniji multinazzjonali kbar li l-interess tagħhom hu li jipproduċu u ma jinteressahomx mill-eko-sistema.

Semma kif dawn jagħmlu abbuż mis-sistema, bl-iskuża li l-bniedem għandu bżonn l-ikel. Qal li jgħidu li qegħdin jgħinu lill-bniedem biex isib l-ikel iżda mbagħad l-għan primarju tagħhom hu li jagħmlu l-flus. B’hekk sostna, li minflok it-tkabbar in-nannakoli, qegħdin nimportaw il-kimika bi flus sejrin barra l-pajjiż. Saħaq ukoll li l-bexx qegħdin nistmgħuh aħjar milli kieku jkollna l-predatur tal-ħlejjaq li jeqirduh b’xejn.

Għalhekk qal li ta’ min nistaqsu lilna nfusna dwar x’inhu l-akbar gwadann għall-bniedem u għas-soċjetà, jekk hux li nużaw metodi li jagħtuna aktar flus għal dak il-ħin u bir-riperkussjonijiet jiġu ffaċċjati għada u llum? Qal li jekk nimxu kemm, kemm iktar bil-mod jista’ jkollna l-istess prodott u nkunu qegħdin ngħinu wkoll lill-eko-sistema biex tibbilanċja waħedha.

Staqsejna lil Alfred Baldacchino dwar il-miżuri li qegħdin jittieħdu biex jiġi eliminat il-bexx, iżda fit-tweġiba tiegħu wera li kien ferm iddiżżappunat. Fil-fatt, hu qal li
sprayer-8mhux talli m’aħniex nieħdu miżuri effettivi, talli qegħdin inkomplu niggravaw is-sitwazzjoni. Qal li dan qed jiġri minħabba l-iżvilupp b’rata mgħaġġla u sostna li l-entitajiet uffiċjali ma jkunux qegħdin ileħħqu. Għalhekk, hu qal li ġeneralment il-kontroll isir wara li tkun saret il-ħsara.
Fost l-oħrajn, semma kif ġieli tara nies ibexxu bit-tankijiet fuq daharhom madwar it-toroq. Qal li dawn ikunu qegħdin joqtlu kollox, fosthom il-ħaxix li jgħidulu ħażin. Qal li dan fil-verità mhu ħażin xejn għax fih il-fjur u l-insetti jmorru jdakkruh ukoll. Qal li anke n-naħal jmur fuqu għax ma joqgħodx jagħżel bejn jekk il-pjanta tkunx waħda selvaġġa jew inkella ‘ħaxixa ‘ħażina’. Sostna li meta dan il-ħaxix insejħulu ħażin inkunu qegħdin nuru l-mentalità negattiva u n-nuqqas ta’ apprezzament li għandna. Qal li ħażin m’hawn xejn u sostna li kulma hawn ħażin hi l-mentalità tal-bniedem. Spjega li fil-ħaxix selvaġġ hemm eko-sistema żgħira, li tikkonsisti f’ċerti insetti u xagħat ta’ insetti bħal tal-friefet. Kompla jispjega li meta jintefa’ l-bexx u jinqatel dan il-ħaxix, miegħu tkun inqatlet ukoll dik l-eko-sistema żgħira.

Dwar il-bexx, Alfred E. Baldacchino qal li dan qed isir minn flus il-poplu hekk kif jitħallas mill-kunsilli lokali jew inkella mill-Gvern ċentrali. Qal li ħadd ma jmur ibexx għall-gost u min jagħmel dan ix-xogħol qed jaqla’ l-flus talli jmur ibigħ il-prodott u talli jkun wettaq ix-xogħol. Qal li ma jistax jifhem kif ġieli ra nies ibexxu f’passaġġi fil-kampanja u staqsa x’fihom ħażin dawn il-ħxejjex li jikbru u jagħmlu l-fjur mingħajr ma ssaqquhom. Qal li dan kollu hu ġirja sfrenata għall-materjaliżmu u għall-flus li bih bil-mod qegħdin neqirdu lilna nfusna. Żied jgħid li sfortunatament min qed jagħmel dan m’għandux viżjoni twila u qed iħares lejn il-ħajja tiegħu mingħajr ma jimpurtah mill-ħajja li għad trid tiġi warajh. Qal li kif jgħid proverbju Afrikan, id-dinja tagħna mhix aħna nħalluha lil ta’ warajna imma ta’ warajna silfuhielna.

Staqsa jekk fil-fatt aħna rriduhiex din il-ħsara li qegħdin nagħmlu għal gwadann momentarju u jekk ma rriduhiex allura x’qegħdin nagħmlu biex inwaqqfuh. Minkejja dan, Baldacchino qal li kulħadd ifesfes fil-widnejn u jgħidlek li għandek bee-dead-4raġun, iżda mbagħad meta niġu fil-mument tal-prova kulħadd iġib l-iskużi.
Spjega li s-soluzzjoni fit-tul għandha tkun li wieħed jara li l-attivitajiet li jagħmel ikunu sostenibbli. Qal li ma tistax tagħmel attività li jkollha prezz moħbi li tħallsu s-soċjetà u jħallsu l-ambjent.

Dwar il-miżuri li qegħdin jittieħdu fil-preżent, Baldacchino qal li dawn huma ftit jew kważi xejn. Qal li mhux biss irid ikun hemm il-liġijiet, iżda sostna li dawn iridu jiġu inforzati bis-serjetà, li jrid ikun hemm edukazzjoni dwar kif wieħed għandu jġib ruħu b’dawn il-kimiċi u dwar il-ħsarat li qed jagħmlu u li rridu nħarsu wkoll lejn il-ġenerazzjoni ta’ għada.

Staqsa jekk aħniex qegħdin nagħmluhom dawn l-affarijiet, filwaqt li qal li l-inforzar f’dan il-qasam jeżisti biss fuq il-karta, imma fil-prattika ma jsirx. Qal li hi daqqa ta’ sikkina għalih meta jkun għaddej mit-toroq, eżempju meta jkun dieħel lejn l-ajruport, u jara li taħt is-siġar ibexxu biex ma jikbirx dan il-ħaxix. Qal li mal-ħaxix sprayer-4tkun inqerdet ukoll eko-sistema u l-ħajja tal-madwar li titħaddan fiha. Semma wkoll kif fuq il-Wied il-Għasel, fejn iċ-ċimiterju ta’ Ħal Lija u ħdejn il-Fawwara fi triq fil-kampanja qed ukoll jingħata l-bexx. Qal li dan hu ġenn, li qed jippermetti lil min jixtieq jabbuża mill-mentalità fqira dwar dawn l-affarijiet, biex jagħmel gwadann tiegħu stess, iżda bi prezz qares għas-soċjetà u għall-ambjent.