Il­-Qala, Għawdex… u s-­siġar

March 24, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 24 ta’ Marzu, 2014

Il­-Qala, Għawdex… u s­-siġar

 Alfred E. Baldacchino

Ir-­Rabat, Ħaż-­Żebbuġ, il-­Mellieħa, Bormla, l-­Isla, Ħal ­Luqa, Santa Luċija, Ħaż-­Żabbar, il­-Foss tal-­Imdina, il­-Fgura, Ħ’Attard, Blata l-Bajda, tas-Sliema, il-­Mellieħa, il-­Ħamrun, il­-Belt, it-­Tokk  u n-­Nadur Għawdex, insomma jekk nibqa’ sejjer, insemmi l-­irħula u l­-ibliet ta’ Malta u ta’ Għawdex kollha. Imma forsi xi ħadd jistaqsi x’hemm komuni jew speċjali f’dawn il-­postijiet. Matul is­-snin li għaddew, numru ta’ siġar ġew maqlugħa jew imbiċċra f’dawn il­-postijiet. Saħansitra f’xi wħud minnhom inqalgħu toroq sħaħ ta’ siġar, bħal ngħidu aħna Ħaż-Żebbuġ, il­-Mellieħa, u anki l­-Fgura. F’inħawi oħra is­-siġar inżabru, kif jingħad, b’mod li aktar jixbħu arbli tad­-dawl jew sinjali tat-traffiku, milli siġra ħajja fil­-kobor, fis­-sbuħija, u fil-­hena kollha li din toffri.

U għal liema raġuni dawn is-­siġar sfaw hekk imżebilħa? Ir­-raġunijiet li jissemmew, xi kultant huma anki milqugħa minn mexxejja soċjali, anki poliltiċi u dawk ta’ Awtoritajiet pubbliċi, bħal ngħidu aħna l­-MEPA l-Awtorità li hija responsabbli għall-­ħarsien tagħhom. U wieħed hawn irid jirringrazzja lill-­MEPA tal­-permessi li tat biex dan seta’ jsir.

Fost dawn ir-­raġunijiet, nisimgħu li dawn jgħattu l­-veduta ta’ uħud, jew jiġbdu lejhom għasafar li mbagħad iħammġu taħthom, jew li jwaqqgħu l­-weraq u jħammġu t­-triq, jew li jagħmlu l­-ħsara lill-bankina, jew li jġibu n­-nemus, anki intqal li dawn jgħattu l-­veduta ta’ xi ħadd u dan ma jkunx jista’ jara l­-murtali tal-­kulur tal­-festa, jew xi preżentazzjoni bid-­dawl fuq is-­swar ta’ Sant’ Anġlu. Insomma, raġunijiet li juri n-­nuqqas ta’ apprezzament, nuqqas ta’ edukazzjoni, u egoiżmu bla qiegħ.

Kull waħda minn dawn is­-siġar darba kienet imħarsa mir­-regolamenti tal­-2001 sakemm il­-Mepa, li hija responsabbli mill-­ħarsein tal-­ambjent, dehrilha li dawn kellhom ħarsien żejjed u biddlet il­-liġijiet fl-­2011. Tgħid riedet togħġob lil xi ħadd, jew kienet imġiegħla minn xi ħadd biex jogħġob lil xi wħud?  Min jaf għaliex l-­Awtorità li qegħda hemm biex tħares l­-ambejnt f’isem il­-poplu li jħallasha, dgħajfet ir-­regolamenti għall­-ħarsien tas­-siġar biex dawn ikunu jistgħu jinqalgħu b’anqas inkwiet. U qed naraw ir­-riżultat ta’ din id­-deċiżjoni bil-­kbir.

Minkejja d-­diskors sabiħ li għandha l­-Mepa fil­-viżjoni tagħha dwar l-ambjent, il­-qerda tas­-siġar f’pajjizna għadha għaddejja b’ritmu mgħaġġel, kemm direttament kif ukoll indiretament, sa minn meta biddlet ir-regolamenti għall­-ħarsien tagħhom. Anki bl-­importazzjoni ta’ speċi barranin, bla kontrol ta’ xejn, uħud minnhom anki invażivi. U bejnietna (ma jmurx jismagħna l­-Ministru tal-­Finanzi) dan kollu qed isir u mħallas bi flus pubbliċi: jew mill­-Gvern ċentrali, jew mill­-Gvern lokali, kif kien isir qabel. U dan minkejja li l-­MEPA llum qiegħda taħt ir-­responsabbiltà tal-Prim Ministru.

Ftit huma dawk, u dawn minn fost il-­pubbliku, li jsemmu l­-għajnuna li jgħatu s­-siġar. L-­akbar għajnuna hija li dawn jgħatu l-­ossiġenu u jneħħu d-diossidu tal-­karbonju mill-­arja. U nafu kemm l­-arja hija mniġġsa l­-aktar bit-­tfigħ tad-­diossidu tal­-karbonju fl-­arja minn kull tip ta’ karozza u magna oħra li taħdem billi taħraq iż-­żejt. Dan ħafna ma japprezzawhx. Lanqas ma japprezzaw li dawn jilqgħu s-­sħana, jgħatu d-­dell, kemm lil min joqgħod taħthom, kif ukoll lil dawk id-­djar fil-­qrib tagħhom. U barra minhekk, jilqgħu l­-irjiħat u ­xita għad-djar ta’ warajhom u b’hekk tintuża anqas enerġija biex tkessah jew issaħħan id­-dar skont l-­istaġun.  Lanqas napprezzaw li dawn iżommu l-ħamrija f’postha u ma jħalluhiex titkaxkar max­-xita u tittajjar mir-­riħ. U anki jgħinu biex jinħażen l­-ilma tax-­xita u ma jħalluhx iżid fis-saħħa u jagħmel il­-ħsara fi triqtu għall­-baħar. U xi ngħidu għall­-fatt li l­-kulur ħadrani tagħhom, iż­-żifna tal-­weraq u l-­effett estetiku li jagħtu huma ta’ għajnuna wkoll biex iserraħ l­-imħuħ ta’ minn jarahom u japprezzahom. Sfortunatament issib li bil-barka ta’ minn suppost iħarishom, dawn is­-siġar mill-­urban, sena wara sena, jitbiċċru u jinqalgħu biex jissodisfaw il­-mentlità miskina ta’ xi wħud. Il­-prezz tal-­għibien tagħhom jħallsuh is-­soċjetà u l­-ambjent. U l­-awtoritajiet, x’jimportahom.

U mal-­lista’ ta’ postijiet ta’ bliet u rħula Maltin u Għawdxin fuq imsemmija, issa milli jidher sejjer jiżdied il­-Qala, f’Għawdex. Rajt il-­kummenti li hemm għaddejjin bħalissa fuq il-­Facebook dwar is­-siġar fil-pjazza tal-Qala, għall-raġunijiet bħal dawk imsemmija aktar ’l fuq biex dawn jinqalgħu, għalkemm kien hemm uħud li ma jaqblux ma’ dan. Skont is-Sindku tal-Qala, il-M­epa diġà ħarġet il-permess biex jinqalgħu s-siġar tal-palm.  Mingħand il­-Mepa ma nistenniex aħjar u llum wieħed isibha fuq quddiem nett biex tapprova jew tirregola xi attività li twassal għall-qerda tal-ambjent, kif wieħed jista’ jara u jisma’ kważi kuljum. Imma sa issa ma hemmx permess biex is­-siġar l-oħra tal-pjazza fil-Qala, jinqalgħu. Qed jintqal li xi ħadd, naħseb li dan ma jkunx interessat li juri ismu, beda jiġbor il-firem tal-Qalin biex dawn is­-siġar ikunu jistgħu jinqalgħu. U hekk il-Mepa tkun tista’ taħsel idejha u tgħid li la l­-gvern lokali u r-­residenti jridu hekk, allura hija ma tistax tagħmel mod ieħor! X’pajjiż miskin hux.

Image

Is-siġar li jgħatu l-ħajja lill-pjazza tal-knisja fil-Qala Għawdex. Dawn hemm minn irid jeqridhom.

Wara dan il-manuvrar kollu biex is-siġar tal­-pjazza tal-Qala jinqalgħu, fuq sit ġdid Save Qala Trees fuq il­-Facebook intqal li Dun Sultana mill­-parroċċa tal-­Qala, qal li s-siġar huma propjetà tal-Knisja u din mhux sejra tgħati permess biex is­-siġar jinqalgħu.

Minn sena ’l hawn deherli li lmaħt xi dawl innemnem fit­-tarf ta’ mina twila mudlama li llum twassal għall-qerda tas-siġar minn pajjiżna. Il-fomm ta’ dan id­-dawl huwa l­-programm elettorali tal-partit fil-gvern illum. F’paġna 101, taqsima 56, jgħid hekk: Inħarsu kontinwament is­-siġar eżistenti fl-ibliet u l-irħula Maltin u ninċentivaw it-tħawwil ta’ aktar siġar, partikolarment dawk indiġeni.  Veru li kif jgħidu, bejn il-kliem u l-fatti hemm baħar jikkumbatti. Imma naħseb li l-Kunsill Lokali tal-Qala Għawdex jaf b’din il-wegħda aktar u aktar meta, kif nista’ nifhem jien, fil­-biċċa ’l kbira tiegħu huma jirrapreżentaw il­-partit fil-gvern.

Ikun interessanti wieħed jara kif is­-siġar tal-pjazza tal-Qala Għawdex sejrin jispiċċaw. Wieħed ikun jista’ jara jekk il­-kelb tal-għassa tal­-ambjent tiegħek u tiegħi, fadallux aktar snin; fejn sejjer ixaqleb il­-miżien tal-Kunsill Lokali tal-Qala, jekk il­-keffa tal-voti personali tkunx itqal minn dik tal-ħarsien tas­-siġar tagħna lkoll; u kemm hija b’saħħitha l-wegħda miktuba tal­-partit fil-gvern. Nistennew u naraw il­-viżjoni soċjali sa fejn twassal f’dan il-pajjiż miskin.

 aebaldacchino@gmail.com

Advertisements

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

January 20, 2014

NewsBook

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

It-Tnejn, 20 ta’ Jannar, 2014

Alfred E. Baldacchino 

Forsi xi ħadd jgħidli: imma x’hemm differenti bejn siġar Maltin u siġar li ma humiex Maltin, u x’hemm ħażin f’dawk li ma humiex Maltin. Xejn ħażin u ma għandi xejn kontrihom, anzi ngħid li kollha huma sbieħ u kollha għandhom rwol fis-­sistema ekoloġika u kollha huma adattati għal dak l-­ambjent li jikbru u jgħixu fih.

Naħseb li mhux diffiċli li wieħed jifhem li s­-siġar huma differenti minn annimali. Huma ma jiċċaqalqux minn post għall-­ieħor u jgħixu ħajjithom kollha fejn jikbru sakemm xi ħadd ma jqaċċathomx jew ma jaqlagħhomx biex jeħodhom post ieħor. Iżda dawn jinfirxu ’l bogħod b’mod naturali mis-siġra omm permezz taż-­żerriegħa tagħhom.

żerriegħa-tal-għargħar

Iż-żerriegħa tas-siġra tal-Għargħar, li hija s-siġra Nazzjonali ta’ Malta. Iż-żerriegħa titbiegħed mis-siġra omm billi tissiefaħ mar-riħ, imma qatt ma tħalli ‘l pajjiż.

Ma għandniex xi ngħidu li l-­firxa taż-­żerriegħa mis-­siġra omm hija waħda limitata għaliex dawn jiddependu minn ħafna għajnuna biex jinfirxu. Hemm minn isib l-­għajnuna tar­-riħ u ż-­żerriegħa tissiefah sakemm taqa’. Hemm min jittiekel mil­annimali, bħall-­għasafar u l­mammiferi, u meta dawn jgħaddu mill­-intern tagħhom, u jaqgħu fl­-art wara li l­-aċtu ta’ ġol-­annimali jkun għenhom biex ikunu lesti biex jikbru fejn jaqgħu. Hawn oħrajn li għandhom mezz biex jeħlu mal­-pil tal-annimali li jħaxknu magħhom u mbagħad dawn jaqgħu meta jinġarru ’l bogħod mis­-siġra omm. Saħansitra hawn uħud li jistgħu jinġarru mill-ilma, kemm ilma ta-x­xita, jew ilma ħelu tan-­nixxigħat u x­xmajjar, kif ukoll tal-­ilma baħar.

żerriegħa-taż-żagħrun

Il-frotta tas-siġra taż-Żagħrun li ġo fiha jkun hemm iż-żerriegħa. Din il-frota tittiekel mill-għasafar u titieħed ‘l bogħod mis-siġra fejn meta tgħaddi minn ġol-għasfur tikber fejn taqa’.

Dan kollha jgħin lis-­siġar u l­-pjanti oħra biex jinfirxu, jitnisslu u joktru
kif tagħmel kull ħajja oħra fuq din il-­pjaneta, li aħna naqsmu magħhom. U minkejja li dawn  ma jiċċaqalqux mill-­post fejn jikbru, huma jferrxu ż-żerriegħa tagħhom ’l bogħod minn fejn jikbru.

Iżda minkejja dan, huma għandhom bżonn l-ambjent naturali tagħhom biex jikbru, u mhux bilfors jikbru fejn jinġarru jew jaqgħu. Għalhekk is-­siġar, jinfirxu biss fiż-­żona bioġeografika tagħhom u ma jmorrux minn kontinent għall-ieħor b’mod naturali, sakemm ma jeħodhomx il­-bniedem, direttament jew indirettament.

U mhux hekk biss, imma lanqas bilfors jinfirxu fuq il-­kontinent kollu li jikbru fuqu. Ngħidu aħna siġra li tikber fin-­nofsinahr tal-­Ewropa, bħal fil-­Mediterran, b’mod naturali ma tinfirex għat-­tramuntana tal­-Ewropa. Dan minhabba li l­ambjenti mhux l-­istess, kif mhux l-­istess it-temp u l­-klima, li wkoll huma parti mill­-ambjent tagħhom.

U dan li jagħmel siġra Maltija u oħra mhux siġra Maltija.  Is-­siġar Maltin huma siġar adattati għall- klima u l-­ambjent Mediterran u għalhekk b’mod naturali ma jinfirxux ’l barra minn dan l­-ambjent. Barra minn hekk dawn jgħixu ma’ ħlejjaq oħra, kemm annimali kif ukoll pjanti li flimkien jiffirmaw parti minn nisġa naturali.

Illum bil-­mezzi moderni tat­-trasport, kemm dak bl­-ajru, bl-­art u anki bil-­baħar, li wessa’ l-għanijiet kummerċjali, anki s-­siġar sfaw il­-mira ta’ dan il-kummerċ.

Ngħidu aħna anki f’pajjiżna naraw illum sigar u speċi oħra kemm ta’ pjanti u kif ukoll ta’ annimali li jinġiebu minn pajjiżi u kontinenti mbiegħda għal skopijet ta’ qligħ ta’ flus bl­i-skuża ta’ edukazzjoni u tisbih tal­-art. Imma forsi hawn xi ħadd jgħidli: x’hemm ħażin li siġar minn kull naħa tad-­dinja jitħawlu biex jikbru hawn Malta. U hawnhekk fejn wieħed isib raġunar differenti: dawk li huma raġunijiet ekoloġiċi u soċjali, u dawk purament kummerċjali.

Ejjew għalissa nieħdu raġuni sempliċi waħda: dik ta’ estetika.

Is-­siġar ilibbsu l­-pajjiż kemm fl­-urban kif ukoll fir-­rurali. L-­istess bħal mal­-ħwejjeġ jew in­-nuqqas tagħhom ilibbsu lilna.  Hekk ngħidu aħna l-­ilbies ta’ ħdejn il-­baħar, bil-­kuluri, daqs, għatja, jew nuqqas tagħha, huwa adattat għal dan it­-tip ta’ ambjent. Imma jista’ wieħed qatt jimmaġina, għall-­anqas jien ma nistax, lil xi ħadd li jmur liebes b’dan il­mod għal xi seduta fil-­qorti, jew fil-­parlament, jew inkella liebes bl-­ilbies ta’ fuq ix-­xatt għal xi funzjoni fi-l­knisja?

Din hija biss raguni ħafifa ta’ estetika u etika. Hemm imbagħad ħafna raġunijet oħra li nistgħu niġbruhom taħt tlett irjus, fil-­firxa wiesgħa kollha tagħhom; raġunijet ekoloġiċi, soċjali, u ekonomiċi. Imma dawn nitkellmu fuqhom aktar fid­-dettal darb’oħra.

Ikkwalifikat fl­-Ippjanar u fl-immaniġġar tal-­Ambjent.

aebaldacchino@gmail.com

 


U l-qerda tas-siġar tkompli bl-istess ritmu

October 23, 2013

U l-qerda tas-siġar tkompli bl-istess ritmu

Alfred E. Baldacchino

L-Erbgħa 24 ta’ Ottubru, 2013.

Wara kampanja twila kontra l-­qerda tas-­siġar f’pajjiżna, wieħed kien jistenna’ li bil-­bidla fil-­gvern kien ikun hemm xi ħjiel ta’ xi miżuri biex dan jibda’ jsir b’mod regolat u bi professjonalità. Imma b’dispjaċir wieħed jinnota li l­qerda, iż­-żbir bla rażan, in-­nuqqas ta’ apprezzament, id-­dilettantiżmu, in­-nuqqas ta’ rieda u interess, u l­isparpaljar ta’ fondi pubbliċi għadu għaddej bl-­istess ritmu li kien għaddej qabel l­-elezzjoni, minkejja xi wegħdiet.

Dan kollu sforz il­-fragmentazzjoni li hemm bħalissa f’dawn ir-­responsabbiltjiet li kulħad qe ifarfr u jgħid li mhux tiegħu.

Mela għandna l-­Ministru tat­-Transport u l-­Infrastruttura li huwa responsabbli mill-­landscaping. Is­-Segretarju Parlamentari fil­-Ministeru tal-­Prim Ministru responsabbli mill-­MEPA li hija l-­Awtorità Kompetenti għall­-Ħarsien tas-­siġar; u l­-Ministru tal-­Kunsilli Lokali li huwa responsabbli mill-­Kunsilli Lokali. Hemm ukoll il-­Ministru tal­-Ambjent li bnir-raġun ma għandu l­-ebda responsabbiltà fejn jidhlu s-­siġar minħabba din il-­fragmentazzjoni ta’ responsabbiltajiet.

Is-sura ta' dwn is-Siġar turi l-mentalita mikina u l-kultura kontemporanja taż dan il-pajjż

Is-sura ta’ dawn is-Siġar turi l-mentalita miskina u egoistika, l-kultura kontemporanja ta’ dan il-pajjż

Is-­sit eletroniku Rabti People who like or live in Rabat Malta poġġa ritratt ta’ dan il-massakru fuq is-­sit eletroniku permess ta’ Chris Farrugia fl-­interess tar­Rabat, tar-­Rabtin, u anki tal-­biodiversità Maltija, hekk kif beda dan il­-massakru fuq is­-siġar tas­-Saqqajja r-­Rabat. Skont kummenti fuq dan is-­sit ix-­xogħol ġie mqabbad mill­-Kunsill Lokali tar­Rabat u ma għandniex xi ngħidu sejjer jitħallas minn flus il­-poplu. In-­numru ta’ kummenti fuq dan is­-sit kienu mijiet, u l­-karba tal-­poplu Rabti għal din il­-qerda hija kbira. Wieħed jistenna’ biex jara kemm sejjer jismagħha l­-Gvern.

Qiegħed inpoġġi l-­kummenti li għamilt jien kemm fuq dan is­-sit kif ukoll fuq siti oħra li siltu xi ­kummenti minnu u tefgħuhom fuq siti tagħhom. Qiegħed ukoll inżid l­-indirizz eletroniku fejn dehru u xi ritatti biex wieħed jekk irid ikun jista’ jara l-­istampa kollha u l-­kummneti tagħna r-Rabtin, ma’ oħrajn li jaqblu magħna, saħansitra anki barra xtutna.

THE TREE BUTCHERY CONTINUES ­– 19 ta’ Ottubru 2013

https://www.facebook.com/groups/rabatmalta/10151935648499645/?notif_t=group_comment_reply

SIĠAR IMMASAKRATI 2013 – Is-Saqajja — 19 ta’ Ottubru 2013

Christopoher Farrugia with Astrid Vella and 3 others– The latest attack on trees took place two days ago at Saqqajja, Rabat, reducing the former row of majestic trees to ugly, bare and leggy branches topped by a few leaves! Now MEPA is defending this Rabat Local Council action, saying that the trees can be ‘pruned’ savagely as they are not over 50 years old, when in fact elderly Rabat residents remember them already grown 75 years ago!

THE TREE BUTCHERY CONTINUES ­ – 19 ta’ Ottubru 2013

https://www.facebook.com/groups/rabatmalta/10151935648499645/?notif_t=group_comment_reply

Alfred E. Baldacchino – Chris, prosit talli bdejt din it-thread fuq ir-Rabat u minn veru jħobbu speċjalment fuq dawn il-ħniżriet ta’ żbir li llum mhux ir-residenti tar-Rabat biss, imma l-Maltin u l-Għawdxin kollha qed jilmentaw minn dan in-nuqqas ta’ professjonalità. Il-Kunsill Lokali tar-Rabat imissu jistħi meta hawn din il-kritika kollha u jibqa’ għaddej qisu qed jgħix fiq xi pjanetà oħra. Imma l-Kunsilli Lokali li huma fformati mir-rapreżentanti tal-partiti politiċi, suppost għandhom il-barka kemm tal-Ministeri mill-Kunsilli Lokali kif ukoll mill-Ministeru responsabbli għall-MEPA biex setgħu jagħmlu dawn l-oxxenitajiet.

saqqajja trees3

Kif kienu jinżabru mill-ħġaddiema tal-Gvern is-siġar tas-Saqqajja fl-imgħoddi meta la kellhom cherry pickers u lanqas srieraq mekkaniċi. Dawn huma l-istess siġar li jidhru fir-ritratt ta’hawn fuq. wara li nżabru il-ġimgħa li għaddiet.

Nixtieq inkun naf min qed jgħati dawn il-pariri professjonali lill-Kunsill Rabti. Kif taf int Chris jiena llum għandi 67 sena. Niftakar meta kont għadni mbuttat fil-pushchair biex inmorru l-ġnien kont narahom hemm. U dan kellhom aktar minn 10 snin fil-wisa’. Forsi l-MEPA għadhom ma jafux jgħoddu… is- siġar. Imma il-MEPA la qatt kellhom u lanqas għandhom interess li jħarsu s-sigar u l-pjanti oħra indiġeni Maltin. Jekk tħares kif amendatw ir-regolamenti tal-Ħarisen tas-Siġar tal-2001 u kif dawn il-MEPA biddlithom fl-2012 biżżejjed biex wieħed jara kemnm il-MEPA hija interessata. Illum il-MEPA kważi kważi saret aġenżija tal-iżviluppaturi. Nixtieq inkun naf b’dan it-tqaċċit tas-siġar kollha għal kemm il-siġra il-MEPA oġġezzjonat. Bil-politika tal-MEPA, minkejja kemm bil-pjanijiet tal-gvern ta’ qabel (imfasswlin mill-MEPA stess) kemm b’dawk tal-gvern ta’ issa tidher li tiġi taqa’ u tqum. Ħares ftit lejn il-permess li tgħat fix-xogħol tal-foss tal-Imdina fejn inqerdu tant siġar biex il-foss inkesa bit-turf u ġabet is-swar tal-Imdina qishom Windsor Castle. Naturalment xi ħadd qala balla flus. Dan jidher aktar importanti minn xi 300 siġra (waħda minnhom żebbuġa li kellha viċin il-100 sena u li nqalgħet bil-barka tal-MEPA) kollha inqerdu.

Kien hemm suġġeriment aktar ‘l fuq biex fir-Rabat jitwaqqaf grupp jew kumitat dwar il-ħarsein tas-siġar u l-ambjent naturali Rabti. Jekk timxi din l-idea għidluli għax inkun minn ta’ quddiem bħala Rabti li noffri l-ħin biex inkun fuqu. Ma niflax nara aktar oxxenitajiet minn nies li jieħdu deċiżijoniet u ma jagħrfux siġra minn arblu tad-dawl. U mbgħad iwaħħlu f’ħadd ieħor. Ikun interessanti wkoll li l-politikant responsabbli mill-Kunsilli Lokali u dak mill-MEPA jgħidu kif jaħsbuha.

THE TREE BUTCHERY CONTINUES ­ – 19 ta’ Ottubru 2013

https://www.facebook.com/groups/rabatmalta/10151935648499645/?notif_t=group_comment_reply

Kif ġabuhom is-siġar illum.  Imma kif dan il-pajjiż tilef kull sengħa, kull pġrofessjonalità, kull rispett, u tilef ruħhu għall-flus.

Kif ġabuhom is-siġar illum. Imma kif dan il-pajjiż tilef kull sengħa, kull professjonalità, kull rispett, u tilef  anki ruħhu għall-flus.

Alfred E. Baldacchino – Allura biex inkun naf x’gara irrid immur il-Kunsill tar-Rabat? Irrid nifhem li l-Kunsill kellu jdejh marbutin biex iwqqaf dawn l-oxxenitajiet? Sa fajn naf jien il-membri tal-Kunsill qegħdin hemm biex jaraw u jirrapreżentaw in-nies tar-Rabat. Ma naħsebx li dan il-pajjiż huwa xi wieħed minn dawk ta’ wara dik li darba kienet il-purtiera tal-ħadid. Jekk il-Kunsill għandu spjegazzjoni jgħidlna. Jekk qed jipproteġi lil xi hadd, jiddispjaċini ngħid li r-responsabbiltà hija xorta waħda tiegħu u tal-Ministeru lli jaqa’ taħtu. Imma ma rridx neħodha kontra l-Kunsill tar-Rabat. Jekk dan jitkellem u jafda man-nies Rabtin li tellgħuh, imexxi aħjar u mingħajr wisq problemi, speċjalment jekk ikollu xi pressjoni minn nies mhux mir-Rabat. Xi ħadd qal li dawn is-sigar hemm bżonn jinbidlu! Ma nagħmlux mod li hemm xi ħadd qed ifesfes f’widnejn xi ħadd biex dawn jinbidlu u minflokom jitħawlu siġar mill-Afrika t’isfel, mill-Amerika t’isfel u minn kull parti oħra tad-dinja, bħal dawk li ħawlu fil-Kottonera u kullimkien. Tgħid għalhekk din is-segretezza kollha? Hemm minn bi ħsiebu jaqla xi skoss flus minn fuq dahar il-poplu bil-bejgħ tas-sigar barranin?

Xi ħadd ieħor qal li lanqas tista’ tpoġġi fuq bank minħabba l-għasafar. Kumment fqir u tat-tfal. Mur daqsxejn sa’ Ħad Dingli (mhux ‘l bogħod) u ara kif il-Kunsill ta’ Ħad Dingli solva din il-problema bla wisq spejjes u bla wisq teatrin. Naħseb li n-nies tar-Rabat huma intelliġenti biżżejjed jekk iridu. Imma minn ċerti kummenti li qed jidhru qed nistenna għar.

THE TREE BUTCHERY CONTINUES ­ 19 ta’ Ottubru 2013

https://www.facebook.com/groups/rabatmalta/10151935648499645/?notif_t=group_comment_reply

Il-Bankijiet f'Ħad-Dingli

Il-Bankijiet f’Ħad-Dingli

Alfred E. Baldacchino – Bankijiet f’Ħad Dingli li jippermetti lilll-għasafar ikollhom kuxjenza safja kif ukoll lil minn ipoġġi fuq il-bankijiet biex ipoġġu b’rashom serħana. U ma nqatat l-ebda siġra u kellu jħallas għaliha l-kunsill kif sejjr jagħmel dak tar-Rabat.

iNEWS

Massakru minn sigar fis-Saqqajja

http://www.inewsmalta.com/dart/20131021-massakru-minn-sigar-fis-saqqajja

Alfred E., Baldacchino  – Hija ħaġa tal-­mistħija li sena wara sena, wieħed jara dan id-­dilettantiżmu u qerda ta’ siġar u ħadd ma jieħu responsabbiltà. Dan minkejja l-­kritika kontinwa taċ-­ċittadini li minn flushom qed iħallsu għal dan ix­-xogħol u qerda.

Dawn is­-siġar għandhom ’l fuq minn 70 sena minkejja dak li qalet il-­MEPA. Jiena Rabti u llum għandi 67. Dejjem hemm nafhom. Imma l­-MEPA…

Sfortuntament il-­MEPA la għandha u lanqas qatt kellha interess li tħares is-­­siġar, minkejja l­-obbligi legali u morali li għandha. U dan jispjega għaliex ir­­regolamenti tal-2001 ġew mibdula mill­­-MEPA fl’2012. Possibbli li lanqas is­­-Segretarju Parlamentari responsbbli mill-­MEPA ma jista’ jagħmel xejn fuq hekk?

Xi Kunsilli Lokali ukoll qishom lanqas qegħdin hemm. Fir­-Rabat is-sena l-­oħra ġara l-­istess u milli jidher ma tgħallem xejn. U dan minkejja li qed iħallas il­-poplu għal dan ix-­xogħol xejn professjonali approvat u mqabbad mill­-Kunsill Lokali. Possibbli li s-­Segretarju Parlamentari responsabbli mill-­Kunsilli Lokali dan kollu ma jinteressahx?

Dan il­-qerda u xogħol bla sens u bl-­ebda professjonalità kienet bla kontrol taħt il­­-Gvern ta’ qabel. Imma jiddispjaċini ngħid li mhux talli ma rranġa xejn talli għada kif kienet qabel minkejja l-­kritika tan-­nies. Forsi l-­­Prim Ministru jista’ jinterveni hu u jwissi lil min għandu jwissi, dejjem sakemm ma jaqbelx hu wkoll ma’ dan it-­tip ta’ xogħol!

L-­Orizzont

http://www.orizzont.com.mt/FullArticle.php?ID1=’Ahbarijiet’&ID2=112053

Alfrd E. Baldaahino (kumment għall-pubblikazzjoni) Din il-­qerda ta’ siġar f’pajjiżna li issa ilha għaddejja s­-snin hija qerda bla rażan, bla raġuni, u milli jidher bla ħadd ma hu lest li jerfa’ reponsabbiltà għalijha. Il­-fragmentazzjoni li teżisti fil-­ħarsien tas-­sigar mhu qed tgħin xejn biex is­-siġar li qed jikbru f’pajjiżna jkunu mħarsa kif suppost.

Ritratt meħud fl-01963 fejn is-=siġar jidhru li għandhom sewwa vi1in il-15-il sena dak iż-żmien. Imma il-MEPA li qalet li dawn ma għadhomx aktar minn 50 sena, issa qed twaħħal fl-Agrikultura wara li qalgħatha barra mir-regolamenti.

Ritratt meħud fl-1961 fejn dawn is-siġar jidhru li għandhom sewwa viċin il-15-il sena dak iż-żmien. Imma il-MEPA li qalet li dawn ma għadhomx aktar minn 50 sena, issa qed twaħħal fl-Agrikultura wara li qalgħatha barra mir-regolamenti u llum ma għandha x’taqsam xejn.

Ftit tal-­ħin ilu (it­-Tlieta 22 ta’ Ottubru) kont qed nara programm ta’ diskussjoni fuq ONE TV fejn is­-CEO tal-­MEPA qal li l-­ilqugħ u ż-­żbir tas-­siġar huma responsabbiltà tal­-Agrikultura.  Dan mhux korrett. Din ir-­responsabbiltà kienet hemm taħt ir-­regolamenti l-­qodma tal­-2001.  Imma dan ġew revokati u mibdula mill­-MEPA stess fil-­2012. Illum il­-MEPA hija l­-Awtorità Kompetenti għall-­ħarsien tas­-siġar skond ir-­regolamenti tal­-ħarsien tagħhom li għamet hi stess.

Naħseb li hemm bżonn immedjat li l-­Prim Ministru jindirizza din il-­fragmentazzjoni illum qabel għada biex ma tkompliex issir aktar qerda.

Is-sbuħija tas-siġar ta' fuq is-Saqqajja ir-Rabat kif darba kienu u kif ma jistgħu ikunu qatt sakemm tinbidl din il-mentalit.a pulitika ta' pajjiżna.

Is-sbuħija tas-siġar ta’ fuq is-Saqqajja r-Rabat kif darba kienu u kif ma jistgħu jkunu qatt aktar sakemm tinbidl din il-mentalità  pulitika  u kulturali ta’ pajjiżna.


IS-SIĠAR FIL-BLIET U FL-IRĦULA MALTIN

July 17, 2011

17 ta’ Lulju, 2011

Is-siġar fil-bliet u fl-irħul Maltin 

Alfred E. Baldacchinio

Ħarsa lejn il-ġurnali lokali turi n-numru ta’ kummenti u kritika dwar l-immaniġġar tas-siġar, speċjalment dawk li jikbru fit-toroq tagħna. Ta’ min jgħid li dawn il-kummenti juru li l-kuxjenza pubblika u l-apprezzament dwar l-ambjent naturali, f’dan il-kas dwar is-siġar, qiegħdin dejjem u kuljum jikbru.

Wieħed ma jistax jgħid li l-kritika li qed issir fil-biċċa l-kbira tagħħa mhix ġustifikata, l-aktar dwar iż-żabra xejn professjonali tas-siġar fit-toroq. Biżżejjed wieħed jgħati daqqa t’għajn lejn iż-żabra f’ċerti nħawi, bħal ngħidu aħna, fir-Rabat, fin-Naxxar, f’Ħaż-Żebbuġ, f’ta’ Xbiex, f’Ħal-Balzan, u f’Ħ’Attard. U meta wieħed jaqra dawn il-kummenti, joħorġu numru ta’ mistoqsijiet, bħal ngħidu aħna:

  • Għaliex is-siġar fit-toroq qed jinżabru bil-mod kif qed jinżabru, jiġifieri:
    • jew jinħasdu xi tliett metri mill-art u jitħallew bi troffa weraq biex taparsi hemm siġra, bħal dawk li hemm fi Triq Ħal-Warda, Ħ’Attard, u riċentement ħdejn il-yacht marina l-Imsida?
    • jew inkella titqaxxar kull werqa u jinħasad kull għasluq b’kull werqa fuqu, u s-sigar jitħallew fuq zokk wieħed jew tnejn mogħla tlett sulari?
  • Meta s-siġar ‘jinżabru’ u jitħallew għoljin fuq zokk wieħed jew tnejn biss, jingħata ħsieb għall-impatt soċjali li din it-tip ta’ żabra jkollha, hekk ngħidu aħna:
    • Billi siġra miżbura hekk tkun tqila fil-quċċata tagħha (top heavy) fuq z-zokk jew tnejn li jitħallewlha, b’riħ qawwi li jaħkima, din malajr tfaqqa’ u taqa’, kif diga faqqgħu, tkissru u waqgħu numru ta’ siġar wara żabra bħal din, bħal ngħidu aħna f’Ħal Balzan u Ħat’Attard, u waħda minhom għamlet ħsara anki fil-faċċata ta’ dar?
    • X’jiġri jekk xi siġra minn dawn taqa’ fuq xi karozzi fit-triq, jew fuq xi nies li jkunu għaddejjin minn fuq il-bankina, jew taqa’ u tifqa’ l-faċċata ta’ xi dar biswit?
  • Meta jkun hemm triq li minnha jgħaddu ”l fuq minn 18,000 karozza kuljum, uħud idaħħnu qisu ma jeżiztu l-ebda regolamenti, u qisu f’dan il-pajiż ħadd mhu responsabbli ta’ xejn. u din it-triq ikun fiha siġar li jkunu qed ilibbsuha u l-weraq tagħħom iservu bħala l-pulmun u lqugħ għad-dħaħen, għall-istorbju, u għall-impatt viżiv, għaliex dawn ma jittieħdux fil-pjan meta s-siġar jinżabru?
  • Għaliex min jiġi jiżbor dawn is-siġar, biex jaqta’ zokk żgħir m’eħxen lapes, minflok juża imqass taż-żabra jiġi biex jaqtgħu b’serrieq mekkaniku (chainsaw), u minflok jaqta’ erba’ zkuk żgħar jaqta’ fergħa sħiħa?
Dik żabra eh! Ejja ha nmorru. Tiswa daqs ġurnata xogħol.
  • Min qed jiżbor dawn is-siġar qed jingħata taħriġ professjonali ta’ kif għandu jagħmel dan ix-xogħol, jew sempliċement jingħata serrieq taż-żabra u trukk biex jimlieħ bil-weraq u zkuk tajbin għall-ħruq?
  • Għaliex snin ilu, meta dan ix-xogħol kien għadu taħt ir-responsabiltà tad-Dipartiment tal-Agrikultura, meta kien jinqata’ zokk kemxejn oħxon il-ġerħa kienet tinżebaħ b’materjal biex jipproteġi s-siġra kontra infezzjonijiet u mard, u llum daqqa u imxi?
  • Xi kwalifiċi għandu jew għandhom minn qed jimmonitorja dan ix-xogħol?
  • Hemm xi possibilità li ż-żbir tas-siġar fil-bliet u fl-irħula Maltin jibda’  jsir fuq bażi professjonali kif isir barra minn dawn il-gżejjer? Niftakar darba f’Monaco rajt tnejn minn nies bis-sellum u b’imqass taż-żabra iduru u jiżbru sigra b’ċerta professjonalità qishom qed jaqtgħu xaghar xi ħadd.

Naħseb li mid-dehra ta’ numru ta’ siġar miżbura fit-toroq, qishom immankati u bla sura, għad baqa’ ħafna u ħafna x’wieħed jitgħallem u xi jsir biex jintlaħqu dawn l-għanijiet.

Nistħajjel lil xi ħadd jgħidli, “mela insejt li qed tgħix Malta fejn is-saħħa tan-numri hija bil-bosta b’saħħita minn kull raġuni xjentifika, teknika u soċjali li qatt jista’ jkun hawn f’dan il-pajjiż”. U jkolli nammetti li minn jgħid hekk ikollu raġun, sfortunatament.

Darba kienet siġra tħaddar il-madwar.  Illum monument ħaj għal dawk li jfasslu l-politika dwar iż-żbir tas-siġar Maltin. 

Ma taħsibx li tħabbatha sewwa mal-mumument ta’ Ħal-Luqa?


X’nifhmu bil-kelma ambjent

October 20, 2010

X’nifhmu bil-kelma ambjent

Alfred E. Baldacchino

Illum il-kelma ambjent hija fuq fomm kulħadd. Dan huwa pass il-quddiem. Iżda mhux kulħadd jifhem l-istess ħaġa bil-kelma ambjent. Hemm min jaħseb li jekk inżżommu nadif huwa biżżejjed. Hemm imbgħad dawk li jaħsbu li jekk tħawwel siġra jew tnejn ukoll huwa biżżejjed. Ngħiduha kif inhi, mhux għax dawn ma jgħinux, imma l-kelma ambjent hija aktar wiesgħa minn hekk. Ejja nieħdu eżempju biex naraw x’għandna nifhmu bil-kelma ambjent.

 

In-nisġa tan-Natura li tiġbor fiha wkoll il-bniedem

 

Kulħadd jaf xhini siġra. Siġra hija ħolqien ħajja, li tikber, tiekol, tixjieħ, tipproduċi, u anki tmut. Ħarsa lejn siġra turina li din hija ankrata fl-art, fejn l-għeruq tagħha jinżlu fil-fond kemm biex jgħinu lis-siġra tkun soda fl-art, kif ukoll biex jgħinuha ttella’ l-ilma biex tagħmel l-ikel. Fl-istess ħin, din is-siġra qed iżżomm il-ħamrija f’postha u ma tħallihiex tinġarr bir-riħ u bix-xita. Barra minn hekk il-weraq li twaqqa’ is-sigra fl-art jgħinu biex il-ħamrija ssir aktar sinjura. U s-siġra qed toffri wkoll ambjent għan-numru ta’ ħlejjaq oħra.

M’għandniex xi ngħidu li s-siġra trid ukoll id-dawl tax-xemx biex tkun tista’ tikber. Permezz tad-dawl tax-xemx u l-ilma li ttella mill-għeruq, il-weraq ħodor tas-sigra jagħmlu l-ikel tagħha li jgħinha tikber, tipproduċi, u tkompli tgħix. Kif jafu dawk li fi żmien il-Milied jiżirgħu l-ġurbiena u jpoġġuha fid-dlam, din titla’ bajdanija, mingħajr kulur ħadrani, u tkun anki dgħajjfa għaliex ma jkolliex id-dawl biex tkun tista’ tagħmel l-ikel. Barra minn hekk it-temperatura minn dan id-dawl tax-xemx ma tridx tkun la sħuna ħafna u lanqas kiesħa ħafna li s-sigra ma tkunx adattata għaliha. Hekk jekk nieħdu siġra mill-Mediterran u nħawluha fl-Iżlanda, din ma tgħix għaliex it-temperatura hija kiesha wisq għaliha. Hekk ukoll jekk inġibu siġra mill-Iżlanda hawn Malta, din tbgħati għaliex il-klima hija sħuna wisq għaliha. Hekk kull bdil fit-temperatura jkollu impatt fuq il-ħlejjaq li ma jkunux imdorrijin b’dik it-temperatura, kemm jekk tkun għolja, kif ukoll jekk tkun baxxa aktar milli jkunu mdorrijin biha.

Is-siġra wkoll trid l-arja biex tieħu n-nifs. Jekk ngħalqu siġra f’post mingħajr arja, għalkemm ikollha d-dawl u l-ilma, din ma tgħix u bil-mod il-mod tmut. Filwaqt li s-siġra tieħu d-diossidu tal-karbonju (carbon dioxide) mill-arja, hija tgħati wkoll lura l-ossiġenu (oxygen). U hekk naraw li s-siġra tgħin biex iżżomm bilanċ tal-gassijiet fl-atmosphera, għaliex jekk dan il-bilanċ ma jiżammx, allura jista’ jkun kemm ta’ ħsara għas-siġra nnifisha kif ukoll għall-ħlejjaq l-oħra li jgħixu fuq din l-art. U dan il-bilanċ huwa meħtieġ li jinżamm minkejja t-tibdiliet kontinwi li hemm.

Mela naraw li s-siġra li hija ħajja għandha bżonn ukoll partijiet fiżiċi, bħall-ilma, id-dawl, l-arja, u l-art. Mingħajr dawn din ma tistax tgħix, u dawn il-partijiet fiżiċi ma jkunux sħaħ mingħajr il-ħajja tas-siġra minħabba n-nisġa li għandhom magħha. Imma jekk l-ilma jkun imniġġeż jew ikkontaminat bil-kimika, jekk l-arja tkun imniġġża b’kimiċi li wħud minnhom jistgħu ukoll jifformaw xi aċtu meta jitħallatu ma’ l-ilma, jekk it-temperatura tkun aktar sħuna jew kiesha minn dak li siġra tkun adattata għaliha, dawn kollu jkollhom impatt negattiv fuq is-sigra li jistgħu wkoll iwasslu biex joqtlu lis-siġra.

 

 

Iż-Żnuber - siġa tal-Mediterran

 

Issa npoġġu l-bniedem minflokk is-siġra u naraw li dan bħas-siġra għandu bżonn ukoll l-art, l-ilma mhux imniġġeż, l-arja safja, kif ukoll id-dawl tax-xemx biex ikun jista’ jgħix, jikber, jiekol u jirriproduċi. U bħal ma dawn jistgħu jeqirdu siġra, hekk ukoll jistgħu jeqirdu mhux biss is-siġar l-oħra kollha, imma anki l-annimali inkluż il-bniedem.

Għalhekk meta wieħed jitkellem fuq l-ambjent irid iħares kemm lejn il-parti fiżika li tkun tajba għall-ħajja, kif ukoll għall-ħlejjaq kollha li jiddependu minn din il-parti fiżika. Din hija n-nisġa naturali li minna jiddependi wkoll il-bniedem. U ma nistgħux ngħatu każ lill-parti waħda biss u ninjoraw lill-oħra. Din hija t-tifsira wiesgħa tal-kelma ambjent li wieħed għandu jżopmm f’moħħu meta jitkellem fuq l-ambjent.

aebaldacchino@gmail.com