Credit where credit is due

April 18, 2019

Alfred E Baldacchino

Thursday, 18 April 2019

Following concerns expressed by members of the public, eNGOs, and individuals, on the destruction of biodiversity in country paths which were being widened and covered with concrete, Environment Resources Authority (ERA) ordered Infrastructure Malta to halt the works, and issued a stop and compliance order. Furthermore, according to press reporting, ERA ordered Infrastructure Malta to reinstate the country paths to their original state.

One hopes that all country paths mismanaged by Infrastructure Malta will be reinstated to their original state. One also hopes that this is the end of an era where biodiversity is regarded as ‘ħaxix ħażin’ (good-for-nothing-vegetation) and that such mentality will be put to rest.

One cannot but applaud the stand ERA has taken and look out to more similar decisions in the near future to protect biodiversity.

The following is one of the article which appeared in the media.

Wednesday, April 17, 2019

Rabat country roads being reinstated after controversial widening

Recent concrete works encroached adjacent land

Keith Micallef


Country roads at Wied l-Isqof in Rabat are being reinstated to their original state. Photo: Chris Sant Fournier

Country roads at Wied l-Isqof in Rabat are being reinstated to their original state. Photo: Chris Sant Fournier

Some of the concrete controversially laid on country roads in a Rabat valley is being pulled up again by Infrastructure Malta on orders from the environment watchdog, which wants the roads to be reinstated to their original footprint.

The controversy erupted last month when it transpired that a number of narrow country roads used primarily by farmers at Wied l-Isqof were being widened, as part of a government project to “reconstruct” rural roads.

Faced by this outrage, the Environment Resources Authority ordered Infrastructure Malta to halt the works, through what it called a stop and compliance order. The measure was taken because the project was resulting in “biodiversity destruction”, ERA had said.

Infrastructure Malta argued that the roads in question were not being widened beyond their original footprint – even though evidence on the ground suggested otherwise.

However, an ERA spokeswoman confirmed that Infrastructure Malta had, in fact, encroached on adjacent land. She said that concreting beyond the original footprint was being removed by the roads agency’s contractors through the use of appropriate heavy machinery.

Several truckloads of material have been removed and dispatched for appropriate disposal to enable the area’s habitat to regenerate even in the area previously concreted, she said.

An onsite visit confirmed that the roads had been narrowed, with a stretch of soil replacing the concrete along the perimeter.

In its reply, ERA said it had intervened because the roadworks were degrading the ecosystem of the area beyond the asphalted area.

Among other things, the interventions had altered the physical profile of the valley and the natural course of the freshwater stream to the detriment of the biodiversity and the natural characteristics of the site, the spokeswoman said.

Environmentalists had denounced the works, saying vegetation was being obliterated as concrete was being poured beyond the existing footprint, damaging flora and fauna on both sides of the road.

Biodiversity expert and former assistant director of the environment protection directorate at the now defunct Malta environment and planning authority, Alfred Baldacchino, had warned that turning these roads into “highways” could have a detrimental effect on farmers due to the increase in traffic.

He also criticised the project, saying the concrete was blocking the percolation of rainwater to the water table. 

related articles:

More biodiversity destruction with EU funds – confirmed

EU funds destroy Maltese biodiversity





Let’s help the birds breed

April 2, 2015

times of malta

Thursday, April 2, 2015

Let’s help the birds breed

Alfred E. Baldacchino

I was introduced to birds before I could even speak. As a toddler, I used to frequent our house garden, observing the hens, rabbits and pigeons we kept for the occasional special lunch. But there was a rule for harvesting: the selected food for the table was not chosen haphazardly.

The brooding hens, nesting pigeons and rabbits with litters were spared and when they were harvested, they were not let loose and chased for the thrill of the kill.


If the parents did not escape the greed for the kill in spring, these juveniles would not have seen the light of day. Photo: Natalino Fenech 2012.07.01

Coming from Rabat, it was, at the time, almost impossible not to join relatives on trapping and shooting sprees, even at a tender age. I can still remember cycling, two hours before sunrise, to Dingli or Raba’ Nemel, to lay the nets for trapping finches or turtle doves. That was the way we were taught then. I also learnt to appreciate nature without the need to destroy it.

At the age of 12, we went to live in Cospicua. At first I thought I had lost the birds and the wildlife forever, though they were only a couple of kilometres away. My love for nature made me look for alternative ways. I used to go out for country walks on weekends and holidays, and I remember, in my early teens, buying magazines about nature. This opened the way for positive appreciation. I also bought a sophisticated ‘gun’, aiming at and shooting to my heart’s content, without the birds or other wildlife being harmed or even knowing about it. It was my first SLR camera.


Quail – another breeding bird of the Maltese Islands, despite the urge to kill it. Photo: Natalino Fenech

Living in Cospicua, I experienced that sense of loss and anguish when birds were decimated and killed just for the fun of it, more so when this was claimed to be out of a love for birds.

The more I grew in years, knowledge and experience, the more satisfaction and pleasure did wildlife bring to me. The road was not an easy one: it was full of ups and downs. I often remind myself one is not paid to uphold one’s principles but one has to pay for them.

But I was determined to continue sharing my experience and knowledge with those who, though they really loved birds, unfortunately were never taught to express their appreciation in a positive way. Indeed, they were prevented from doing so because their love for birds was used or abused for political gain in exchange for their vote, irrespective of the negative psychological impact it had on them.

They formed part of a ‘minority’ that, instead of being encouraged to give their share, considering their knowledge, eagerness and enthusiasm, were abused for political gain.

What a wonderful place it would be if all those who love birds would work together to safeguard them so they could be positively appreciated and enjoyed by one and all, even by the shooters, for the benefit of the birds, the ecosystem and the country as a whole.


How can one say that one loves birds and to show one’s appreciation one shoots to kill the bird one says one loves.


That is why I shall be voting No, to stop the hunting of birds during their breeding season. During their delicate time of reproduction, birds deserve the utmost care and protection. This is the basic concept of any true conservationist.

Voting No to spring shooting when the birds are on their way to breed will make us proud to be Maltese, at par with the best in the European Union. And only this will make birds and nature lovers unite.

I trust common sense will prevail.

Ir-Rabat, ir-Rabtin u l-Kunsill Lokali

October 7, 2014


Ir-Rabat, ir-Rabtin u l-Kunsill Lokali

it-Tlieta, 7 ta’ Ottubru, 2014

Alfred E. Baldacchino

Dawn l-aħħar ġimgħat ir-Rabtin kienu mħassba u xi ftit inkwetati minħabba proġett li qed isir bil-għajnuna ta’ fondi mill-Unjoni Ewropea li l-Kunsill Lokali tar-Rabat ġab għall-proġett li fassal għat-triq Santa Rita fejn kull nhar ta’ Ħadd kien jarma l-monti.

Mhux minħabba l-proġett innifsu, għaliex kulħadd huwa favur li jara li dan isir. Imma minħabba l-mod kif dan ġie u qiegħed jiġi amministrat mingħajr mar-Rabtin għandhom it-tagħrif li jixtiequ jkunu jafu, u kif huma ma humiex parti minn dawn id-deċiżjonijiet meħuda. Uħud minnhom isiru jafu bihom meta dawn jitħabbru.

l-ewwel intopp faqqa’ fuq is-sit eletroniku Rabti People who like or live in Rabat Malta meta tħabbar li sakemm jitlesta’ x-xogħol, il-monti kellu jmur fi triq it-tiġrija taħt is-Saqqajja fejn fl-Imnarja jtellqu l-ħmir u ż-żwiemel.

Dan kellu impatt fuq ir-Rabtin, ix-xerrejja li kienu jżuru l-monti nhar ta’ Ħadd u anki fuq il-bejjiegħa nfushom. U dan wassal għal numru ta’ kummenti, suġġerimenti pożittivi, u kritika kostruttiva li dehret  fuq is-sit eletroniku Rabti.

Imma mhux talli dawn ma ġewx mismugħa mill-Kunsill Lokali, imma lanqas biss ingħata kas tagħhom. Uħud ukoll qalu li xi deċiżżjonijiet tal-kunsill xi kultant jidhru li ttieħdu wara bibien magħluqa jew mingħajr konsultazzjoni wiesgħa biżżejjed.

Wara li sit eletroniku Rabti far b’dawn il-kummenti, bdew ħerġin xi kummenti minn xi membri tal-Kunsill. Mhux ċar jekk dawn kienux qed jitkellmu għan-nom tal-Kunsill jew kienux personali biex forsi jttaffu l-weġgħat ta’ dawk ir-Rabtin li tellgħu lil dawn il-membri li jirrapreżentaw  il-partiti l-kbar, fuq il-kunsill.


Ritratti meħuda mis-sit eletroniku Rabti: siġar qabel ma nqalgħu.

Il-kobba kompliet titħabbel meta beda x-xogħol. Numru ta’ siġar tal-wirdien, jew difla jew kif jafuhom xi wħud, siġar tal-oleandru, ġew maqlugħa minkejja li mhux kollha jidhru fil-permess tal-MEPA. Siġra oħra mħarsa bil-liġi ġiet maqlugħa u skont kif kiteb membru tal-Kunsill fuq is-sit eletroniku, ġiet imħawla d-Dwejra. Siġar oħra fuq il-post, li jissemmew fil-peremess tal-MEPA huma siġar tal-wirdien, awrikarja, ballut, tin u żebbuġ. Dawn kellhom jiġu mħawla fi Triq Santa Rita fil-postijiet indikati. Uħud minn dawn imħarsa bil-ligi jidhru li huma lesti għal qlugħ.  Mhux talli hekk talli l-permess tal-MEPA, bid-data tas-27 ta’ Ottubru 2010,  jidher ċar li dawk is-siġar li kellhom jinqalgħu riedu jithawlu fuq il-post mill-ġdid u mhux id-Dwejra. Permess tal-MEPA aktar qarib ma jitkellem xejn fuq qlugħ ta’ siġar.


Ritratti meħuda mis-sit eletroniku Rabti: siġar li għebu għalkollox.

U hawn wara li l-Kunsill Lokali naqas bil-kbir li jagħti tagħrif lil dawk ir-Rabtin li tellgħuh u oħrajn, u naqas ukoll li jilqa’ l-ilmeti tagħhom, wieħed ma jistax ma jagħmelx xi mistoqsijiet:

  1. Għaliex il-MEPA, wara dawn l-ilmenti kollha pubbliċi li saru u għadhom qed isiru mir-Rabtin dwar dan ix-xogħol, tibqa’ siekta u ma tiħux passi biex tara li x-xogħol isir skont il-kondizzjonijiet li għamlet?
  2. Għaliex is-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Kunsilli Lokali ma għamel l-ebda kumment, pubbliku jew le, fuq il-mod kif il-Kunsill Lokali tar-Rabat mhux qed jagħti kas tal-ilmenti Rabtin u mhux qed jitkellem magħhom b’mod uffiċjali dwar dan ix-xogħol u l-permessi li għandu?
  3. Għaliex il-wegħda 56 fil-programm elettorali tal-Gvern, li tgħid “Inħarsu kontinwament is-sigar eżistenti fl-ibliet u l-irħula Maltin u ninċentivaw it-tħawwil ta’ aktar siġar, partikolarment dawk indigeni” qed tiġi mwarrba, aktar u aktar meta l-Kunsill tar-Rabat huwa fil-maggoranza tiegħu mill-partit fil-gvern?

Siġra oħra fi Triq Santa Rita, ir-Rabat, li l-futur tagħhom huwa mċajpar.

Dawn il-problemi setgħu ma nqagħlu xejn . U mhux xi ħaġa diffiċli biex wieħed jitkellem ma’ dawk kollha li għandhom interess fir-Rabat. Possibbli li f’dan il-pajjiż meta wieħed jikseb il-poter ma jara xejn ħażin meta ma jismax u jwarrab kompletament lil dawk li poġġewh hemm?





June 9, 2014


It-Tnejn, 9 ta’ Ġunju, 2014


Alfred E. Baldachino

Kull darba li nitla’ nittawwal il-Ġnien Howard, dejjem niltaqa’ ma xi impatt negattiv ġdid. Xi kultant inħoss li f’dan il-pajjiż hawn xi direttiva jew xi politika uffiċjali biex l-ambjent naturali jew il-biodiversità ta’ pajjiżna tinqered, u minn jeqridha jitħallas minn flus pubbliċi.

Fit-2 ta’ Marzu 2014, tpoġġa ritratt fuq sit Rabti li wera ammont ta’ żrar li tferrex taħt is-siġar taż-żnuber fil-Ġnien Howard, ir-Rabat. Wara li tliet Rabtin marru l-uffiċċju tal-Prim Ministru, il-MEPA waqqfet dan ix-xogħol. Il-Kunsill Lokali (tal-Imdina) ġie ordnat li fi żmien xahar ineħħi dan iż-żrar li sar mingħajr permess. Il-K.L. Mdina appella minn din id-deċiżjoni. Issa għaddew tliet xhur u kollox għadu kif kien. Dan wassal biex inbdiet talba biex dan jitneħħa:

Il-MEPA għadha qed tistudju, taħsibha, tixtarr, twieżen din il-problema u għadha ma ħadet l-ebda passi. Nafu li l-MEPA tħalli deċiżjonijiet bħal dawn minn ġurnata għal oħra sakemm forsi ssib kif taħsel idejha u ma tieħu l-ebda deċiżjoni, bħalma ġara fil-­każ taċ-ċimiterju f’Wied il-Qasab fin-Nadur Għawdex. Wieħed ma jistax ma jgħidx li l-MEPA ssibha bi tqila biex turi  interess fil-ħarsien tal-ambjent, qasam fejn falliet bil-kbir, saħansitra anki fi kwistjonijiet żgħar.

Il-kisi ta' parti mill-Ġnien Howard biż-żrar

Il-kisi ta’ parti mill-Ġnien Howard biż-żrar

Fl-aħħar mawra tiegħi r-Rabat, bħas-soltu mxejt matul il-ġnien; bdejt mill-ġnien tas-Salib, dak iż-żgħir, u pass pass wasalt sa fuq it-Tomba, li għal dawk li ma humiex midħla tal-Ġnien Rabti, hija l-aktar parti ’l ġewwa li tħares lejn l-Imtarfa, fuq l-istazzjon tal-ferrovija l-antik.

Fil-ġnien is-siġar tal-palm, dawk tal-kanizzati u dawk tat-tamal, kollha kienu meqruda mill-bumunqar aħmar tal-palm. Baqa’ biss il-fdal taz-zokk tagħhom: momument għal dik il-politika li minkejja li kellha l-parir biex ma jiġux impurtati siġar mill-Eġittu u minn Sqallija, xorta tat il-barka biex dawn jidħlu Malta. Baqa’ waħda biss, fil-kantuniera tat-Tomba tħares lejn il-Domus Romana u konvint li meta nerġa nitla’ r-Rabat, tkun għebet mal-oħrajn.

L-aħħar siġra tal-palm li baqa' fil-Ġnien Howard. L-oħrajn kollha mietu u nqatgħu

L-aħħar siġra tal-palm li baqa’ fil-Ġnien Howard. L-oħrajn kollha mietu u nqatgħu

 Dort dawra mejt mat-Tomba fejn matul dawn l-aħħar ġranet fix-xfar tal-wesgħa kien ikun hemm numru ta’ fjuri slavaġġ, fosthom is-suffejra ta’ Malta, endemika għall-gżejjer Maltin (ara ritratt). Il-biċċa l-kbira tagħhom għebu, mqaxxrin, u ma niskantax jekk kienu anki mbexxin bil-kimika velenuża biex ma jerġgħux jitilgħu aktar. Lanqas naħla ma tista’ tirgħa u ddakkar il-fjuri slavaġġ, minkejja li din ittina’ l-għasel u ddakkar il-frott. U dan fi ġnien.

Suffejra tar-raba' li kienet tikber madwar it-tomba.

Suffejra ta’ Malta li kienet tikber madwar it-Tomba.

Jiena u ħiereġ lura mit-­Tomba għan-naħa tad-Domus Romana, inħsadt. Ftit ġimgħat ilu kien hemm numru ta’ pjanti slavaġġ bħal ngħidu aħna ġarġir abjad, ħarira ħamra, fjurdulis, u oħrajn li kollha, mingħajr ħlas, kienu jlibbsu l-inħawi bil-kuluri u jwieżnu insetti dakkara, fosthom in-naħal. Dawn għebu għax kollha ġew maħruta u ma kien baqa’ xejn minnhom. Imħallas mill-K.L. Mdina, bi flus pubbliċi, ma għadniex xi ngħidu. Imma l-isbaħ, u li vera turi l-mentalità miskina ta’ dan il-pajjiż, wara li qerdu kull fjura u werqa Maltija li kienet qed tikber f’dawn il-mixtliet, x’taħsbu li ħallew? Penisetum (Fountain Grass), pjanta invażiva li qed tintuża mill-kuntrattur tal-Gvern fit-toroq u li sabet ruħha fil-Ġnien Howard; minkejja li din hija invażiva u qed tinfirex madwar il-gżejjer Maltin kemm fit-toroq, kif ukoll fl-ambjent naturali. Din tħalliet hemm!

Ġarġir Abjad kien isebbaħ il-=mixtliet fil-ġnien. Inqered kollu.

Ġarġir Abjad kien isebbaħ il-mixtliet fil-ġnien. Inqered kollu.

U hawnhekk sfortunatament niddejjaq ngħid li dan il-pajjiz milli jidher ma jista’ jinfeda qatt. Il-valur li jingħata lill-biodiversità huwa valur ta’ flus biss. Jekk wieħed jixtri pjanta jew siġra, dan itiha valur. Imma jekk pjanta tikber waħeda, allura din ma għandiex valur u tista’ tinqered, u titbexx bil-kimika valenuża biex ma terġax titla’. U mhux talli hekk, talli din il-qerda għandha l-approvazzjoni uffiċjali u tithallas minn flus il-poplu.


It-Tomba, fil-Ġnien Ħoward, taħt ir-responsabbiltà tal-K.L. tal-Imdina
– Karozzi, siġar tal-palm qed imutu jew mietu. u pjanti invażivi tal-Penisetum.

 L-akbar xokk ta’ din il-metalità miskina ta’ dan il-pajjiż kien in-numru ta’ karozzi li bdew deħlin biex jistrieħu fuq it-Tomba. Tista’ timmaġina karozzi fi ġnien? Qaluli li kien hemm tieġ l-Imdina u hekk il-K.L.Mdina jħalli is-serħan tal-karozzi fil-Ġnien Howard. Jista’ wieħed jimmagina kieku l-K.L. Mdina jħalli karozzi fil-foss fil-passaġġi fejn sar ġnien għall-familja? Jew iħalli l-karozzi kollha tat-tieġ jidħlu l-Imdina u jitħallew quddiem il-Katidral? Jew aħjar jitqiegħdu fuq iz-zuntier tal-Katidral? U aktar u aktar jiddaħħlu ġewwa l-Katidral? Ara kieku kif ir-residenti tal­-Imdina u l-Maltin iqumu għal minn ikun ta dan il-permess. Mhux talli hekk talli l­-ebda karozza ma tista’ tidħol ġol­-Imdina, ħlief dawk tar-­residenti. Imma li l-karozzi jitqiegħdu ġo ġnien fir-Rabat, jidher li kollox sew għall-K.L. Mdina!

2014.05.23 - Calendula-suffruticosa-subsp.-fulgida3

L-anqas naħla ma tista’ ddakkar fjura u tagħmel l-għasel

Li jinkwetani huwa li milli jidher ma hemm l-ebda entità politika li hija responsabbli biex twaqqaf dawn l-oxxenitajiet. Suppost li hemm Ministeri li huma responsabbli mit-trasport; mill-ġonna; mill-Kunsilli Lokali, u anki mill-MEPA. Din tal-aħħar issa ħaditha drawwa li meta jkun hemm il-qerda tal-ambjenbt tħares in-naħa l-oħra sakemm xi ħadd minn fuqha jiġbdilha l­attenzjoni. Ara ż-żrar issa għadu hemm tliet xhur minkejja l-protesti tan-nies u nuqqas ta’ permessi. U la ma hemm l-ebda azzjoni ministerjali, allura wieħed jista’ jgħid li dawn għandhom il-barka ta’ min imexxi. Kont anki naħseb li r-Rabat hemm kunsill lokali wkoll, imma mid-dehra sejjer żball. Wara kollox kappell ma jmejjilx lill-ieħor.

Mill-esperjenza li għandi u mill-kuntatti li għandi mal-Kunsilli Lokali ma nsibhiex diffiċli biex ngħid li l-Kunsill tal-Imdina ma jħabbatha miegħu ħadd fuq in-nuqqas ta’ apprezzament tal-ambjent: il-foss tal-Imdina, il-Ġnien Howard, u issa smajt l-għajdut li qed ikun hemm xi ħsibijiet biex jinqalgħu dawk is-siġar ta’ taħt it-Tomba li jwasslu sa Għajn Ħamam biex din il-wesgħa tintuża għall-karozzi. Wieħed għad irid jara x’se jiġri imma, għalkemm jekk din tasal sa għand il­MEPA wieħed jista’ jgħid mill-ewwel x’se jiġri.

Il-fdalijiet tas-iġra tal-palm fil-ġnien Howard, ir-Rabat. Pedestal lest għal minn daħħal il-bumunqar aħmar f'dawn il-gżejjer.

Il-fdalijiet tas-siġar tal-palm fil-ġnien Howard, ir-Rabat. Pedestal lest għal minn daħħal il-bumunqar aħmar f’dawn il-gżejjer.

Kif jgħidu mhux il-flus u l-poter jagħmluk matur u konxju għall-weġgħat tas-soċjetà u tal-ambjent. Anzi ħafna drabi huma dawn li jwasslu għal dawn il-weġgħat, aktar u aktar meta wieħed isib ruħu jgħum fihom.



IR-RABJA TAR­-RABTIN… u bir-­raġun

March 10, 2014


It-Tnejn, 10 ta’ Marzu, 23014

IR­-RABTIN IRRABJATI… u bir-­raġun

Alfred E. Baldacchino


Ritratt: Joseph Sultana

Wieħed mill­-karatteristiċi tar-­Rabat huwa l­-ġnien Howard li hemm qabel ma tidħol l-Imdina. Dan il­-ġnien, kontra kif jaħsbu xi wħud, huwa msemmi għal Malti John Howard, li twieled il-­Belt fl­-1862. Kien Prim Ministru ta’ Malta bejn 1921 u 1923.


Joseph Howard
(1862 – 1925)

Il-­ġnien huwa maqsum fi tnejn: dak il­-kbir u dak iż­-żgħir jew kif jafuh xi wħud, il­-ġnien tas-­salib. Dawk li huma tal­-età tiegħi u huma mir­-Rabat, jiftakru ż-żgħożija tagħhom f’dan il-­ġnien mal­-ġenituri tagħhom jilgħabu b’xi ballun, jew bir­-rota jduru man­-numru ta’ ħammiela li madwarhom il-­ġnien huwa mfassal. Dawk akbar fl-età kont tarahom jippassiġġaw matul il­-mgħodija ewlenija li tħares għal fuq il-foss tal-Imdina. Ħafna b’għajnejhom mixgħulin iħarsu lejn xi ġuvni jew xi tfajla biex jisirqu xi tbissima jew jiġbdu xi ħarsa. Kienu ġranet sbieħ, b’dawk fuq l-għoxrin li jkun irnexxilhom jagħmlu ħbieb, fuq xi bank taħt xi siġra jitkellmu fil-widnejn, kif dawk żgħar kienu jaħsbu. Żmien ta’ innoċenza u żmien sabiħ li llum tar mar-­riħ.

Għalkemm issa ili nieqes mir-­Rabat aktar minn ħamsin sena, xorta nagħmel żjara lil dan il-­ġnien kull meta nista’ biex niftakar f’dawk il­­-ġranet sbieħ ta’ żgħożiti. Imma kull darba li nmur hemm nitlaq lura bi qsim il-­qalb. Spiċċaw dawk il­-ħammiliet kollha fjuri msoqqija u mnaqqija bi mħabba u b’għira. Spiċċaw dawk il-ħwat mimlijin ilma bil-­­ħut fihom. Saħansitra anki għebu dawk is-­siġar tal-palm xjuħ li nqerdu mill­-Bumunqar Aħmar tal­-Palm, wara deċiżjonijiet politiċi żbaljati li wittew it-­triq biex dan fl-­2007 daħal fil­-gżejjer Maltin.

Il-fdalijiet-ta'-siġra-tal-palm (A E Baldacchino)

Waħda mill-ħafna fdalijiet ta’ siġar tal-palm li llum wieħed jista’ jara fil-ġnien Howard (A E Baldacchino)

Bħallikieku dan mhux biżżejjed dan l-­aħħar dan il­-ġnien waqa’ vittma ta’ deċiżjonijiet, ma nistax ma nsejħilhomx stupidi, mingħajr ebda viżjoni ta’ tfassil u mmanniġar professjonali. Fit-­2 ta’ Marzu, ħarget  l-aħbar fuq il-blog Rabti   fejn r-Rabti Joseph Sultana,  poġġa ritratt ta’ kif dan il-­ġnien ġie mżeblaħ u abbużat. U r­Rabtin qamu f’daqqa u għajtu b’għajta f’rabja Rabtija, li ma ridux minn ikasbarhom u ma ridux min jgħaddi ż­-żmien bihom.


Żrar li ntefa’ fuq il-ħamrija minflok l-imlieqa biex il-Kunsill tal-Imdina jsebbaħ l-art (Ritratt: Joseph Sultana)

Ħaġa li la jiena u lanqas numru ta’ Rabtin oħra ma jistgħu jifhmu hija kif dan il­-ġnien huwa taħt ir­-responsabbiltà tal-­Kunsill Lokali tal-Imdina, meta dan huwa barra mis­-swar. U ħaga oħra li tweġġa ħafna lil Rabtin hija kif dan il­-Kunsill tal-Imdina, minn wara s­-swar jidher li huwa maqtugħ mill­-ħajja f’dawn l­-inħawi tar­-Rabat, qabad u ddeċieda, wara li ftiehem kif qal is­-segretarju eżekuttiv tal­-Kunsill, ma’ studenti minn Istitut tal-­agrikoltura Franċiż. Dawn iddeċiedew li jaqalgħu parti mill-imlieqa (jiġifieri l-­hedges) li jdawru l­-ġnien u li l­-Kunsill qal li huma ħajt, jgħattu l­-ħamrija bil­-plastik, jiksu dan il-­plastik biż­-żrar, u jħawwlu kaktus u sukkulenti oħra, li skont il­-kelliemi tal­-Kunsill Lokali tal­-Imdina, huma pjanti indiġeni, jiġifieri pjanti Maltin. Minn fejn ġab dan it-­tagħrif xjentifiku żbaljat il-kelliem għall­-Kunsill Lokali tal­-Imdina ma nafx. U ma naħsebx li ġabu minn Franza lanqas, għaliex kieku dawn kienu jifhmu fil­-biodiversità u mhux ċwieċ kif-intqal, kienu


Skont il-pariri li ngħata l-Kunsill Lokali tal-Imdina, dawn il-kaktus huma kollha speci indiġeni Maltin
(Ritratti: Joseph Sultana)

jgħidulu li dawn mhumiex pjanti Maltin. U kif il-­kelliem għall­-Kunsill Lokali tal­-­Imdina qal ukoll, hemm il­-ħsieb li dan jitkompla s-­sena d-dieħla biex il­­ġnien iż­-żgħir jiddawwar b’dan iż-­żrar, bil­-għajununa tal­-konsulenza barranija, bi flus Maltin, u bi pjanti barranin, u mingħajr bdil ta’ fehmiet mar-Rabtin.

Lili weġġgħani l­-kliem tar-­rapreżentant tal-­Kunsill tal-­Imdina fejn ġie allegat li qal li min ma jifhimx aħjar ma jitkellimx, għax dan ix­-xogħol mhux isir minn xi ċuċ. Imma min qal li l-­kaktus imħawwel huwa indiġenu, dan jifhem ħafna u ara wieħed ma jaħsebx li huwa xi ċuċ.

Li jweġġa’ lir­-Rabtin f’din l-­affari kollha huwa li l-­Kunsill tal-­Imdina ma kellux il-ħeġġa u l-għaqal biex jitkellem ma’ dawk li għandhom interess f’dan il­-ġnien skedat u jara x’jaħsbu, kemm b’mod ġenerali l-Maltin, kif ukoll aktar u aktar ir-­Rabtin li jqisu li dan il-­ġnien huwa tagħhom. Imma saru diskuzzjonijiet, ftehim u finanzjar ta’ dan il-progett ma’ studenti barranin, mingħajr ma ġew diskussi ma’ ħadd.

Aktar u aktar is-­skiet tal­-Kunsill tar-­Rabat, li meta ra u sema’ bir­-rabja tar-­Rabtin, li wara kollox kienu huma li poġġewhom hemm, huma ta’ liema partit huma, biex iħarsu l-­interessi tar-­Rabat, baqgħu friski bħal ħassa. Ma fethux ħalqhom, sallum għall-­anqas. U mid­-dehra l­-Kunsill tal-­Imdina u l-­Kunsill tar­-Rabat jimxu id f’id għaliex dak tal­-Imdina baqa’ sieket, wisq probabli b’idejn waħda fuq għajnejh u fuq widnejh u bl-­oħra fuq ħalqu, u ma tniffsux fuq l­-istragi li saret fil-­foss tal-­Imdina, minkejja l­-protesti tar­-Rabtin. U anki dak tar­-Rabat baqa’ sieket mhux biss fil­-proġett tal-­foss tal-Imdina, imma anki meta s­-siġar ta’ fuq is-Saqqajja ġabhuhom aktar jixbhu arbli tad-­dawl milli siġar. Issa wkoll qisu ma qed jiġri xejn minkejja r­-rabja Rabtija. Kunsilli Lokali bħal dawn ma naħsebx li jistgħu jkunu kburin bil­kisbiet tagħhom, aktar u aktar meta dawn ma jinżlux tajjeb ma’ minn poġġiehom hemm.  Il-Kunsilli, kif jixhdu oħrajn ħabrieka madwar Malta u Għawdex, mhux qegħdin hemm biex jingħalqu bejn erba’ ħitan, ġo kamra wara s-swar, jew biex jirritaw ir-­residenti tal­-lokal jew tal-­lokalitajiet ġirien.  Hemm bżonn li kunsilli bħal dawn joħorġu minn wara s-­swar, kemm dawk fiżiċi, kif ukoll dawk psikoloġiċi, u jimxu id f’id mar­-residienti u l­-ġirien jekk iridu għarfien tax-xogħol tagħhom.

Imma kull azzjoni għanda reazjzoni kif jgħidu, u din narawha anki fil-qasam soċiologiku. Dan ġara meta l­-mexxejja, f’dan il-­każ dawk tal-lokal, agħżlu li jinqatgħu minn nies. Naraw li minn qalb in­-nies nibtu dawk li ma kienux jistgħu jifiħu aktar għal din l-­apatija u xogħolijiet li ma jaqblux magħhom. U hekk ġara wkoll hawn. Tliet Rabtin, Joseph Sultana, Karistu Abela, u Chris Farrugia, haduha fuqhom biex ma jħallux din il-­ħsara ambjentali tkompli ssir, qisu ma kien qed jiġri xejn fir­-Rabat, u r-Rabtin irrabjati mingħajr għajnuna minn ħadd. Għamlu kumitat ta’ azzjoni u marru jippreżentaw ittra f’Kastilja nhar il­-Ħamis 7 ta’ Marzu.

Ma nistax ma nistaqsiex ukoll. Xi tgħid il­-MEPA li hija il­-kelb tal­-għassa dwar affarijiet ambjentali? Veru li kważi sa tagħlaq sena lid-Direttorat tal-­Ambjent għadu mhux taħt ir-­responsabbiltà tal-Minsteru responsabbli għall­-Ambjent u jidher li qishom qed iħossuhom  li r­responsabbiltà ambjentali mhux tagħhom. Imma r­-responabbiltà ambjentali għada tal­-MEPA kollha kemm hi. Xi kultant, b’dispjaċir kbir u kontra qalbi ngħid u nħoss li qisha ­kelb tal-­għassa bħal dawk li hemm biswit fil-kura tal-SPCA. Dawn ma jitniffsu xejn sakemm xi ħadd iħabbat fuq il-­bieb. Nispera li l-MEPA tieħu azzjoni wara dan it-­taħbit kollu fuq biebha dwar ir­-responsabbiltà tagħha għall-ħarsien tal-ambjent, li sa xħin qed nikteb għadha ma qalet xejn lanqas.

Jiena konvint li wara ż­-żjara tar­-Rabtin f’Kastillja, nisimgħu minn għand il-­MEPA. B’din it­-taħbita ma jistgħux ma jqumux mill­-apatija li għandhom lejn il-­ħarsien tal­-ambjent ta’ pajjiżna, li mingħajr dubju huwa tagħna lkoll.


Rabat Road Rubble Walls

December 21, 2013


The rubble wall approach

Saturday, 21st December, 2013.

Alfred E. Baldacchino

Summer of 2011 saw Transport Malta working on the Rabat road in connection with the arrival of the Arriva public transport. An interchange with two bus stops was planned adjacent to the road leading to Ta’ Qali.

How the rubble wall protection regulations was brought to disrepute for one and all to see

2011 – the brick wall replacing the rubble wall along Rabat road.

Two stretches of protected rural rubble walls, one on each side of the road were illegally brought down and replaced by a brick wall. The plans also included tree mutilations, at that time so reminescent of Transport Malta: a number of protected Aleppo Trees more than 50 years old in this Outside Development Zone felt the brunt and the chainsaw, one with a substantial limb cut off, some had nails driven in them, and others engulfed in concrete (‘Trees, rubble walls and BSS’, August 26, 2011).  


2011 – The brutal pruning of the protected Aleppo Pine, carried out by MEPA’s approval.

Mepa, the environmental watchdog, watched from a distance in its Floriana ravelin. When public criticism escalated, and the brick walls were completed, Mepa, through a letter in the Times (06.09.11) informed the public that it had given “Transport Malta up to 15 days to remove the illegality, following which Mepa may then take direct action.” 15 day passed, followed by 15 weeks and the brick walls were still standing. After the lapse of about another 15 months – during which Mepa, was still ruminating on its impotency to control the mauling of environmental and public assets, presumably still contemplating its original 15 days deadline – the brick walls were pulled down. And lo and behold, they were replaced by iron railings ­ as illegal as the brick walls they replaced in the rubble wall breach!

According to the Rubble Wall and Rural Structures (Conservation and Maintenance Regulations, 1997, a “rubble wall” means a dry stone wall, built-in loose, unhewn stones which stands by gravity and friction without the use of mortar. Furthermore, it is unlawful to demolish or to endanger by any means whatsoever, the stability or integrity of any rubble wall, or to prevent free percolation of rainwater through the structure of a rubble wall, or to undermine the foundations of such rubble wall.

Rumours had it that a roundabout was planned at the cross-section to Ta’ Qali, including more tree mutilations and uprooting of some of the old protected Aleppo Pines. But before such plans were put into action the date for the general election was announced.

2013.12.02 - new rubble wall

November 2013 – the new rubble wall replacing the iron railing which replaced the brick wall built-in 2011

Last month, heavy machinery descended on the area. The iron railings disappeared. Instead two rubble walls rose from beneath the street level, incorporating also two bus stops. Not only the old Aleppo Pines were not touched, but the suffocating concrete around their trunks was broken up to allow for a water trench. Even the nails which were driven in the tree

2013.12.02 - new water trench for trees

November 2013 – new water trenches replacing concrete around old protected trees

trunks during 2011 were removed. From the works on site, it seems that there are no plans for any roundabout. Pity that the new rubble walls surface were covered with cement which will prevent free percolation of rainwater through the structure, contrary to the above mentioned regulations. Rubble walls are protected amongst others, because they afford a habitat for flora and fauna.

2013.12.02 - cement covered rubble wall

November 2013 – the unfortunate decision of covering the newly built rubble walls with concrete

It seems though that there is a little flicker of light (and of hope) at the end of the tunnel and that, at least in this case, the planning and adjustment of roads is not at the whims and fancies of an uncontrolled bulldozer, but subject to professional planning and environmental management, although this can be bettered. One hopes that this approach, a bit more refined, is extended and taken in consideration in other development projects, whether on land or at sea.  If this becomes the rule of thumb, then one can hopefully look at the day when environment and development ­ not excluding landscaping ­ can walk hand in hand with mutual economical, social and ecological benefits. In the meantime one can only keep one’s fingers crossed and hope that Mepa’s unprofessional interpretation of its vision will be something of the past, for the good of the country and this and future generations.


Massakru minn siġar fis-Saqqajja

November 18, 2013

L-Orizzont fit-22 ta’  Ottubru, 2013 ippublika aħbar dwar il-massakru tas-siġar fis-Saqqajja r-Rabat.

Jien  ikkumentajt fuq din l-aħbar fit-29 ta’ Ottubru, 2013 , kif ukoll korrispondent ieħor minn Toronto l-Kanada.

Il-MEPA, l-Awtorità Kompetenti għall-ħarsien tas-siġar fil-gżejjer Maltin (għalmenu fuq il-karta biss) fid-9 ta’ Novembru, 2013, ħasset li kellha tikkoreġi xi kummenti li għamilt jien.

Illum 18 ta’ Novembru, 2013, l-Orizzont ippubblika l-ittra tiegħi bi tweġiba għall-kummenti tal-MEPA. Qiegħed nehemż dawn il-kummenti kollha fuq dan il-post.


It-Tnejn, 18 ta’  Novembru 2013

Massakru minn siġar fis-Saqqajja

Alfred E. Baldacchino

Sur Editur,

Nixtieq nirreferi għall-ittra tal-MEPA bi tweġiba għal ittra oħra, intitolata “Massakru minn siġar fis-Saqqajja”, ir-Rabat, li dehret fil-ħarġa tal-ġurnal l-orizzont tas-Sibt, 9 ta’ Novembru, 2013. F’din l-ittra l-MEPA tgħid li:

1.  Fil-programm, is-CEO tal-MEPA qal li jekk siġra hija protetta hemm bżonn il-permess tal-MEPA biex din tinżabar jew tinqala’ minn postha, iżda jekk is-siġra mhijiex protetta, hemm bżonn biss il-permess tad-Dipartiment tal-Agrikultura.

Ir-regolamenti għall-ħarsien tas-siġar – Avviż Legali 200 tal-2011 – jgħid li l-awtorità kompetenti (jiġifieri l-MEPA) għandha tkun responsabbli għall­-amministrazzjoni, implimentazzjoni u inforzar ta’ dawn ir-regolamenti. Imkien f’dawn ir-regolamenti, jew f’xi oħrajn, ma hemm referenza għad-Dipartiment tal-Agrikultura.

Tista’ l-MEPA tagħmel referenza għal-liġi li turi li d-Departiment tal-Agrikultura huwa b’xi mod responsabbli legalment kif qiegħda tgħid hi? Jiddispjaċini ngħid li l-MEPA qiegħda tipprova titfa’ r-responsabbiltà tagħha fuq Ministeru ieħor li ma għandu l-ebda obbligu legali, biex tgħatti xturha.

2.  Il-MEPA qalet ukoll li mill-investigazzjoni tagħha sabet li ma kien hemm l-ebda ksur ta’ regolamenti. Dan, għax kif qalet, mir-ritratti tal-ajru, dawn is-siġar miżbura għandhom inqas minn 50 sena. Ma nafx x’ritratti għandha l-MEPA u minn fejn ġabet dawn ir-ritratt u d-dati. Kull min hu tal-età tiegħi u hu mir-Rabat bħali, jaf li dawn is-siġar għandhom sewwa viċin it-80 sena. Jekk it-tagħrif li għandha l-MEPA biex toħroġ permessi tal-bini huwa ta’ dan it-tip, mhux ta’ b’xejn fil-pajjiż hawn din il-qerda kollha tal-ambjent naturali.

saqqajja trees5

Ritratt mehud fl-1961 li juri s-siġar tas-Saqqajja fejn diġà jidhru li kellhom madwar il-15-il sena. Imma mir-ritratti li għandha l-MEPA dawn is-siġar għad ma għadnhomx 50 sena.

3.  Il-MEPA qalet ukoll li skont l-Avviż Legali 200 tal-2011, siġar tal-Fikus jeħtieġu permess tal-MEPA biex jinżabru jekk huma ixjaħ minn 50 sena u jinsabu fl-ODZ, Żoni Protetti jew UCA. Dan juri l-istat miskin ta’ kif il-MEPA ħarbtet ir-regolamenti fl-2011 (għax xi ħadd hekk ried) biex il-qerda tas-siġar li qiegħda sseħħ, kemm mill-kuntrattur tal-Gvern, kemm minn xi kunsilli lokali, insomma minn min irid jeqred jew ibiċċer, ikun jista’ jagħmel fl-urban mingħajr ebda permess mingħand ħadd.

Dan kollu minkejja li, skont l-ewwel sentenza fil-viżjoni tal-MEPA ippubblikata fuq il-websajt tagħha stess, u se nikkwota:

L-għan tagħna huwa li ngħaddu lit-tfal tagħna pajjiż aħjar minn dak li writna. Huwa minħabba f’hekk li aħna nqabblu l-ambjent ma’ teżor, xi ħaġa li nużaw l-enerġija tagħna biex inħarsu, biex nieħdu ħsieb u biex intejjbu. L-ambjent jiġbor kollox: in-natura, il-kultura u anki l-wirt arkitettoniku, bliet u rħula, il-kampanja, l-ibħra u l-arja. Aħna nemmnu li flimkien għandna bil-għaqal nippjanaw biex il-wirt tagħna, din il-ġawhra li aħna ngħożżu, ma tgħibx għal dejjem.

saqqajja trees3

Kif kienu jinżabru s-siġar minn missiriejiitna. Dawn ma kellhom l-ebda viżjoni miktuba imma din kienet tidher fix-xogħol tagħhom fuq l-art.

U tagħlaq billi, fost oħrajn, tgħid: “Il-valuri li jispirawna biex nilħqu l-obbligi tagħna huma dawk li jħallu effett pożittiv fuq is-soċjetà. Il-valuri huma marbutin ma’ ġustizzja murija f’deċiżjonijiet għaqlin u f’waqthom u infurzati b’mod ġust. Jekk aħna napplikaw dawn il-valuri b’determinazzjoni, inkunu qed ngħinu biex infasslu il-ġid komuni, kunċett li huwa riżultat tal-għeruq Kristjani ta’ dan il-pajjiż. Dawn il-valuri, applikati b’mod professjonali, jagħtu evidenza tal-integrità tal-Awtorità f’dak kollu li tagħmel u li tgħid.

Kif ġabuhom is-siġar illum.  Imma kif dan il-pajjiż tilef kull sengħa, kull pġrofessjonalità, kull rispett, u tilef ruħhu għall-flus.

Kif inżabru l-istess sigar meta għandna l-MEPA li għandha vijżoni  miktuba, imma ma tidher imkien fix-xogħol tagħha fuq l-art.

Filwaqt li din il-viżjoni ma hemm xejn x’wieħed jgħid fiha, il-mod kif il-MEPA qiegħda timxi magħha jew iġġiegħlek tidħak jew tibki, speċjalment meta din l-awtorità hi mħallsa minn flus il-poplu biex tħares dak li hu tal-poplu. Jekk hix il-MEPA li qed tidħak bil-poplu jew hux il-poplu li qed jidħak bil-MEPA inħalli f’idejkom.

Illum il-poplu huwa aktar intelliġenti u għandu kuxjenza b’saħħitha favur l-ambjent. Il-MEPA tista’ taħseb li b’xi mod tista’ tgħaddi l-poplu minn għajn il-labra. Lili mhux biss ma tikkonvinċinix imma ma niddejjaq xejn ngħid li l-MEPA, wara li l-ewwel ħatfet id-Dipartiment tal-Ambjent, illum ġabitu fix-xejn, u nqisha li hija l-akbar għadu tal-ambjent naturali fil-gżejjer Maltin.

orizzont small

is-Sibt, 9 ta’ Novembru 2013.

 PETER GINGELL, Maniġer tal-Komunikazzjoni, MEPA

“Massakru minn siġar fis-Saqqajja”

Sur Editur,
Nirreferi għall-ittra lill-Editur li dehret fil-ġurnal l-orizzont nhar it-Tlieta, 29 ta’ Ottubru 2013, mibgħuta mis-Sur Alfred Baldacchino taħt it-titlu “Massakru minn siġar fis-Saqqajja”.
Fl-ittra tiegħu is-Sur Baldacchino qal li s-CEO tal-MEPA, waqt programm ta’ diskussjoni fuq One TV, kien skorrett meta qal li l-qlugħ u ż-żbir tas-siġar huma r-responsabbiltà tad-Dipartiment tal-Agrikultura.
Il-MEPA trid tiċċara li s-Sur Baldacchino għażel li jikkwota parti minn dak li qal iċ-CEO tal-MEPA, is-Sur Johann Buttigieg.
Fil-programm, is-CEO tal-MEPA qal li jekk siġra hija protetta hemm bżonn il-permess tal-MEPA biex din tinżabar jew tinqala’ minn postha, iżda jekk
is-siġra mhijiex protetta hemm, bżonn biss il-permess tad-Dipartiment tal-Agrikultura.
Fil-każ fejn numru ta’ siġar tal-Fikus ġew miżbura fis-Saqqajja, ir-Rabat, il-MEPA wara li għamlet l-investigazzjoni tagħha sabet li ma kien hemm l-ebda ksur ta’ regolament. Dan għax mir-ritratti tal-ajru, dawn s-siġar miżbura għandhom inqas minn 50 sena.
Skont l-Avviż Legali 200 tal-2011, siġar tal-Fikus jeħtieġu permess tal-MEPA biex jinżabru jekk huma ixjaħ minn 50 sena u jinsabu fl-ODZ, Żoni Protetti jew UCA.

orizzont small


It-Tlileta 29 ta’ Ottubru, 2013.

“Massakru minn siġar fis-Saqqajja”

Sur Editur,
Qrajt b’interess ir-rapport intitolat “Massakru minn siġar fis-Saqqajja, ir-Rabat” ippubblikat fil-ħarġa ta’ l-orizzont ta’ nhar it-Tlieta, 22 ta’ Ottubru.
Din il‑qerda ta’ siġar f’pajjiżna issa ilha għaddejja s-snin. Hija qerda bla rażan, bla raġuni, u milli jidher bla ħadd mhu lest li jerfa’ reponsabbiltà għaliha.
Il-fragmentazzjoni li teżisti fil-ħarsien tas‑sigar mhi qiegħda tgħin xejn biex is-siġar li qegħdin jikbru f’pajjiżna jkunu mħarsin kif suppost.
Ftit tal-ħin ilu kont qiegħed nara programm ta’ diskussjoni fuq ONE TV fejn is-CEO tal-MEPA qal li l-ilqugħ u ż-żbir tas-siġar huma responsabbiltà tal-
Agrikultura. Dan mhux korrett. Din ir-responsabbiltà kienet hemm taħt ir-regolamenti l-qodma tal-2001. Imma dawn ġew revokati u mibdula mill-MEPA stess fil-2011.
Illum il-MEPA hija l-awtorità kompetenti għall-ħarsien tas-siġar skont ir-regolamenti tal-ħarsien tagħhom li għamlet hi stess.
Naħseb li hemm bżonn immedjat li l-Prim Ministru jindirizza din il-fragmentazzjoni llum qabel għada biex ma tkompliex issir aktar qerda.
Sur Editur,
Wara li fil-ħarġa ta’ l-orizzont ta’ nhar it-Tlieta, 22 ta’ Ottubru, qrajt l-artiklu taħt ir-ras “Massakru minn siġar fis-Saqqajja, ir-Rabat”, inkompli nistaqsi lili
nnifsi, għax milli jidher dawk responsabbli qatt ma ħassew l-obbligu li jagħtu kont ta’ għemilhom, x’inhi r-raġuni ta’ dan iż-żbir tas-siġar, speċjalment
b’dan il-mod selvaġġ.
Jien, fl-opinjoni tiegħi, naħseb li kull ma qiegħed isir hu li s-siġar qegħdin jaqtgħu nifishom għax dawn mill-weraq jieħdu n-nifs.
Jien ngħix f’Toronto, belt mimlija siġar. Tant hawn siġar illi jekk jibdew jiżbruhom, kieku ma jispiċċaw qatt.
Toronto – il-Kanada


orizzont small


22 ta’ Ottubru, 2013

Massakru minn siġar fis-Saqqajja, ir-Rabat

saqqajja trees
Għal darb’oħra f’pajjiżna qegħdin naraw massakru minn għadd ta’ siġar meta dawn jinżabru. Laħħar każ seħħ fis-Saqqajja r-Rabat. Dawn is-siġar ma ġralhomx bħas-siġar tal-Ħamrun li ż-żbir tagħhom twaqqaf meta saru għadd ta’ rapporti. Sfortunatament dawn is-siġar kollha nżabru b’mod mill-aktar selvaġġ.
Għalkemm jidher li saru xi rapporti qiegħed jingħad li dawn is-siġar m’għandhomx 50 sena. Minkejja dan huma diversi dawk ir-Rabtin li llum għandhom minn 75 sena ’l fuq, li qegħdin isostnu li dawn is-siġar tat-tip Fikus Nitida ilhom fil-Pjazza tas-Saqqajja aktar minn 50 sena.
Rabti li tkellem magħna qalilna li “ma nistax nifhem kif dawn is-siġar jinżabru b’dan il-mod. Li jinżabru hu tajjeb, imma mhux jitħallew kważi għerja għal kollox mill-weraq”. L-istess resident qalilna li “fir-Rabat għandna kwistjoni oħra fuq siġar li jinsabu fi Triq Santa Rita u li s’issa qed jiġu indikati li se jinqalgħu bħala parti minn proġett. Nisperaw li dan ma jsirx. Illum dawn joffru ftit dell għal min ipoġġi taħthom, jekk jinqalgħu xemx biss se jkun hemm,” sostna l-istess resident.