Fjuri indigeni Maltin 7 – Is-Sempreviva ta’ Għawdex

August 18, 2015

NewsBook

L-Erbgħa, 26 ta’ Awwissu, 2015

Sempreviva ta’ Għawdex

Alfred E Baldacchino

Sempreviva-ta'-Għawdex---habita3t

L-ambjent naturali tas-Sempreviva ta’ Għawdex

Fil-gżejjer Maltin sal-lum nafu bi 18-il speċi ta’ fjuri slavaġġ li huma endemiċi, jiġifieri li jinstabu jikbru biss fil-gżejjer Maltin u mkien aktar fid-dinja. Waħda minn dawn hija s-Sempreviva ta’ Għawdex. Din il-pjanta endemika tikber biss fil-għarb (punent) ta’ Għawdex, u hawn tikber biss fuq il-Blata tal-Ġeneral fid-Dwejra u mal-uċuħ weqfin tal-irdumijet tal-madwar fuq il-baħar. Jingħad li darba kienet tikber ukoll f’xi nħawi ewlenija f’Ħad-Dingli, imma llum ma għadhiex tinstab.

Sempreviva-ta'-Għawdex---habita2t

Il-weraq u l-fjuri tas-Sempreviva ta’ Għawdex.

Is-Sempreviva ta’ Għawdex hija arbuxell li tħobb  Ix-xemx u li togħla minn 30 sa 70 ċm. Tikber b’ ħafna friegħi fuq zokk li jkun iffullat bil-weraq.  Il-weraq ikunu forma ta’ lanza żgħira dritta ’l fuq li fuq il-wiċċ tagħhom ikollhom bħal xagħar li jtihom id-dehra fiddiena tagħhom. Imma meta jkunu mxarrba jidhru ħodor. L-għan ta’ dan ix-xagħar fin huwa biex jgħin  lill-pjanta mill-irjiħat qawwija u anki minn nixfa fis-sajf u hekk jgħinhom biex ma jinxfux.

Il-fjuri tagħha huma sofor forma ta’ bukkett żgħir li jkun fih numru ta’ fjuretti tawwalin żgħar li għandhom riħa ta’ kari (curry). Il-fjuri jidhru bejn Mejju sa Ġunju.

Meta dawn jinqatgħu jżommu l-kulur tagħhom għal numru ta’ snin, u għalhekk l-isem xjentifiku tagħha huwa sempreviva.

B’diqa wieħed jgħid li din il-pjanta importanti fil-gżejjer Maltin dejjem qed tonqos fis-selvaġġ. Is-Sempreviva ta’ Għawdex hija mhedda, kemm minhabba li ma għandiex firxa wiesgħa fejn qed tikber, kif ukoll minħabba kemm nuqqas ta’ għarfien u t-telf tal-ambjent tagħha. Dan minkejja li din il-pjanta titnissel bl-ebda tbatija.

Biċċiet mill-irduminjiet fejn tikber ġieli jaqgħu fil-baħar minħabba t-tħabbit tal-mewġ.  Dawn jiġu wkoll mgħejjuna min numru tat-theżżiż mill-furnelli li jintużaw fil-barrieri ta’ biswit. It-trubien li jtiru mill-barrieri l-aktar fil-ġranet tas-sajf xejn ma jgħinu lanqas, kif ma jgħinx l-anqas l-iskart li jitfa’ l-bniedem fl-inħawi fejn tikber.

L-apprezzament tal-bniedem ma jistax ikun aktar fqir. U dan narawh minn numru ta’ pjanti invażivi li qed jiddaħħlu minn barra u jintużaw fl-hekk imsejjaħ ‘landscaping’ imħallas minn flus pubbliċi, bħal ngħidu aħna s-swaba tal-Madonna, l-agave American, mgħejjuna mill-bajtar tax-xewk, u siġar tat-tin li jikbru fl-irdumijiet. Il-bini biswit ukoll għandu l-impatt negattiv tiegħu.

Sempreviva-ta'-Għawdex---fjuri

Dehra mill-viċin tal-fjuri tas-Sempreviva ta’ Għawdex.

Minħabba f’hekk, din il-pjanta endemika, ewlenija u mhedda fil-gżejjer Maltin  hija mħarsa bir-regolamenti kemm nazzjonali kif ukoll internazzjonali. Avviż Legali 311 tal-2006 għall-ħarsien tal-flora u tal-fawna Maltija jħares lis-Sempreviva ta’ Għawdex u hekk “ebda persuna ma għandha deliberament tiġbor, tikkollezzjona, taqta’ taqla’ mill-għeruq, tiddistruġġi, jew tikkaġuna ħsara b’xi mod”.

Barra minhekk l-ambjent naturali tagħha fid-Dwejra huwa ddikjarat bħala Wesgħa  Speċjali ta’ Konservazzjoni (SAC – Special Area of Conservation) biex b’hekk kemm il-pjanta nnifisha, kif ukoll l-ambjent naturali tagħha jkunu mħarsa. U l-Blata tal-Ġeneral fejn tikber, hija wkoll Riserva Naturali, fejn ħadd ma jista’ jitla’ ħlief għall-għanijiet xjentifiċi.

Tant hija mhedda s-Sempreviva ta’ Għawdex li hija wkoll imniżżla fil-Kiteb l-Aħmar ta’ Malta (Red Data Book).

Min-naħa Internazzjonali tinstab ukoll fil-lista numru I tal-Konvenzjoni ta’ Berna tal-Kunsill tal-Ewropa, dwar il-ħarsien tal-ħajja Selvaġġa u l-Ambjenti Naturali ta’ l-Ewropa,  kif ukoll ġiet miżjuda fi skedi tad-Direttiva tal-Ambjent Naturali tal-Unjoni Ewropea meta Malta ssieħbet fl-2004.

Skeda II tad-Direttiva tal-Unjoni Ewropea tiġbor fiha speċi ta’ annimali u ta’ pjanti li huma ta’ interess għall-Komunità Ewropea u li għalhekk il-ħarsien tagħhom jeħtieġu li jiġu dikjarati Wesgħat Speċjali ta’ Konservazzjoni (SAC) fejn jinstabu.

Skeda V tad-Direttiva tal-Unjoni Ewropea tiġbor fiha speċi ta’ annimali u pjanti li huma ta’ interess tal-Komunità Ewropea li għandhom ħtieġa ta’ ħarsien strett.

Minħabba li tant hija mhedda hija wkoll imniżżla fil-lista tal-Unjoni Internazzjonali għall-Ħarsien tal-Natura (IUCN – International Union for the Conservation of Nature).

Iżda dan waħdu mhux biżżejjed. Hemm bżonn aktar immanniġġar tal-post, infurzar tal-liġi, aktar riċerka, u aktar komunikazzjoni, edukazzjoni u tisħiħ tal-kuxjenza pubblika dwar dan.

Skont l-obblilgi ta’ Malta bħala sieħba fl-Unjoni Ewropea, kull sit li ġie ddikjarat bħala Wesgħa Speċjali ta’ Konservazzjoni (SACs) għandu jiġi mmaniġġjati sa sitt snin mid-dħul fl-UE. Fl-ewwel u t-tieni ġimgħa ta’ Awwissu 2015, kien hemm l-aħħar konsultazzjoni pubblika dwar dawn. Wieħed jittama’ li meta dawn jiġu approvati jibdew jittieħdu il-passi biex:

Sempreviva-ta'-Għawdex---mhedda

Is-Sempreviva ta’ Għawdex mhedda mis-swaba tal-Madonna, pjanta invażiva.

  • L-ispeċi invażivi lil qed jħeddu lill-pjanti endemiċi f’dawn il-wesgħat, fosthom is-Sempreviva ta’ Għawdex, jiġu eleminati, l-aktar is-swaba tal-Madonna li qed toħnoq lis-Sempreviva ta’ Għawdex bħalma qed toħnoq pjanti slavaġġ fi nħawi oħra. Sfortunatament din il-pjanta għadha qed titħawwel fl-hekk imsejħa ‘lanscaping’ u hekk hemm bżonn li l-Ministru tal-Trasport u l-Landscaping, li huwa responsabbli għal dan,  jiġi mġiegħel biex iwaqqaf din il-ħsara ekoloġika .
  • Jitħejja programm ta’ azzjoni biex is-Sempreviva ta’ Għawdex (u speċi oħrajn rari u mhedda) jibdew jiġu mnissla u jintużaw madwar il-pajjiż minflok dawk il-ħafna speċi importati ukoll imħallsa minn flus pubbliċi, li qed jagħmlu ħafna ħsara lill-ekosistema Maltija.
  • Isir pjan ta’ immaniġġar tal-post fejn tikber is-Sempreviva ta’ Għawdex biex jikkontrolla t-tgħaffiġ u t-tqaċċit tagħha bla kontrol li jeżisti llum, kemm mill-Maltin kif ukoll mit-turisti.
  • Isiru studji u monitoraġġ biex jinstabu l-għala din l-ispeċi endemika qed tonqos fis-selvaġġ.
  • l-attività kummerċjali fid-Dwejra, anki dik turistika, issir b’mod sostenibbli biex din il-pjanta unika fid-dinja ma tinqeridx.

Wieħed jittama’ li jibda’ jara din il-pjanta endemika Maltija mħawla kemm f’postijiet urbani kif ukoll fil-ambjenti naturali xierqa, dejjem  bl-approvazzjoni tad-Direttorat għall-Ħarsien tal-Ambjent, kemm biex titqajjem aktar kuxjenza pubblika lejha, kif ukoll biex ikollha aktar ħarsien u ma tinqeridx minn wiċċ id-dinja.

Isem Malti: Sempreviva ta’ Għawdex

Isem xjentifiku: Helichrysum melitense

Isem Ingliż: Maltese Everlasting

ara wkoll:

Fjuri indigeni Maltin 6 – Għajn is-serduq http://wp.me/pL6Mk-QR

Fjuri indigeni Maltin 5 – It-Tengħud tax-Xagħri http://wp.me/pL6Mk-N4

Fjuri indigeni Maltin 4 – It-Tengħud tas-siġra http://wp.me/pL6Mk-Mp

Fjuri indigeni Maltin 3 –Il-Kappar http://wp.me/pL6Mk-Kp

Fjuri indigeni Maltin 2 – Kromb il-Baħar http://wp.me/pL6Mk-Jw

Fjuri indigeni Maltin 1 – Il-Ħannewija http://wp.me/pL6Mk-ua

Discovering wild flowers at Dingli http://wp.me/pL6Mk-uB

aebaldacchino@gmail.com

Advertisements

IS-­SIĠAR BARRANIN… l-­impatti ta’ viżjoni għamja

February 12, 2014

NewsBook

IS-­SIĠAR BARRANIN…  l-­impatti ta’ viżjoni għamja

Alfred E. Baldacchino

Fl­-aħħar artiklu rajna kif speċi miġjuba minn barra l­-pajjiż jista’ jkollhom impatt negattiv dirett fuq l­-ekoloġija ta’ pajjiżna. Iżda minbarra dan l-impatt dirett jista’ jkun hemm ukoll impatt indirett. U anki hawn l-­impatti negattivi indiretti jkollhom effetti ekoloġiċi, soċjali u ekonomiċi. Din il-­ħsara mhix marbuta ma’ speċi ħajjin biss li jinġabu minn barra, imma wkoll ma’ oġġetti magħmula minn speċi ħajjin, bħal ngħidu aħna, injam, kif sejrin naraw aktar ’l quddiem.

Minn ma semgħax bil-­bumunqar aħmar tal­-palm? Dan daħal mas-Il-Bumunqar Aħmar tal-Palmsiġar tal-palm li ġew importati mill­-Eġittu u mill-Italja, fejn kien qed jagħmel ħerba mis-siġar tal-­palm. Li kieku intuża l-­prinċipju ta’ prekawzjoni biex jilqa’ għall-­possibiltà li dan l-­insett ma jidħolx hawn Malta, kieku ma kienx ikun hemm din il­-ħsara ekoloġika, soċjali u ekonomika. Imma l­-kilba għall-­qliegħ tal-­flus ġiet qabel kollox, u xejnet kull prinċipju ta’ ħarsien ekoloġiku.

Minn meta dan daħal f’pajjiżna fl-­2007, inqerdu ’l fuq minn 800 siġra tal­-palm. Issa rnexxilu jasal ukoll anki f’Għawdex fejn qed idur is­-siġar tal­-palm kollha. Xi ħadd ħabbel rasu u inkwieta? Iva, minn kellu s-siġar tal-­palm, uħud anki ta’ valur sentimentali u storiku.

Minn ma semgħax bil­-ħanfusa tal­-qrun twil tat-­tut, li daħlet mal-­injam u li qerdet is-­siġar tat-­tut kollha minn Ħaż­-Żebbuġ, Ħ’Attard, is-Siġġiewi, ir-Rabat u l-­madwar. Xi hadd inkweta? Iva, minn kellu dawn is-siġar, siġar xjuħ u uniċi li kienu mfittxija għall­-frott bnin tagħhom.

Il-Ħanfusa-tl-Qrun-Twil-tat-Tut

Il-Ħanfus tal-Qrum Twil li diġà qerdet numru kbir ta’ siġar tat-tut. Issa minħabba    n-nuqqas ta’ dawn is-siġar, daret fuq is-siġar tat-tin.

U dawn huma ftit mill-­ispeċi li ddaħħlu hawn Malta mas-­siġar u pjanti oħra, għax hemm numru ta’  bebbux tal-­art li qed jinfirex bil­mod il-mod sakemm il­-popolazzjoni tagħhom tikber u l­-ħsara tibda tidher, u tinħass. Xi ħadd qed jinkwieta? Żgur mhux dawk li jimportaw dawn is­-siġar u pjanti oħra li magħhom iġibu dawn l-­ispeċi f’pajjiżna. Bilkemm ma nistħajjilx lil xi ħadd, anki xi politikant jgħid, imma għalfejn tinkwieta? Ma kienx hemm minn ħaddem in­-nies, u qala’ l-flus? U billi daħlu xi insetti u bebbux, u nqerdu ftit siġar, allura x’ġara? Li ġara hu, li kien hemm xi ħadd għall-­qliegħ tal­-flus, anki bil-­barka politika, issa  l-­poplu u l­-ambjent qed iħallsu il-­prezz tal­-ħsara ta’ din il-­viżjoni għamja.

Imma forsi wieħed jistaqsi fejn qegħdin jitħawlu s­-siġar miġjuba minn barra minn Malta. Jekk wieħed imur, fost postijiet oħra, sal­waterfront il-­Belt, jew fil-­Kottonera, jew fejn jiltaqgħu l­-karozzi tal­-linji l-­Belt biex jiġbru n­-nies, barra dak li darba kien bieb il-­Belt, wieħed jista’ jara ħafna minn dawn is-siġar. Siġar li ġurnata ma kinux hemm, u l­-għada f’daqqa waħda dehru fuq il­-post xi wħud aktar minn 5 metri twal. U forsi wieħed jistaqsi dawn kemm swew. Tagħrif uffiċjali  jgħid li dawk tal-­Kottonera biss swew mat-€30,000 u nġabu mill-­Italja. Dawk ta’ barra bieb il­-Belt jingħad li swew madwar €10,000 il-­waħda. Minnhom hemm 27 waħda, ħamsa minnhom mietu u ġew mibdula b’oħrajn ġodda. Imma forsi anki hawn xi ħadd jistaqsi: imma dawn minn ħallas għalihom? Iva, int u jien. Bħalma qed inħallsu l­-ħsara indiretta ta’ xi wħud minnhom, int, jien u l-­ambjent naturali.

Forsi xi ħadd ukoll jistaqsi, imma ma hemm ħadd responsabbli għall-ippjanar u l-­ħarsien tal-­biodiversità Maltija biex jara li dan ma jiġriex. Qabel l­-2013 ir-­responsabbiltà kienet tal-­Minstru tal-­Ambjent fejn il-MEPA kienet l-Awtorità Kompetenti biex tħares il-­wirt nazzjonali (u xorta dawn kienu jsiru!). Illum il­-Mepa mhix taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tal-­Ambjent imma taħt Segretarju Parlamentari fl­-Uffiċċju tal­-Prim Ministru (u xorta għadhom isiru). Mill-­2013 it­-tisbih tal-­art waqa’ taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tat­-Transport u l-Infrastruttura, minkejja li s-­siġar huma parti mill-­biodiversità u mhumiex sinjali tat-­traffiku jew lampi tad­-dawl. U l-MEPA… imħabbta bil-­ħruġ tal­-permessi tal-­bini u tara kif tibbilanċja dawn mal­-qerda tal­-ambjent li hija suppost li twaqqaf,  kif jingħad uffiċjalment

Sakemm hemm il­-qliegħ tal-­flus b’din l-­attività kummerċjali bis-­sigar; sakemm hemm numru ta’ ħaddiema li qed jitħallsu biex jagħmlu dak li jgħidulhom, anki jekk ma jaqblux miegħu; sakemm il­-flus biex dan isir, ħafna drabi bi flus pubbliċi wkoll; sakemm il-mexxeja politiċi u soċjali ta’ dan il-­pajjiż jibqgħu ma jagħtux każ il-­bżonn tal-­ħarsien tal­-ambjent u jkejlu l-progress biċ-­ċifri ta’ flus biss, u jibqgħu ma jridux jafu bil­-ħsara ekoloġika u soċjalil li qed issir, wieħed bilforsi jibqa’ jistaqsi kemm sejra tkun kbira din il­ħsara ekoloġika, soċjali, u ekonomika.

U hekk rajna l-­impatt indirett tas-­siġar barranin imdaħħla fil­-gżejjer Maltin. Aktar ’il quddiem naraw xi speċi li qed jgħinu f’din il-ħsara soċjali, ekonomika u ekoloġika, minħabba din il-­viżjoni għamja li qed twassal biex il­-ftit igawdu finanzjarjament u l­-poplu u l­-ambjent iħallsu.

ara wkoll:

Is-siġar barranin… u l-impatt dirett tagħhom

http://wp.me/pL6Mk-Bu

alfredbaldacchino@gmail.com


A vision buried at Nadur cemetery

April 6, 2013

times

Saturday, April 6, 2013

A vision buried at Nadur cemetery

Alfred E. Baldacchino

The Archpriest of Nadur applied for the development of a cemetery on May 20, 2002. An outline development permit was issued on January 28, 2004 and a full development permit, valid for five years, was granted by the Malta Environment and Planning Authority on May 31, 2007. An appeal was submitted by Nature Trust on July 16, 2007 and works on the cemetery started in summer of that same year.

2012.10.00 - works in progress while the appeal keeps being postponed

Work in progress on the cemetery while the appeal board deliberated

The following documented data was made available to the Appeals Board: The development is in an ODZ (outside development zone).

There never was any public consultation.

EU Water Framework Directive obligations regarding ground water were not taken in consideration.

The locality is designated as an area of high landscape sensitivity and a land of agricultural value according to the Gozo and Comino Local Plan.

Technical staff at Mepa repeatedly recommended a refusal for such development.

Refusal was also recommended by the planning authority’s Heritage Advisory Board.

The proposed cemetery lies within the catchment area of one tributary that feeds Wied Għajn Qasab, one of the most important in Gozo.

This 6,500-square-metre cemetery footprint is on upper coralline limestone (garigue), overlying blue clay that contributes to a perched aquifer covering 5.6 square kilometres, “filtering on a good rainy season 16,000 gallons (73,000 litres) of potable natural water daily at Għajn Qasab springs”.

It is estimated that the recharge of water through percolation or infiltration amounts to 785,109 cubic metres annually.

The water catchment area around the cemetery covers 33,000 square metres.

The rock formation contains various faults, crevices and fissures, which channel rainwater to the farmers’ cisterns.

The fields dependent on the aquifer have been used for agricultural purposes for hundreds of years.

The engineering works regarding water use and storage, including bell shaped wells, galleries, channels and cisterns, date back to the time of the Knights of St John. Such network has been physically destroyed or rendered nearly useless by the cemetery.

The report by the geologist appointed by the developer, indicated that the project is unlikely to have an adverse impact on the water resources.

No hydrologist’s report was ever submitted.

The precautionary principle, a guiding principle in the EPA 2011, was completely ignored. The developer reports that the cemetery plans to cater for 643 graves, despite the fact that only 50 persons die annually in Nadur, some of whom are buried in the old cemetery.

The commercial value of the cemetery’s footprint estimates each grave at €4,000 at the time of the submisison of the appeal in 2007, showing the commercial vision of the project.

A number of letters were officially, personally and publicly written to the Prime Minister and to the minister responsible for the environment.

A number of social entities, farmers and the public expressed disapproval both of this development and of the way it was being handled.

The appeal case was heard and postponed for 19 times and, finally, a decision date was appointed for September 27, 2012, only to be postponed again.

The legal representative of the farming community wrote to the Environment and Planning Review Tribunal, emphasising that postponing the decision was jeopardising the interests of the farmers.

A hydrological report by Marco Cremona was eventually presented to the Appeals Tribunal. The study clearly states that there is no doubt about the direct hydraulic connection between the site of the cemetery and the farmers’ water source.

Affidavits by affected farmers show that, before the work on the cemetery, they had enough water for their fields. However, when the works got under way, they had to buy water for their fields and products decreased in quantity and quality.

On March 15, 2013 – the ides of March and six days after the last election – the Environment and Planning Review Tribunal informed the objectors that the original permit dated May 31, 2007 was superseded by another permit dated July 23, 2012, where the applicant presented an amended application to the original permit.

Since there was no appeal to the latter permit, the original one was now exhausted, having been superseded by the latter. Because of this, the tribunal abstained from taking further notice of the appeal.

Mepa’s vision “is to pass onto our children a better country than we inherited. It is for this very reason that we (Mepa) compare our environment to a treasure, something we dedicate our energies to, to protect, care for and improve. The environment encompasses all – nature, cultural and architectural heritage, towns and villages, the countryside, the seas and air. We (Mepa) believe that together we should carefully plan so that our heritage, this gem that we treasure, will not fade away.”

Who can possibly believe this when Mepa buried its vision at the Nadur cemetery?

2009.02.00 - The remains of a protected carob tree

The water catchment area of garigue which replenished the perched aquifer feeding and supplying water to the farming community and the valley ecosystem – BEFORE the approved rape of the ecosystem started.

Was this cemetery, to be run on a time­share basis, really needed in Nadur? Why was the precautionary principle not applied in such a sensitive and delicate ecological area with such a rare natural resource? Why where the above social and ecological negative impacts all cast aside, importance being given only to economic aspects? Was ‘the hand of god’ coerced to give the green light for such an injustice?

Jesus once entered the temple area and drove out all traders and shoppers. He overturned the tables of the money changers and the benches of those selling doves. What would He have done had He found the selling of graves in His name? It is easier to deliver 10 sermons than to live one.

“Our lives end the day we become silent about things that really matter”…“and, in the end, we will remember not the words of our enemies but the silence of our friends” (Martin Luther King).

2009.06.01 water from the acquifer

The murky water feeding the farmers’ cisterns after the work started – definitely not the clear pure potable water they were used to use before.

The dead at Nadur cemetery will haunt and curse the living.

For God’s sake, remove environmental matters from Mepa before the social and ecological fabric of these islands is completely destroyed.

aebaldacchino@gmail.com

alfredbaldacchino.wordpress.com

The original article in The Times, with comments posted by readers, can be seen at the following link:

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20130406/opinion/A-vision-buried-at-Nadur-cemetery.464394


Iċ-Cimiterju f’Għajn Qasab, in-Nadur Għawdex

November 1, 2012

Iċ-Cimiterju f’Għajn Qasab, in-Nadur Għawdex

Alfred E. Baldacchino

L-Erbgħa, 31 ta’ Ottubru, 2012

Il-kontroversja taċ-ċimiterju f’Għajn Qasab, in-Nadur Għawdex ilha għaddejja issa mhux ħażin. Saħansitra sar appell lill-MEPA dwar il-permess li din ħarġet lill-Arċipriet tal-Knisja tan-Nadur. Il-MEPA ilha issa mhux ħażin tistudja u tistudja, u tistudja u tistudja dan l-appell u tipposponi u tipposponi d-deċiżjoni tagħha minn xahar għal xahar.  Sadanittant, ix-xogħol fuq dan iċ-ċimiterju għadu għaddej. Forsi xi ħadd għandu xi pjan biex ix-xogħol fuq dan iċ-ċimiterju jilħaq jispiċċa u d-deċiżjoni tal-Bord tal-Appell tal-MEPA tkun tista’, mal-ftuħ uffiċjali ta’ dan iċ-ċimiterju, tagħmel l-ewwel difna fih billi tidfen id-deċiżjoni tal-appell.

Għelieqi u x-xagħri jinbidlu f’ċimiterju waqt li x-xogħol u l-appell għaddejin id f’id!

Sadanittant, il-bdiewa li jiddependu mill-ilma li kienet tilqa’ l-art li tħaffret biex jinbena dan iċ-ċimiterju, u lil kien jintua biex isaqqu l-uċuħ tar-raba’ tagħhom, fejn hemm mijiet tas-siġar taċ-ċitru, għadhom imħassba għal dan id-dewmien ta’ deċiżjoni li qed taffettwalhom xogħolhom u l-għixien tagħhom.

Illum deher artiklu fuq il-blog tal-Perit Carmel Cacopardo dwar dan iċ-ċimiterju, liema rapport qiegħed ninkludu hawn, flimkien ma’ xi kummenti li dehru.

Il-Kappillan jagħtiha għall-business

Carmel Cacopardo – 31 10 2012

F’Għajn Qasab limiti tan-Nadur Għawdex l-inkwiet għadu għaddej. L-Kappillan tan-Nadur qed jagħmel biċċa business bl-oqbra. Business li wiret mill-Kappillan ta’ qablu. Qaluli li hu speċi ta’ timeshare bl-oqbra.

Ix-xogħol ta’ kostruzzjoni għaddej u l-ħsara lill-biedja fl-inħawi m’hiex żgħira. Is-sistema ta’ irrigazzjoni li ilha taħdem minn żmien il-kavallieri ġiet imħarbta biex il-Kappillan jagħmel il-business bl-oqbra. Sa minn żmien il-kavallieri missierijietna kienu għaqlin biżżejjed biex fasslu sistema li iżżomm l-ilma u titilqgħu ftit ftit. Hekk li meta tagħmel ix-xita l-ilma jinħażen u matul is-sena sa Awwissu u anke Settembru titlaq dan l-ilma ftit ftit. Dan l-ilma għal dawn l-aħħar tlett mitt sena intuża biex f’Għajn Qasab hemm qasam kbir mimli siġar taċ-ċitru. Issa l-ilma naqas. Jiġi f’daqqa malli tagħmel ix-xita u wara ftit li xejn.

L-effetti fuq il-bdiewa ġja bdew. Raba’ mingħajr ilma matul is-sena bil-fors tnaqqas il-frott li trodd.

Il-Kappillan inkwetat. Mhux għall-bdiewa u l-għixien tagħhom li hu mhedded. Hu inkwetat li l-appell fil-MEPA kontra l-bini taċ-ċimiterju għadu għaddej u ma jafx meta ser ilesti. Min tah il-flus għall-oqbra qed igorr.

Jiena infurmat li din il-ġimgħa dawk viċin il-kappillan bdew jiġbru l-firem. Lin-nies qalulhom li dwar il-permessi għad hemm il-problemi. Imma li l-business tal-Kappillan qed jagħmel il-ħsara lill-bdiewa ħadd ma qalilhom xejn dwaru.

Dwar dan messu jitkellem Dun Mario!

http://carmelcacopardo.wordpress.com/2012/10/31/il-kappillan-jaghtiha-ghall-business/?replytocom=1779#respond

2 responses

 Mario Xerri 31 10 2012 (19:21:05) :

Din hija s-sena tal-FIDI ghalina l-INSARA. Din il-fidi f’ALLA qieghda tigi mtappna b’hafna skandli madwar id-dinja specjalment gewwa l-EWROPA. Il-hasra hi li l-knisja kattolika kellha sehem ukoll. Dan li qieghed jigri go GHAWDEX ma jghinx! Il-bniedem jitwieled b’xejn minn guf ommu……fl-ahhar ta’ hajtu ma jiehu xejn mieghu.

Baldacchino Alfred E.    31 10 2012 (20:16:01) :

APPARTMENTI GĦALL-MEJTIN

Prosit Carm, tajba ħafna.

Immisna nibdew petizzjoni aħna wkoll u niġbru l-firem biex nibgħatuhom kemm lill-Knisja, lill-Gvern, lill-Opposizzjoni u anki lill-Vatikan. Jidher li fejn jidħlu l-flus hawn Malta mhemm l-ebda kuxjneza soċjali u ekoloġika, sfortunatament lanqas fil-Knisja. It-twemmin nisrani jiġi wara.

Darba kont ktibt li għad jiġi żmien meta l-mejtin għad jisħtu l-ħajjin dwar iċ-ċimiterju tan-Nadur f’Għawdex. Nixtieq nara minn sejjer inaqqax ismu fuq l-irħama meta jinfetaħ dan iċ-ċimiterju. Naħseb li jrid ikun hemm irħana kbira mhux ħażin għaliex dawk li taw sehomhom huma ħafna bħal ngħidu aħna, id-djoċesi ta’ Għawdex, Il-Gvern, l-Oppożizzjoni, il-Mepa, dawk li tħallsu biex għamlu r-rappport li jiġġustifika dan l-isfreġju tal-ambjent. U mhux biss l-isem tal-entitajiet fejn warajhom jinħbew in-nies responsabbli, imma ismijiet ta’ minn huma dawn in-nies. Il-Kappillan tan-Nadur naħseb li jikkwalifika biex ikun fuq ras il-lista.

Wasalna fi stat redikolu issa li qed nibnu appartamenti għall-mejtin u l-ħsara ta’ deċiżjonijiet bħal dawn iħallsuhom is-socjetà u l-ambjent.

Lapida li tixraq lil dan iċ-ċimiterju f’Wied il-Qasab, in-Nadur Għawdex.

Ara l-artiklu tiegħi hawn

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2010/06/21/the-nadur-cemetery-%E2%80%93-where-the-dead-will-haunt-and-curse-the-living/


Qerda tal-biodiversità fil-foss tal-Imdina… biex isir ġnien ta’ kwalità!

September 28, 2012

Dan l-aħħar qrajna u smajna stqarrijiet minn Ministru tal-Gvern dwar ġonna ta’ kwalità u spazji miftuħa għall-familji.

Meta wieħed jaqra u jisma’ l-kummenti ta’ dan il-Ministru tal-Gvern li huwa responsabbli minn dawn il-proġetti, wieħed mill-ewwel jifhem għaliex illum il-qerda tal-ambjent naturali hija daqstant kbira. U wieħed ma jistax ma jistaqsiex numru ta’ misoqsijiet, bħal ngħidu aħna:

  1. Bliema immaġinazzjoni jista’ xi ħadd jgħid li sejjer jagħmel ġnien ta’ kwalità u fl-istess ħin jaqla’ u jeqred ammont kbir ta’ sigar b’impatt kbir fuq il-biodiversità tal post?  (ara ritratti aktar l-isfel).
  2. Kif jista’ wieħed jgħid li sejjer jagħmel ġnien ta’ kwalità u fl-istess ħin jiksi l-post b’medda wiesgħa ta’ konkos; konkos aktar milli hemm u aktar milli kien hemm siġar qabel ma beda x-xogħol? (ara ritratti aktar l-isfel)
  3. Liema raġuni xjentifika tiġġustifika li biex isir ġnien ta’ kwalità titqaxxar u tinqered il-liedna kollha li kien hemm fil-post u li kienet tħaddar u tiksi metri kwadri kbar tal-ħajt tal-ġnien Howard Gardens (mhux mal-ħajt tas-sur) u li kienet toffri ambjent naturali għall-numru ta’ fawna indiġena? Din kienet ukoll issebbaħ u tgħati l-ħajja lill-kull ġnien anki jekk mhux ta’ kwalità. U dan minkejja li l-Gvern ta’ Malta huwa obbligat u marbut mill-Unjoni Ewropea biex jara li jieħu miżuri biex ma tkomplix tinqered il-biodiversità tal-Unjoni Ewropea li aħna parti minnha. Il-Ministri tal-Ambjent (anki dawk li jgħidu li xi darba kienu Ministri tal-Ambjent) din kollha jafuha, kemm mid-dokumenti tal-UE li jirċevu, kif ukoll mill-laqgħat tal-Kunsill tal-Ministri li jattendu.

Fid-diskors tiegħu fil-video li deher fil-ġurnal The Times

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120918/local/mdina-ditch-being-transformed-into-quality-garden.437446

dan il-Ministru qal li ma nqerdux siġar.  Jekk wieħed iħares lejn ir-ritratti hawn mehmuża, waħdu jasal f’konklużjoni waħda.

  1. Kif jista’ xi ħadd jgħid li dan ix-xogħol qed jerġa jieħu dan il-post għall-ġranet passati tal-glorja tiegħu?  Sa fejn naf jien fi żmien l-Għarab u l-Kavallieri ma kienux jużaw konkos (sakemm xi perit ma jikkoreġinix!) li llum huwa l-aktar ħaġa li tispikka f’dan il-ġnien (u ġonna oħra simili) ta’ kwalità. Lanqas kienu jiżirgħu turf  għax l-ilma għalihom kien jiswa mitqlu deheb, u lanqas kienu jagħmlu ilma ħiereġ jiżfen mill-art!  U lanqas ma kienu jużaw lift biex jinżlu mis-swar għall-foss. Jidher li l-Għarab u l-Kavallieri li ħakmu pajjiżna tant għexieren ta’ snin ilu, kellhom viżjoni ferm u ferm aktar professjonali, ekonomika, soċjali, ambjentali u sostenibbli milli għandhom il-mexxejja politiċi Maltin tal-lum, minkejja li dak iż-żmien ma kienx hemm obbligi ambjentali internazzjonali bħal ma għandna llum u lanqas kellhom Ministri tal- Ambjent.
  2. Ir-Rabtin u l-ġirien tagħhom  ma għandhomx bżonn xi politku li ma għandu l-ebda idea ta’ xi tfisser biodiversità biex jgħamillhom ġnien ta’ kwalità! U lanqas għandhom bżonn spazji miftuħa għall-familji għax għandhom biżżejjed spazji miftuha. Żgur li ma għandhomx bżonn ta’ spazju miftuħ ġo foss. U jekk kien hemm il-ħsieb li dan il-foss jinfetaħ għal kulħadd, kull ma kien hemm bżonn kien  li jitneħħew il-katnazzi li kienu jsakkru l-bibien li jgħalqu l-aċċess għal kulħadd. Li kieku dan id-diskors jintqal lill-kostitwenti ta’ min qalhom, li llum huma ferm u ferm konxji mill-ambjent naturali u l-qerda li l-konkos qed jagħmel lil dan l-ambjent, żgur li kienu jibgħatuh jistgħad biex forsi jaqbad xi mazzun!
  3. Imma veru li biex tagħmel ġnien ta’ kwalità illum l-ingredjenti huma: a) konkos; b) turf; c) ilma jiżfen; d)  issa anki lift; u e) l-qerda tal-biodiversità tal-post kollha, kif sar fil-foss tal-Imdina u f’kull hekk imsejjaħ ġnien ieħor li qed isir mill-istess ministeru?
  4. Ħarsa lejn il-kummenti li kien hemm fil-gazzetti f’dawn il-links

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120918/local/mdina-ditch-being-transformed-into-quality-garden.437446

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120919/local/Mdina-ditch-returned-to-glory.437501

u fir-ritratti li ħadt jien stess u li wħud minnhom jidhru hawn taħt, kollha jitkellmu u juru  d-disastru li sar bi flus pubbliċi u b’dawk tal-Unjoni Ewropea.

  1. Forsi hawnhekk ta’ minn jistaqsi minn qed jamministra l-fondi tal-UE, f’dan il-kas il-European Regional Development Fund?  Min qiegħed jawditjahom? Fejn jista’ l-pubbliku jara rendikont tal-infiq?
  2. Barra minhekk, minn qiegħed jara li jkun hemm diskussjoni pubblika fuq il-proġetti biex b’hekk ikun involut iċ-ċittadin fid-deċiżjoni, qabel jintefqu dawn il-flus? Dan ukoll huwa fost l-obbligi li titlob l-UE.
  3. Jiddispjaċini ngħid li l-ħsara li qed issir lill-biodiversità Maltija bi proġetti bħal dawn, bi skuża ta’ ġonna ta’ kwalità u spazji miftuħa għall-familji, trid aktar minn ġenerazzjoni biex titranġa.
  4. Dan il-ġnien sejjer ikollu kwalità waħda …. dik ta’  mafkar ta’ kif l-ambjent naturali qed jiġi sfruttat u mżeblaħ f’dawn l-aħħar snin, mingħajr ebda mistħija u ebda mgħodrija.
  5. Fl-aħħarnett min huma l-konsulenti tal-Ministru li huwa responsabbli biex jaraw li dan ix-xogħol ikun wieħed sostenibbli, jiġifieri li ma ssirx ħsara ekonomika, ħsara soċjali u ħsara ekoloġika kif qed issir?
  6. Nismagħhom jgħidu li hawn Malta kollox possibli, imma ma naħsebx li hawn xi ħadd li sab kif jgħatti x-xemx bl-għarbiel, għalkemm hawm min qed jipprova u qed jagħmel ħiltu kollha.

ARA WKOLL

http://www.orizzont.com.mt/Issues/19092012/social/article95864.html

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120918/local/mdina-ditch-being-transformed-into-quality-garden.437446

http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120919/local/Mdina-ditch-returned-to-glory.437501

http://alfredbaldacchino.wordpress.com/2012/05/25/environmentali…ent-over-trees

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2012/07/31/once-there-were-green-leaves/

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2012/04/30/massacre-of-md…eally-involved/

https://alfredbaldacchino.wordpress.com/2012/02/27/government-policy-on-trees/

iL-BIODIVERSITA’   SINJURA TA’ QABEL BEDA X-XOGĦOL FIL-FOSS TAL-IMDINA U L-KWALITA’ TA’ QERDA LI SARET MINN META BEDA X-XOGĦOL FUQ IL-ĠNIEN TA’ KWALITA’

QABEL – Ringiela ta’ siġar taċ-Cipress li kienu jiffurmaw parti mill-biodiversità

WARA – L-unika siġra taċ-Cipress li baqa’ – MEJTA. L-oħrajn kollha nqalgħu u nqerdu. Ikun interessanti kieku l-esperti tal-Ministru jgħidulna kif mietet din is-siġra, jew aħjar jekk inqatletx b’xi kumbinazzjoni!  Ma naħsebx li issa sejjer ikun hemm xi ħadd li tniggżu l-kuxjenza biex jaqla’ siġra mejta, meta nqalgħu tant u tant siġar ħajjin minn dan il-post .

QABEL – ambjent naturali sinjur

WARA – parti mill- ġnien ta’ kwalità – anqas biodiversità, aktar konkos!

WARA – liedna  meqruda fil-ġnien ta’ kwalità

WARA – siġar taċ-Ċipress maqlugħa, meqruda  u mitfuha fl-art biex jagħmlu wisa għall-ġnien ta’ kwalità.

WARA – fdalijiet tas-siġar mejta taċ-Ċipress taħt it-tabella tal-Ministeru li qed jagħmel ġnien ta’ kwalità

QABEL U WARA – id-dehra tal-foss ftit wara li beda x-xogħol fuq il-ġnien ta’ kwalità.  Is-siġar immarkata b’salib isfar kollha ġew meqruda, jew maqlugħa.

WARA – post għeri mill-biodiversità fi ġnien ta’ kwalità fejn jispikka l-konkos u l-għibien tas-sigar li qabel kienu jżejnu dan il-post.

It-tabella imwarrba u mitluqa fl-art li madankollu turi l-għajuna finanzjarja li qed tgħati l-EU mill-European Regional Development Fund, għar-restawr tal-post, li qed isir fost oħrajn bit-tneħħija tal-biodiversità u kisi bil-konkos.


Ix-Xagħri

December 20, 2010

It-Tnejn, 20 ta’ Diċembru, 2010

Ix-Xagħri

Alfred  E. Baldacchino

Ix-xagħri huwa wieħed mill-ambjenti naturali li nsibu fil-gżejjer Maltin.  Dan huwa wesgħa ta’ blat tal-qawwi b’numru ta’ ħofor baxxi mimlijin b’ħamrija ħamra.

Dan l-ambjent huwa ddominat minn pjanti baxxi li jgħolew bejn 50 sa 100 cm. Huma kollha adattati għal dan it-tip ta’ ambjent naturali miftuh għall-irjiħat, u għall-qilla tax-xemx fis-sajf. Dawn jistgħu jaħżnu l-ilma taħt l-art biex isibuh matul il-ġranet sħan tas-sajf.  Hekk insibu pjanti li ħafna minnhom għandhom zkuk inniggżu u ħafna drabi jkunu jfuħu wkoll. Il-pjanti jikbru mferrxa fi rqajja ta’ ħamrija qalb il-blat. Ix-xagħri huwa l-ambjent naturali bl-akbar firxa fil-gżejjer Maltin, u huwa sinjur fl-ispeċi ta’ pjanti li jħaddan. Madwar nofs il-pjanti slavaġġ li jikbru fil-gżejjer Maltin, jinstabu jikbru fix-xagħri. Dawn ukoll joffru kenn u ikel għal numru ta’ fawna oħra.

Sfortunatament għad hawn minn jaħseb li dan ix-xagħri huwa blat għeri mingħajr l-ebda użu. Din il-mentalità tinstab f’kull qasam tas-soċjetà, kemm dik kummerċjali, dik reliġjuza kif ukoll anki dik politika.

Minħabba din il-mentalità, li wieħed jinnota b’sodisfazzjon li bil-mod il-mod qed tinbidel  l-aktar qalb il-ġenerazzjoni żgħażugħa, ħafna  minn dan l-ambjent huwa żdingat u  traskurat.  Hekk ġieli naraw borġ wara borġ  ta’ terrapien u skart ieħor mormi f’dan ix –  xagħri u mhux rari li wieħed jara dan it-tip  ta’ ambjent jiġi mgħotti bil-ħamrija biex  jinbidel f’għelieqi. Lanqas hija ħaġa rari li fuq  dan it-tip ta’ ambjent naraw xi bini tiela.

Tant huwa mportanti dan it-tip ta’ ambjent li  l-Unjoni Ewropea tqisu bħala tip ta’ ambjent  naturali speċjali, u kull membru msieħeb li  għandu minn dan it-tip ta’ ambjent irid  jiddikjara numru ta’ inħawi minnu biex ikunu  mħarsa bil-liġi u meqjusa bħala Firxa Speċjali ta’ Konservazzjoni (Special Area of Conservation) li flimkien ma’ nħawi oħra ddikjarati minn kull membru msieħeb fil-UE, jifformaw ix-xibka Natura 2000.

Malta wkoll iddikjarat inħawi tax-xagħri bħala SAC. Fosthom insibu l-Kemmuna, li hija kważi kollha xagħri, Ta’ Ċenċ u l-Qortin tal-Magun f’Għawdex, kif ukoll Pembroke. Fost l-ispeċi ta’ flora u ta’ fawna li nsibu fix-xagħri, mingħajr dubju l-aktar magħruf huwa s-sagħtar li fis-sajf jiksi dan l-ambjent b’tapit roża-ħamrani. Hemm ħafna u ħafna speċi oħra li nsibu fix-xagħri.  Fost il-flora nsibu t-Tengħud tax-Xagħri li huwa endemiku u għalhekk jinsab jikber fil-gżejjer Maltin biss, il-Berwieq, u numru ta’ Orkidej.  Fost il-fawna nsibu l-gremxul, il-bebbux, numru kbir ta’ insetti, kif ukoll għasafar fosthom il-Bilbla li żżurna bejn l-aħħar tar-rebbiegħa u l-bidu tas-sajf biex tbejjet fix-xagħri.

Hekk naraw kemm ix-xagħri huwa sinjur u kif huwa ambjent b’valur kbir ekoloġiku, ekonomiku, edukattiv, xjentifiku, estetiku u soċjali.

aebaldacchino@gmail.com