It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 7

February 9, 2015

NewsBook

it-Tnejn, 9 ta’ Frar, 2015

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 7

Alfred E. Baldacchino

Qawmien spiritwali ġdid – Il-Q.T. il-Papa Franġisku

Il-Q.T. il-Papa Franġisku mhux biss ha l-isem ta’ San Franġisk magħruf għall-imħabba u r-rispett tiegħu lejn il-biodiversità, imma qiegħed jimxu wkoll fuq il-passi tiegħu. Il-Q.T. il-Papa Franġisku għamel appell għar-rispett tal-ħolqien li “aħna llkoll aħna msejħa biex inħarsu u niproteġu d-dinja fraġli li qed ngħixu fiha”.

Fl-ewwel enċiklika tieghu Evangelii gaudium il-ferħ tal-evanġelju – il-Q.T. il-Papa Franġisku jgħid li l-isfida fil-qasam ekoloġiku hija fundamentali għall-ħajja Kristjana tal-lum. L-ekoloġija hi parti meħtieġa tal-misteri tal-fidi.

Huwa mifhum li l-Papa qatta’ xhur iħejji Enċiklika fuq il-ħolqien u r-rispett tal-ambjent u din mistennija titħabbar matul l-2015. Huwa mifhum wkoll li għandu l-għajnuna tal-superjur ġenerali tal-Ordni tal-Franġiskani Minuri, ir-Rev. Michael Anthony Perry, li għamel enfasi li kulħadd, kemm dawk li jemmnu, kif ukoll dak li ma jemmnux, għandhom jaħdmu bil-għan biex iħarsu l-ambjent.

7-Papa-Frangisku

Minħabba raġunijiet li ssemmew ukoll mill-Papiet ta’ qablu, il-Q.T. il-Papa Franġisku ċanfar is-sitema ekonomika tal-lum. Spjega li din it-tip ta’ ekonomija toqtol, għaliex din hija maħkuma mill-kunċett li minn hu l-aqwa jħawwel. Din sejhilha “inġusta mill-għeruq” u din, skont il-Q.T. il-Papa, twelled tiranija ġdida ta’ suq bla kontrol, fejn l-ispekulazzjoni finanzjarja, korruzzjoni wiesgħa u s-saltna ta’ evażjoni tat-taxxi huma fuq quddiem. Il-Q.T. il-Papa appella għar-rispett tal-ħolqien kollu li aħna “mgħajtin biex inħarsu u nipproteġu d-dinja fraġli li ngħixu fiha”.

Il-Q.T. il-Papa Franġisku kien iebes ħafna meta qal li “is-sistema ekonomika dinjija tagħna ma tiflaħx aktar. Qegħdin inwarrbu generazzjoni sħiħa biex nitimgħu sistema ekonomika li ma tistax tkompli taħdem”.

Ma għandniex xi ngħidu li dawk li l-interess tagħhom huwa msejjes fuq sistema kapitalista kif infissra mill-Q.T. il-Papa, mill-ewwel ħarġu jikkritikaw, mhux lill-ħsieb tiegħu imma lilu personali, fejn saħansitra għajruh Marxista. U kummenti b’dan ix-xebh smajnihom anki f’pajjiżna.

Bi qsim il-qalb wieħed ma jistax ma jaqbelx li din hija l-xejra li qed taħkem id-dinja llum. L-etika u l-morali saru xi ħaġa tal-passat. U mhux hekk biss imma dawk li ma għandhom l-eda ħjiel ta’ morali u etika, iħossuhom kburin bin-nuqqas ta’ dawn it-tiżjin uman. Il-kilba tal-poter u l-materjaliżmu ma għandhom l-ebda limitu. Saħansitra naraw, naqraw, u nisimgħu fuq il-mezzi tax-xandir li hemm minn bla mistħija, u bla mgħodrija, jgħoxa jħanxar irjus ta’ bnedmin oħra. U biex wieġħedjaakemmwaqa’ fil-baxx il-0bniedem, jgħid li qed dan qed jagħmlu f’isem Alla.

Pajjiżna jagħmel parti kemm mis-sistema ekoloġika, kif ukoll mill-firxa kummerċjali internazzjonali, u minħabba ċ-ċokon tagħna huwa aktar eħfef li jinġarr mal-kurrent tal-forzi internazzjonali kummerċjali, kif diġa hemm ħjiel ta’ dan.

Imma fuq it-tagħlim u l-qawmien spiritwali lokali nitkellmu f’artiklu ieħor.

aebaldacchino@gmail.com

ara wkoll:

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 1   http://wp.me/pL6Mk-NP

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 2   http://wp.me/pL6Mk-NX

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 3   http://wp.me/pL6Mk-Of

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 4   http://wp.me/pL6Mk-Oq

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 5    http://wp.me/pL6Mk-OR

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 6    http://wp.me/pL6Mk-Pk


It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 2

December 1, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 1 ta’ Diċembru, 2014

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 2
Alfred E. Baldacchino

Bilanċ delikat

Fl-ewwel artiklu tajna ħarsa ħafifa dwar tagħlim reliġjuż dwar l-ambjent. Din id-darba sejrin inkomplu naraw aktar tagħlim f’dan il-qasam.

Fil-ktieb tal-Lhud, it-Talmud, naqraw li meta Alla l-Imbierek ħalaq l-ewwel bniedem, ġibdu lejh u wissieh: “Ara x-xogħlijiet tiegħi, ara s-sbuħija tagħhom, il-perfezzjoni tagħhom; dak kollu li ħlaqt, ħlaqtu għalik. Ħu ħsiebu biex ma tgħarrqux jew biex ma teqridx ix-xogħol tiegħi, għaliex mhu sejjer ikun ħadd biex isewwieh warajk.”

talmud

Il-Kuran, il-ktieb imqaddes tal-Musulmani, jgħallem: “Dak kollu li hemm fis-smewwiet u fl-art huwa kollu tiegħu. Kollox jobdi r-rieda tiegħu. Huwa hu li jgħati l-ħajja lill-kreazzjoni” (30:25).

Il-kreazzjoni hija mfassla biex taħdem bħala ħaġa waħda, bilanċ delikat ekoloġiku. “Tbagħbasx dan il-bilanċ, iżen bil-ġustizzja, u tindaħalx fil-bilanċ. Huwa Hu li poġġiek mexxej tad-dinja” (6:165).

koran

It-Testment il-Qadim jgħallem li l-art hija ta’ Alla. Il-bniedem huwa “barrani u mistieden”. L-art, imbagħad, ma għandiex tinbiegħ għal dejjem, għax l-art hija tiegħi, u intom qiskom barranin jew qegħdin miegħi (Leviticus 25:23).

“Tal-Mulej hi l-art u kull ma fiha, id-dinja u kull ma jgħix fiha” (Salm 24 (23):1). Il-bniedem għandu “jmexxi d-dinja bi qdusija u b’ġustizzja” (Għerf 9:3). “U l-Mulej Alla ħa lill-bniedem u qiegħdu fil-ġnien tal-Għeden biex jaħdmu u jħarsu (Ġenesi 2:15).

Id-Dalai Lama, fid-dawl tat-tagħlim Buddista, jgħallem: “Għandna dinja waħda biss, u kull ħsara li nagħmlulha, jaqa’ fuqna”.

dalailama-1

A. Thiradhammo, mill-monasteru Buddista ta’ Dhammapala, filwaqt li jagħmel referenza għall-bilanċ delikat ekoloġiku jfiehem: “il-fehma żbaljata ta’ suġġetti u oġġetti separati u indipendenti minn xulxin hija riżultat ta’ injuranza egoista”.

F. Khalid, id-direttur fundatur tal-Fondazzjoni Musulmana għall-Ekoloġija u Xjenzi Ambjentali, jiddikjara bis-saħħa: “id-dominanza fuq il-kreazzjoni hija biss ta’ dak li ħalaqha u ma hemm l-enda ħjiel li Hu għadda din ir-responsabbiltà lil xi waħda mill-kreatturi tiegħu, intelliġenti kemm hi intelliġenti.”

The Tablet, gazzetta Kristjana Brittanika (tal-4 ta’ Ottubru 1986), meta titkellem fuq ir-reliġjon Kristjana, tgħid li ħafna li jħaddnu l-fidi Kristjana għandhom ħafna xi jwieġbu għall-għemilhom. Filwaqt li tikkwota lil Max Nicholson, awtorità magħrufa fl-ekoloġija, tgħid li hija traġedja li l-aktar reliġjon b’saħħitha fid-dinja kellha tkun “waħda minn dawk il-ftit li ppridkat id-dritt mingħajr tarf tal-bniedem li jiddomina n-natura”. Kif għidna qabel, bil-għajnuna ta’ Alla dan sar tagħlim tal-imgħoddi.

chief seattle54

Fl-Awstralja, l-ispiritwalità tal-Aboriġini tgħallem li “l-art hija ommna” u “l-art mhux tal-bniedem, imma l-bniedem huwa tal-art”. Wieħed mill-Indiani tal-Amerika ta’ Fuq, Cheaf Seattle, jispjega: “Dan nafuh: id-dinja mhux tal-bniedem; imma l-bniedem huwa tad-dinja. Dan nafuh: kull ħaġa hija marbuta ma’ oħra bħad-demm li jgħaqqad il-familja. Kull ħaġa hija marbuta ma’ oħra. Dak li jiġri lid-dinja, jiġri lill-ulied id-dinja. Il-bniedem ma niseġx in-nisġa tal-ħajja, imma huwa biss ħajta minn din in-nisġa. Il-ħsara li jagħmel lil din in-nisġa, jagħmilha lilu nnifsu.”

Minn dan naraw ir-responsabbiltà kbira li għandu l-bniedem bħala l-aktar ħolqien intelliġenti u għalhekk bħala mexxej ta’ din is-sitema ekoloġika lil huwa għandu d-dmir li jħares.

Fl-artiklu li jmiss nitkellmu fuq din ir-responsabbiltà kbira li għandu l-bniedem lejn il-ħolqien.

Ara wkoll:

It-tagħlim tar-reliġjonijiet dwar l-ambjent – 1   http://wp.me/pL6Mk-NP

 

 

 

aebaldacchino@gmail.com

 


Qalu li jridu jsalvaw lid­-dinja

May 26, 2014

NewsBook

Qalu li jridu jsalvaw lid­-dinja

It-Tnejn, 26 ta’ Mejju, 2014.

 Alfred E. Baldacchino

Meta nisma’ kliem bħal dan iweġġgħani. Xi wħud jistgħu jkunu maħsuda meta jsimgħuni ngħid hekk. Imma dan jurini li l­bniedem jaħseb li l­-ekosistema qiegħda taħt il­-kontrol tiegħu u tiddependi minnu. U jaħseb li din jista’ jsalvaha.

Nafu bil­-mod kif il-bniedem qed jisfrutta din l-ekosistema li huwa parti minnha, għalkemm dan ma jammettihx. L-impatt tal-attività tiegħu fuq l-arja, fuq l-art u fuq l-ilma u fuq il-ħlejjaq li jaqsmu din il-pjaneta magħna naħseb li kulhadd jaf bihom.

Biex jgħix aħjar, dejjem kif jgħidulna, nużaw kull tip ta’ kimika u dak li ma jkollniex bżonnu aktar, nitfgħuh jew fl-arja, fl-art jew anki fl-ilma, kemm ilma baħar kif ukoll ilma ħelu. It-tniġġiż li jseħħ minn dan l-iskart mhux ta’ taħbil ir-ras għall-bniedem. Dan isir mingħajr kontrol, mingħajr qies, mingħajr kuxjenza, u ħafna drabi anki kontra xi regolamenti li l-bniedem ikun għamel huwa stess. Il-bniedem jaħseb li meta dawn jarmihom u ma jarahomx aktar, allura ħeles minn skart li jkun qed idejqu, anki jekk dan ikun tossiku.

id-dinja

Skart tossiku, fuq l-art, fil-baħar u anki fl-arja.

Ir-riżorsi tad-dinja qatt ma kienu daqshekk sfruttati u esplojtati. Il-ġirja għall-konsumiżmu u għall-materjaliżmu saru l-għan ewlieni tal-ħajja tal-bniedem tal-lum.

Anki l-ħlejjaq li jaqsmu din l-art magħna u li fuqhom tiddependi l-ħajja tal-bniedem fis-sistema ekoloġika lanqas ma jeħilsuha ħafif, kemm jekk din il-hajja tikkonsisti fi pjanti jew f’annimali. Il-bniedem joqtol għall-gost għax jaħseb li għandu dritt, jew biex juri s-superjorità tiegħu fuq ħlejjaq li huwa jqis li huma anqas minnu. Jaħtaf u jeqred dawk il-ħlejjaq li jaħseb li qed ifixkluh fil-mixja ta’ rgħiba bla qies għall-matrjaliżmu.

earth

L-ilma sfruttat, espojtat u velenat

Illum naraw ukoll kif il-bniedem qiegħed ibagħbas l-għaġna ġenetika tal-ħlejjaq (GMOs) biex kif jgħidulna, ikun jista’ jgħix aħjar u jitma l-ħluq madwar id-dinja. Wasal biex jikkoreġi dak li ħalaq il-Ħallieq, għax dawn mhumiex tajbin biżżejjed. Imma ma għandniex xi ngħidu li dawn iħallu qliegħ imdaqqas.

 

Tbagħbis mal-għaġna ġenetika (GMOs) biex kif jgħidu jinqata' l-ġuh mid-dinja, imma bl-għan ewlieni li xi ħadd jistagħna.

Tbagħbis mal-għaġna ġenetika (GMOs) biex kif jgħidu jinqata’ l-ġuh mid-dinja, imma bl-għan ewlieni li xi ħadd jistagħna.

 

 

U l-mexxejja tal-entitajiet soċjali tad-dinja, mhux talli ma jippruvawx iwaqqfu din il-ġirja suwiċidali, imma jkomplu jrewħula, għax b’hekk biss jistgħu jkomplu jogħxew fil-poter. Arahom jiftaħru bil-progress li qed jagħmel il-bniedem u ħallihom jiftaħru biss biċ-ċifri ta’ qligħ, kummerċ u flus. L-impatt u l-prezz moħbi tħallsu l-ekosistema u l-impatt ta’ dan tħallsu s-soċjeta, jigifieri l-bnedmin li jgħixu fid-dinja. Bilkemm wieħed jista’ jitkellem fuqhom, anzi dawk li jagħmlu hekk fl-interess tal-ħajja fuq din il-pjaneta jiġu mgħajjra fundamentalisti jew ġakbini għax jeħduha kontra t-tmexxija politika mgħammda.

canstock8171004

Flus, flus, flus… l-ewwel u qabel kollox

Nistħajjel lil xi ħadd jistaqsi: imma allura għaliex tiddejjaq u tweġġa’ meta tisma’ lil min jgħid li hemm bżonn insalvaw id-dinja meta taf b’dan l-eġoiżmu li tant qed jagħmel ħsara lill-ekosistema.

Id-dinja ma għandha bżonn lil ħadd biex isalvaha. Lanqas lil dik l-ispeċi l-aktar intelliġenti jew li taħseb li hija l-aktar intelliġenti. Is-sistema ekoloġika hija bilanċ dinamiku u tirranġa kull theddida waħedha, mingħajr għajnuna ta’ ħadd. Veru li dan il-bilanċ jista’ jitkisser u jsir aktar diffiċli biex jitranġa fi żmien qasir. Imma ż-żmien għall-ekosistema mhux importanti.

Naħseb li llum kulħadd sema bid-dinosawri. Rettili kbar u b’saħħithom li anki meta tħares lejhom impinġijin ukoll inisslu biża’. Kienu jiddominaw id-dinja, imma kienu wkoll jiddependu fuq l-ekosistema. Bħal bniedem tal-lum eżatt. Dan illum jiddomina d-dinja u anki jnissel biża’ bl-armi tal-qerda tal-massa, u dawk eletroniċi li għandu u li fassal. Agħti ħarsa madwar id-dinja ħalli tara kif il-bniedem jilgħab b’armi qerrieda, armi kimiċi li l-għan ewlieni tagħhom huwa l-qerda tal-ħajja, kemm dik tal-bniedem stess kif ukoll ta’ kull ħajja oħra li taqsam din il-pjaneta magħna. Imma anki l-bniedem, bħad-dinosawri jiddependi mija fil-mija fuq l-ekosistema li tħaddan din il-pjaneta tagħna.

 

Ġirja fuq il-passi tad-dinosawri

Ġirja fuq il-passi tad-dinosawri

Meta l-iżbilanċ f’din l-ekosistema jiżdied, din tieħu l-passi meħtieġa. U mhux sejra toqgħod tħares la lejn l-uċuh u lanqss lejn l-intelligenza jew nuqqas tagħha, biex is-sistema ekoloġika terġa tikseb il-bilanċ dimaniku tagħha. U għalhekk il-bniedem ma għandux għalfejn jinkwieta biex isalva d-dinja. Din issalva ruħha waħedha, meta u xħin ikun il-waqt, anki jekk ma jkunx irid il-bniedem. Għalhekk il-bniedem għandu jinkwieta biss biex isalva lilu n­nifsu.

Fi żmien 100,000 sena l-ħlejjaq jerġgħu jiġu f’tagħhom bl-armonija bejn il-ħajja mifruxa madwar il-pjaneta, mingħajr ebda speċi li taħseb li hija l-aktar intelliġenti li taħseb li l-kontrol huwa f’idejha. U fi ftit miljuni ta’ snin il-bilanċ dinanimku jerġa jsib l-armonja perfetta. Għall-ekosistema dawn il-miljuni ta’ snin huma biss tebqa t’għajn.

U l-bniedem, l-ispeċi li tgħid li hija l-aktar intelliġenti fuq din il-pjaneta, bil-materjaliżmu kollu li tkun kiseb, bil-flus li jkun ġemmgħa, bil-bini majestuż u kbir li jkun tella’, bit-teknologija u bl-armi nukleari u kimiċi li jkun fassal, bil-kisbiet kbar li jkun għamel, l­-ispeċi waħdanija li tista’ teħodha kontra minn ħalaqha, tkun wasslet ukoll biex qerdet lilha n­nifisha.

U l-armonija f’din il-pjaneta terġa’ sseħħ u ssib il-bilanċ naturali tagħha, mingħajr l-ispeċi li kienet taħseb li kienet l-aktar waħda intelliġenti u l-aktar b’saħħita u li ma kinetx kapaċi ssalva lilha nnifisha minħabba l-kilba egoista.

downward-walk

Mixja mgħammda li qed twassal il-bniedem sal-qiegħ ta’ qabru.

 

aebaldacchino@gmail.com

 


SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

January 20, 2014

NewsBook

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

It-Tnejn, 20 ta’ Jannar, 2014

Alfred E. Baldacchino 

Forsi xi ħadd jgħidli: imma x’hemm differenti bejn siġar Maltin u siġar li ma humiex Maltin, u x’hemm ħażin f’dawk li ma humiex Maltin. Xejn ħażin u ma għandi xejn kontrihom, anzi ngħid li kollha huma sbieħ u kollha għandhom rwol fis-­sistema ekoloġika u kollha huma adattati għal dak l-­ambjent li jikbru u jgħixu fih.

Naħseb li mhux diffiċli li wieħed jifhem li s­-siġar huma differenti minn annimali. Huma ma jiċċaqalqux minn post għall-­ieħor u jgħixu ħajjithom kollha fejn jikbru sakemm xi ħadd ma jqaċċathomx jew ma jaqlagħhomx biex jeħodhom post ieħor. Iżda dawn jinfirxu ’l bogħod b’mod naturali mis-siġra omm permezz taż-­żerriegħa tagħhom.

żerriegħa-tal-għargħar

Iż-żerriegħa tas-siġra tal-Għargħar, li hija s-siġra Nazzjonali ta’ Malta. Iż-żerriegħa titbiegħed mis-siġra omm billi tissiefaħ mar-riħ, imma qatt ma tħalli ‘l pajjiż.

Ma għandniex xi ngħidu li l-­firxa taż-­żerriegħa mis-­siġra omm hija waħda limitata għaliex dawn jiddependu minn ħafna għajnuna biex jinfirxu. Hemm minn isib l-­għajnuna tar­-riħ u ż-­żerriegħa tissiefah sakemm taqa’. Hemm min jittiekel mil­annimali, bħall-­għasafar u l­mammiferi, u meta dawn jgħaddu mill­-intern tagħhom, u jaqgħu fl­-art wara li l­-aċtu ta’ ġol-­annimali jkun għenhom biex ikunu lesti biex jikbru fejn jaqgħu. Hawn oħrajn li għandhom mezz biex jeħlu mal­-pil tal-annimali li jħaxknu magħhom u mbagħad dawn jaqgħu meta jinġarru ’l bogħod mis­-siġra omm. Saħansitra hawn uħud li jistgħu jinġarru mill-ilma, kemm ilma ta-x­xita, jew ilma ħelu tan-­nixxigħat u x­xmajjar, kif ukoll tal-­ilma baħar.

żerriegħa-taż-żagħrun

Il-frotta tas-siġra taż-Żagħrun li ġo fiha jkun hemm iż-żerriegħa. Din il-frota tittiekel mill-għasafar u titieħed ‘l bogħod mis-siġra fejn meta tgħaddi minn ġol-għasfur tikber fejn taqa’.

Dan kollha jgħin lis-­siġar u l­-pjanti oħra biex jinfirxu, jitnisslu u joktru
kif tagħmel kull ħajja oħra fuq din il-­pjaneta, li aħna naqsmu magħhom. U minkejja li dawn  ma jiċċaqalqux mill-­post fejn jikbru, huma jferrxu ż-żerriegħa tagħhom ’l bogħod minn fejn jikbru.

Iżda minkejja dan, huma għandhom bżonn l-ambjent naturali tagħhom biex jikbru, u mhux bilfors jikbru fejn jinġarru jew jaqgħu. Għalhekk is-­siġar, jinfirxu biss fiż-­żona bioġeografika tagħhom u ma jmorrux minn kontinent għall-ieħor b’mod naturali, sakemm ma jeħodhomx il­-bniedem, direttament jew indirettament.

U mhux hekk biss, imma lanqas bilfors jinfirxu fuq il-­kontinent kollu li jikbru fuqu. Ngħidu aħna siġra li tikber fin-­nofsinahr tal-­Ewropa, bħal fil-­Mediterran, b’mod naturali ma tinfirex għat-­tramuntana tal­-Ewropa. Dan minhabba li l­ambjenti mhux l-­istess, kif mhux l-­istess it-temp u l­-klima, li wkoll huma parti mill­-ambjent tagħhom.

U dan li jagħmel siġra Maltija u oħra mhux siġra Maltija.  Is-­siġar Maltin huma siġar adattati għall- klima u l-­ambjent Mediterran u għalhekk b’mod naturali ma jinfirxux ’l barra minn dan l­-ambjent. Barra minn hekk dawn jgħixu ma’ ħlejjaq oħra, kemm annimali kif ukoll pjanti li flimkien jiffirmaw parti minn nisġa naturali.

Illum bil-­mezzi moderni tat­-trasport, kemm dak bl­-ajru, bl-­art u anki bil-­baħar, li wessa’ l-għanijiet kummerċjali, anki s-­siġar sfaw il­-mira ta’ dan il-kummerċ.

Ngħidu aħna anki f’pajjiżna naraw illum sigar u speċi oħra kemm ta’ pjanti u kif ukoll ta’ annimali li jinġiebu minn pajjiżi u kontinenti mbiegħda għal skopijet ta’ qligħ ta’ flus bl­i-skuża ta’ edukazzjoni u tisbih tal­-art. Imma forsi hawn xi ħadd jgħidli: x’hemm ħażin li siġar minn kull naħa tad-­dinja jitħawlu biex jikbru hawn Malta. U hawnhekk fejn wieħed isib raġunar differenti: dawk li huma raġunijiet ekoloġiċi u soċjali, u dawk purament kummerċjali.

Ejjew għalissa nieħdu raġuni sempliċi waħda: dik ta’ estetika.

Is-­siġar ilibbsu l­-pajjiż kemm fl­-urban kif ukoll fir-­rurali. L-­istess bħal mal­-ħwejjeġ jew in­-nuqqas tagħhom ilibbsu lilna.  Hekk ngħidu aħna l-­ilbies ta’ ħdejn il-­baħar, bil-­kuluri, daqs, għatja, jew nuqqas tagħha, huwa adattat għal dan it­-tip ta’ ambjent. Imma jista’ wieħed qatt jimmaġina, għall-­anqas jien ma nistax, lil xi ħadd li jmur liebes b’dan il­mod għal xi seduta fil-­qorti, jew fil-­parlament, jew inkella liebes bl-­ilbies ta’ fuq ix-­xatt għal xi funzjoni fi-l­knisja?

Din hija biss raguni ħafifa ta’ estetika u etika. Hemm imbagħad ħafna raġunijet oħra li nistgħu niġbruhom taħt tlett irjus, fil-­firxa wiesgħa kollha tagħhom; raġunijet ekoloġiċi, soċjali, u ekonomiċi. Imma dawn nitkellmu fuqhom aktar fid­-dettal darb’oħra.

Ikkwalifikat fl­-Ippjanar u fl-immaniġġar tal-­Ambjent.

aebaldacchino@gmail.com