IL­-ĦARSIEN SOĊJALI U AMBJENTALI TA’ PAJJIŻNA

April 29, 2014

NewsBook

It-Tlieta, 29 ta’ April, 2014

IL-­ĦARSIEN SOĊJALI U AMBJENTALI TA’ PAJJIŻNA

 Alfred E. Baldacchino

 Għal dawn l­-aħħar 40 sena, numru ta’ għaqdiet voluntarji ħadmu bla heda biex qajmu kuxjenza soċjali favur il­-ħarsien tal­-ambjent. Din wasslet biex twaqqaf id­-Dipartiment għall­-Ħarsien tal­-Ambjent,

Meta fl­-2002 l­-Awtorità tal­-Ippjanar ħatfet f’idejha r­-responsabbiltajiet ambjentali bil­-għajnuna politika, wasslet biex id­-Direttorat tal­Ambjent kważi ġie eliminat. Il­-MEPA qatt ma fehmet u għada sal-lum ma tistax u ma tridx tifhem ir­-responsabbiltà ambjentali u soċjali, tant li l-Direttorat tal­-Ambjent sar is­-Sindirella fil­-MEPA, u llum huwa orfni u jinstab fil­-limbu. Saħansitra llum din l­-Awtorità tinjora mhux biss legislazzjoni u regolamenti li għamlet hija stess, imma anki l­-obbligi internazzjonali bħal dawk tal­-UE. Il­-MEPA falliet kompletament fir­-responsabbiltajiet tagħha lejn il­-poplu u lejn l­ambjent tagħna lkoll, mingħajr ebda mistħija jew rimors.

Il­-MEPA falliet kompletament fir­-responsabbiltajiet tagħha lejn il­-poplu u lejn l­ambjent tagħna lkoll, mingħajr ebda mistħija jew rimors.

Il­-MEPA falliet kompletament fir-responsabbiltajiet tagħha  lejn il-poplu u lejn l­-ambjent tagħna lkoll, mingħajr ebda mistħija jew rimors.

Mhux hekk biss imma dak li nbena bil­-kontribut ta’ kulhadd, qiegħed jiġi mmermer u mormi. Dan jidher minn numru ta’ dokumenti pubblikati mill-MEPA stess li sejrin iwasslu biex l­-ambjent ikun jista’ jinħataf, jiġi stuprat u abbużat minm min jixtieq, mingħajr wisq xkiel u bil­-barka tal-MEPA. U mhux sejjer ikun faċli għall-Ministru tal­-ambjent meta jieħu f’idejh id-Direttorat tal-Ambjent.

Ħarsa lejn id­-dokumenti li l­-MEPA poġġiet quddiem il­-poplu biex tisma’ l-fehmiet tiegħu, jinkludu:

  • Politika ġdida għall­-iżvilupp barra ż­-żona tal­-iżvilupp (ODZ) fejn bil-kemm hemm referenza għall­-biodiversità u obbligi internazzjonali, u mingħajr konsultazzjoni ta’ xejn lanqas mal­-Ministeru tal­-ambjent.
  • It­-twaqqif ta’ Awtorità għall­-Iżvilupp tal­-Ippjanar (DPA) li aktar tgħin lil min jixtieq jisfrutta l­-ambjent milli tgħin lil min irid iħarsu.
  • L­-iSPED (Structrure Plan for Environment and Planning) li wkoll juri nuqqas ta’ viżjoni għall­-ħarsien tal­-ambjent u jikkonferma li l­MEPA qatt ma kellha xi rieda biex tifhem din ir­-responsabbiltà.

Meta l­-MEPA qiegħda fil­-portfolio tal­-Prim Ministru, wieħed jistaqsi jekk il­MEPA qabdetx din il­-linja għax taħseb li għandha r­-riħ fil­-qala.

Kien hemm it-­tama u x­-xewqa li partit li għandu viżjoni soċjali u ambjentali seta’ jwaqqaf din il­-ħsara nazzjonali. Imma mhux talli l­-ġerħa ambjentali ma bdietx tfieq, iżda sfortunatament bdiet tikkankra, dejjem grazzi lill­-MEPA.

Huwa b’dispjacir ngħid li minn dak li qed jiġri, dak li qed jitfassal, u dak li mhux qed isir biex l­-ambjent jiġi mħares fuq bażi professjonali, l­-viżjoni soċjali u ambjentali qabdet it­-triq aktar mgħaġġla biex titlef ruħha wara t­tlellix tal­-mument u t­-tinbix kummerċjali. U min hu responsabbli?

Irrid nagħmila ċara li fil­-MEPA hemm uffiċjali kwalifikati serji u professjonali fil­qasam tal­-immanniġġar nofsani (middle management). Li kieku dawn tħallew ifasslu d­-dokumenti fuq imsemmija li qed tfassal il­MEPA, kien ikun hemm aktar serjetà f’din il­-viżjoni. U dan iwassal biex wieħed jgħid li jew dawn in-nies professjonali ma kinux involuti jew inkella l­-pariri professjonali tagħhom ġew imwarrba. Jidher li l­moħħ li fassal id­-dokumenti dwar il­-politika tal­-ODZ xtaq, jew ried jogħġob biss lill­-ispekulaturi.

Wieħed jittma li s-Segretarju Parlamentari l­-ġdid, l­-Onor. Dr Michael Falzon, jifhem, jiżen sewwa, jixtarr u jħoss ir­-responsabbiltà tal­-mod kif l-ambjent soċjali u dak ekoloġiku ta’ pajjiżna sejrin ikunu mneżża minn kull ħarsien professjonali b’din il­-politika l­-ġdida li qed tissuġġerixxi l­-MEPA.

Veru li hija r­-responsabbiltà tas­-Segretarju Parlamentari li jiddeċiedi hu l-politika soċjali u ambjentali. Imma dan irid isir bil­-għajnuna u bdil ta’ ideat bis­-serjetà u professjonali tal­-entitajiet soċjali kollha, wara kollox kif kien imwiegħed.

Veru wkoll li kemm l­-għaqdiet ambjentali mhux governattivi kif ukoll dawk kollha li għandhom għal qalbhom l­-interess ġenwin nazzjonali kemm fil-qasam soċjali kif ukoll f’dak ekoloġiku, huma mħassba bil-kbir fuq iż-żarmar jew dgħufija tal­-politika u legislazzjoni tal­-ħarsien u l-immaniġġar professjonali f’l­oqsma soċjali u ambjentali.

Din il­-biża tal­-qerda soċjali u ambjentali ma tistax ma tikberx meta l­-MEPA ­ l-awtorità mħallsa u fdata mill­-poplu Malti biex tħares il-qasam ambjentali u soċjali, kemm tal­-lum u kemm dak ta’ għada – qiegħda hi stess tfassal u tissuġġerixxi din it­-triq li sejra twassal għal ­aktar problemi u qerda f’dawn l-oqsma.

Veru wkoll li kemm il­-ġenerazzjoni tagħna u dawk ta’ għada għad jistmerru lil dawk li sejrin iwasslu għal dan l-impatt negattiv soċjali u ambjentali ta’ pajjizna. Li kieku jiddependi minni kont ngħajjat lura r-rapreżentant tal-għaqdiet mhux governattivi ambjentali minn fuq il-bord tal-MEPA, L-għaqdiet ma jixirqilhomx ikunu parti minn din il-farsa u din l-istraġi.

Mhux biżżejjed li wieħed jgħid li lest li jisma’ jekk dak li jingħad fl-interess soċjali u ambjentali nazzjonali ma jiġix infilsat fil-politika għal ġid tal-pajjiż kollu biex kulħadd ikun parti mid-deċżijoni, u mhux settur wieħed biss.

Jekk verament wieħed jixtieq futur sabiħ għall-­ambjent u s-soċjetà Maltija, u dan mhux bil-kliem imma bil-fatti, il-futur irid jiġi mfassal fuq il-mejda professjonali ma’ kulħadd, xi ħaġa li sfortunatament ħadd ma jista’ jgħid li qed issir.

aebaldacchino@gmail.com

Advertisements

L-­ISPEĊI INVAŻIVI… u l­-Mepa

April 14, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 14 ta’ April, 2014

L-­ISPEĊI INVAŻIVI… u l­-Mepa

 Alfred E. Baldacchino

  F’kumment ieħor rajna kif is­-siġra tal­-Akaċja tal-Ħarir, jew Albizia tista’ jkollha impatt ferm negattiv fuq il­-biodiversità Maltija. Dan minkejja l-­linji gwida fil-­pubblikazzjonijiet kollha tal-MEPA. Pjanta oħra li ddaħħlet f’pajjiżna u qed tagħmel il-­ħsara hija l-­Pjuma, jew Peniżetum (Penisetum setaceum) li matul dawn l­-aħħar snin tħawlet bi kwantità fit-toroq wara li ġiet importata minn barra. Wieħed jista’ jaraha fid­-dwawar fit­-toroq (roundabouts ­- ftit hemm minnhom  fejn ma ssibhiex) u f’kull roqgħa art matul it-toroq prinċipali. Quddiem il-Knisja ta’ San Lawrenz fil-Birgu hemm medda twila mhux ħażin minnha.

Il-Peniżetum jikber fil-Birgu.

Il-Peniżetum jikber il-Birgu.

Din il-pjanta tikber f’pajjiżi li ma għandhomx xitwa kiefra, u ma tiddejjaq xejn tikber fid-dell. Tant hija b’saħħitha li anki jekk tinħaraq tikber b’aktar ħerqa. In­-nar jgħinha biex tikkompeti ma’ pjanti indiġeni u tbiddel l-ekoloġija tal-post, tfaqqar l-ambjent mill-ispeċi indiġeni, tbiddel l­-ekoloġija tal-ħamrija, u anki tbiddel il-kompożizzjoni tal­-fawna u n­-numru tagħhom. Il-Peniżetum jew il­-Pjuma tkun bil-fjuri kważi s-sena kollha. Hija tista’ tgħix għal madwar 20 sena. Iż­-żerriegħa tagħha tinfirex bir-riħ, bil­-karozzi, permess tal-bniedem, bl­-ilma, bl-annimali li jġorruha meta teħel mal-pil tagħhom, u anki bil-għajnuna tal-għasafar. Il-karozzi u l-annimali jistgħu jeħduha distanzi twal.

Il-karozzi jgħinu biex iż-żerriegħa tal-Peniżetum tinferrex 'l bogħod fil-madwar

Il-karozzi jgħinu biex iż-żerriegħa tal-Peniżetum titferrex ‘l bogħod fil-madwar

Iż-żerriegħa tal­-Peniżetum tikber fejn hemm biżżejjed umdità u b’hekk mill-ewwel tiksi nħawi imqallba fejn ma jkunx hemm xita spissa. Hija tadatta malajr għall-ambjenti differenti.

Il-Peniżetum tikber kull fejn issib ftit umdità

Il-Peniżetum tikber kull fejn issib ftit umdità.

Din hija pjanta indiġena tal-Afrika u l-Lvant Nofsani. Fil­-pajjiżi fejn hija indiġena tikber f’ambjent nieqes mill-ilma. Infatti f’pajjiżha hija aktar rari milli fil-partijiet oħra tad­-dinja fejn ġiet imdaħħla u fejn invadiet. L-inħawi li tinvadi, fost oħrajn, jinkludu ambjenti naturali u mħarbta, għaram ramel, mal-ġnub tat­-toroq, f’kull xaqq fil-blat jew taħt il­-bankini. Biex namluhiela aktar faċli hawn Malta, fid­-dwawar fit-toroq u partijiet oħra fit-toroq inbexxuha bl­-ilma. Naturalment iħallas il­-poplu u l-ambjent.

Il-viżjoni pollitika u uffiċjali tal-MEPA

Il-viżjoni politika u uffiċjali tal-MEPA. U l-poplu u l-ambjent iħallsu.

Kif rajna f’artikli oħra, il-MEPA hija l-Awtorità Kompetenti responsabbli, għall-anqas fuq il-karta, biex tara, fost oħrajn, li l­biodiversità ta’ pajjiżna tkun imħarsa. F’wieħed mill-pubblikazzjonijiet tagħha l­-MEPA tgħid litagħraf il-fatt li l­-pjanti ornamentali huma magħrufa bħala r-raġuni ewlenija tal-pjanti invażivi fil-gżejjer Maltin. U għalhekk wieħed għandu jara li qabel ma jintroduċi speċi ġodda fil­-villaggi, bliet jew inkella jħawwilhom fuq skala kbira, wieħed għandu jikkonsulta l-linja gwida tal­-MEPA. Il-pubblikazzjoni tal-MEPA jgħidu li l­-firxa ta’ dawn l-ispeċi nvażivi qed tkun ta’ tħassib ambjentali. Tant illi huwa aċċetat li l-ewwel pass huwa li titwaqqaf id-dħul ta’ speċi invażivi. Iżda hemm bżonn li tittieħed azzjoni minħabba li l­-firxa  u l-impatti ta’ dawn l-ispeċi invażivi qed timmina sforzi għaddejjin biex tiġi mħarsa l­-biodiversità tal-gżejjer Maltin, tgħid il-MEPA! Tgħid ukoll li speċi ġodda qed jagħmlu ħsara kbira fl­-ambjent tagħna, kif ukoll huma ta’ tħassib għal Malta.

Ir-riżultat tal-użu ta' pjanti invażivi mingħajr ebda ħsieb ħlief dak ta' qligħ ta' flus.

Ir-riżultat tal-użu ta’ pjanti invażivi mingħajr ebda ħsieb ħlief dak ta’ qligħ ta’ flus.

Mill-kliem għall-fatti hemm baħar jikkumbatti jgħid il­-Malti. Il-MEPA hija magħrufa li qatt ma kellha qalbha taħraq għall-ħarsien tal-ambjent. U wara li d-dipartiment tal­-ambjent fl­-2002 tqiegħed f’ħoġorha, mill-ewwel ħakmithu, libsithu sarima, u għamlithu s­-Sindirella tagħha. Illum dan jinstab orfni fil-limbu tal­-MEPA. U llum il­-MEPA qed tistenna bil­-ħerqa kollha biex l-ambjent jitneħha minn ħdanha għax taħseb li hekk ma tħossx aktar il-piż tal-qerda tal-ambjent tal-gżejjer Maltin li hija qed tħalli jsir. Jekk wieħed iħares lejn il-proposti tagħha għall­-bdil fil-politika tal-ODZ (Żvilupp fiż­-Żoni barra l-Iżvilupp), dawk tal-iSPED (Pjan Strutturali għall-Ambjent u l-Iżvilupp), il-proposti għat­-twaqqif tal-Awtorità għall­-Iżvilupp tal-Ippjanar, u deċiżjonijiet meħuda mill­-MEPA, bħal fost ħafna oħra, ngħidu aħna d­-deċiżjoni tal-bini taċ­-ċimiterju tan-Nadur f’Għawdex, u l­-permessi tal-bini mostruż fil­-Mistra bl­-impatt ta’ ħsara kbira soċjali u ambjentali, wieħed jara kif u kemm il­-MEPA falliet fil-qadi ta’ dmirijietha lejn il­-ħarsien tal­-ambjent ekoloġiku u lejn is-soċjetà Maltija. Dan minkejja li l-poplu qed iħallasha biex tħarislu l­-ambjent tiegħu. Ara x’ġej meta ssir Awtorità tal­-Ippjanar tal-Iżvilupp! Sfortunatament l­-ambjent xejn ma hu fuq quddiem fuq l­-agenda politika tal­-partiti. Dan jidher ukoll mill­-fatt li llum l-hekk imsejjaħ landscaping li hija attività b’impatt kbir fuq il-biodiversità, qiegħed taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru tat-Transport u l-Infrastruttura. U dan, mingħajr l­-għajnuna professjonali fil-qasam tal-biodiversità, u bil-MEPA ma tara, ma tisma’, u ma tgħid xejn, il-Ministeru japprova dan kollu, u l-poplu u l­-ambjent iħallsu.

Iż-żerriegħa tal-Peniżetum lesta biex tissiefaħ 'l bogħod u tikber fejn taqa' - dejjem bil-barka tal-MEPA

Iż-żerriegħa tal-Peniżetum lesta biex tissiefaħ ‘l bogħod u tikber fejn taqa’ – dejjem bil-barka tal-MEPA.

Huwa għalhekk li kull darba li ngħaddi mit-toroq fejn ikun hemm il­-Peniżetum tikber (fost pjanti invażivi oħrajn), kemm fid­-dwawar fit-toroq, kif ukoll taħt il-bankini, xagħri, wesgħat imqallba u postijiet oħra fejn ħarbet, inkompli nsaħħaħ il­-fehma tiegħi li l-MEPA falliet bis-sħiħ. U ma għandniex xi ngħidu l­-falliment tal-MEPA jkaxkar miegħu l­-falliment tal-politikanti responsabbli minnha. Dan minkejja liġijiet Maltin u dawk internazzjonali, inklużi dawk tal­-Unjoni Ewropea. Dan sejjer jagħmilna l­-aħjar fl-Ewropa għal mod kif niġu naqgħu u nqumu mill­-obbligj u viżjoni tal-ħarsien tal-ambjent u l-impatt soċjali. U filwaqt li kulħadd jgħajjat bid­-drittijiet tal-minoranzi, mid­-dehra il­-maġġoranza ma għandha l­-ebda dritt. Bla dubju Malta hija tagħna lkoll, imma nħoss li l­-viżjoni soċjali u ambjentali qiegħdin taħt muntanja ta’ flus. Illum naraw li huma l-ftit li qed jiddettaw u jistagħnaw għas-spejjeż tal-ħafna. Bħalma qed jagħmlu l­-ispeċi invażivi li qed jerdgħu kull roqgħa ta’ pajjiżna, bil-barka tal­-MEPA.

 

aebaldacchino@gmail.com  


IS-­SIĠAR BARRANIN… l-­impatti ta’ viżjoni għamja

February 12, 2014

NewsBook

IS-­SIĠAR BARRANIN…  l-­impatti ta’ viżjoni għamja

Alfred E. Baldacchino

Fl­-aħħar artiklu rajna kif speċi miġjuba minn barra l­-pajjiż jista’ jkollhom impatt negattiv dirett fuq l­-ekoloġija ta’ pajjiżna. Iżda minbarra dan l-impatt dirett jista’ jkun hemm ukoll impatt indirett. U anki hawn l-­impatti negattivi indiretti jkollhom effetti ekoloġiċi, soċjali u ekonomiċi. Din il-­ħsara mhix marbuta ma’ speċi ħajjin biss li jinġabu minn barra, imma wkoll ma’ oġġetti magħmula minn speċi ħajjin, bħal ngħidu aħna, injam, kif sejrin naraw aktar ’l quddiem.

Minn ma semgħax bil-­bumunqar aħmar tal­-palm? Dan daħal mas-Il-Bumunqar Aħmar tal-Palmsiġar tal-palm li ġew importati mill­-Eġittu u mill-Italja, fejn kien qed jagħmel ħerba mis-siġar tal-­palm. Li kieku intuża l-­prinċipju ta’ prekawzjoni biex jilqa’ għall-­possibiltà li dan l-­insett ma jidħolx hawn Malta, kieku ma kienx ikun hemm din il­-ħsara ekoloġika, soċjali u ekonomika. Imma l­-kilba għall-­qliegħ tal-­flus ġiet qabel kollox, u xejnet kull prinċipju ta’ ħarsien ekoloġiku.

Minn meta dan daħal f’pajjiżna fl-­2007, inqerdu ’l fuq minn 800 siġra tal­-palm. Issa rnexxilu jasal ukoll anki f’Għawdex fejn qed idur is­-siġar tal­-palm kollha. Xi ħadd ħabbel rasu u inkwieta? Iva, minn kellu s-siġar tal-­palm, uħud anki ta’ valur sentimentali u storiku.

Minn ma semgħax bil­-ħanfusa tal­-qrun twil tat-­tut, li daħlet mal-­injam u li qerdet is-­siġar tat-­tut kollha minn Ħaż­-Żebbuġ, Ħ’Attard, is-Siġġiewi, ir-Rabat u l-­madwar. Xi hadd inkweta? Iva, minn kellu dawn is-siġar, siġar xjuħ u uniċi li kienu mfittxija għall­-frott bnin tagħhom.

Il-Ħanfusa-tl-Qrun-Twil-tat-Tut

Il-Ħanfus tal-Qrum Twil li diġà qerdet numru kbir ta’ siġar tat-tut. Issa minħabba    n-nuqqas ta’ dawn is-siġar, daret fuq is-siġar tat-tin.

U dawn huma ftit mill-­ispeċi li ddaħħlu hawn Malta mas-­siġar u pjanti oħra, għax hemm numru ta’  bebbux tal-­art li qed jinfirex bil­mod il-mod sakemm il­-popolazzjoni tagħhom tikber u l­-ħsara tibda tidher, u tinħass. Xi ħadd qed jinkwieta? Żgur mhux dawk li jimportaw dawn is­-siġar u pjanti oħra li magħhom iġibu dawn l-­ispeċi f’pajjiżna. Bilkemm ma nistħajjilx lil xi ħadd, anki xi politikant jgħid, imma għalfejn tinkwieta? Ma kienx hemm minn ħaddem in­-nies, u qala’ l-flus? U billi daħlu xi insetti u bebbux, u nqerdu ftit siġar, allura x’ġara? Li ġara hu, li kien hemm xi ħadd għall-­qliegħ tal­-flus, anki bil-­barka politika, issa  l-­poplu u l­-ambjent qed iħallsu il-­prezz tal­-ħsara ta’ din il-­viżjoni għamja.

Imma forsi wieħed jistaqsi fejn qegħdin jitħawlu s­-siġar miġjuba minn barra minn Malta. Jekk wieħed imur, fost postijiet oħra, sal­waterfront il-­Belt, jew fil-­Kottonera, jew fejn jiltaqgħu l­-karozzi tal­-linji l-­Belt biex jiġbru n­-nies, barra dak li darba kien bieb il-­Belt, wieħed jista’ jara ħafna minn dawn is-siġar. Siġar li ġurnata ma kinux hemm, u l­-għada f’daqqa waħda dehru fuq il­-post xi wħud aktar minn 5 metri twal. U forsi wieħed jistaqsi dawn kemm swew. Tagħrif uffiċjali  jgħid li dawk tal-­Kottonera biss swew mat-€30,000 u nġabu mill-­Italja. Dawk ta’ barra bieb il­-Belt jingħad li swew madwar €10,000 il-­waħda. Minnhom hemm 27 waħda, ħamsa minnhom mietu u ġew mibdula b’oħrajn ġodda. Imma forsi anki hawn xi ħadd jistaqsi: imma dawn minn ħallas għalihom? Iva, int u jien. Bħalma qed inħallsu l­-ħsara indiretta ta’ xi wħud minnhom, int, jien u l-­ambjent naturali.

Forsi xi ħadd ukoll jistaqsi, imma ma hemm ħadd responsabbli għall-ippjanar u l-­ħarsien tal-­biodiversità Maltija biex jara li dan ma jiġriex. Qabel l­-2013 ir-­responsabbiltà kienet tal-­Minstru tal-­Ambjent fejn il-MEPA kienet l-Awtorità Kompetenti biex tħares il-­wirt nazzjonali (u xorta dawn kienu jsiru!). Illum il­-Mepa mhix taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tal-­Ambjent imma taħt Segretarju Parlamentari fl­-Uffiċċju tal­-Prim Ministru (u xorta għadhom isiru). Mill-­2013 it­-tisbih tal-­art waqa’ taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tat­-Transport u l-Infrastruttura, minkejja li s-­siġar huma parti mill-­biodiversità u mhumiex sinjali tat-­traffiku jew lampi tad­-dawl. U l-MEPA… imħabbta bil-­ħruġ tal­-permessi tal-­bini u tara kif tibbilanċja dawn mal­-qerda tal­-ambjent li hija suppost li twaqqaf,  kif jingħad uffiċjalment

Sakemm hemm il­-qliegħ tal-­flus b’din l-­attività kummerċjali bis-­sigar; sakemm hemm numru ta’ ħaddiema li qed jitħallsu biex jagħmlu dak li jgħidulhom, anki jekk ma jaqblux miegħu; sakemm il­-flus biex dan isir, ħafna drabi bi flus pubbliċi wkoll; sakemm il-mexxeja politiċi u soċjali ta’ dan il-­pajjiż jibqgħu ma jagħtux każ il-­bżonn tal-­ħarsien tal­-ambjent u jkejlu l-progress biċ-­ċifri ta’ flus biss, u jibqgħu ma jridux jafu bil­-ħsara ekoloġika u soċjalil li qed issir, wieħed bilforsi jibqa’ jistaqsi kemm sejra tkun kbira din il­ħsara ekoloġika, soċjali, u ekonomika.

U hekk rajna l-­impatt indirett tas-­siġar barranin imdaħħla fil­-gżejjer Maltin. Aktar ’il quddiem naraw xi speċi li qed jgħinu f’din il-ħsara soċjali, ekonomika u ekoloġika, minħabba din il-­viżjoni għamja li qed twassal biex il­-ftit igawdu finanzjarjament u l­-poplu u l­-ambjent iħallsu.

ara wkoll:

Is-siġar barranin… u l-impatt dirett tagħhom

http://wp.me/pL6Mk-Bu

alfredbaldacchino@gmail.com


IS-­SIĠAR BARRANIN… l­-impatt dirett tagħhom.

January 30, 2014

NewsBook

IS­-SIĠAR BARRANIN… l­-impatt dirett tagħhom.

Alfred E. Baldacchino

L-­aħħar li tkellimna kien fuq id-­differenza bejn is-­siġar indiġeni Maltin, u s-­siġar li mhumiex indiġeni Maltin. Is­-siġar indiġeni Maltin huma dawk is­-siġar li minn dejjem kienu jikbru f’dawn il­-gżejjer. Dan, b’mod sempliċi, huwa l-­istess bħal mal-­lingwa Maltija hija lingwa indiġena tal­-gżejjer Maltin, u bħalma l­-Ġappuniż huwa lingwa indiġena tal-Ġappun.

iż-Żnuber - siġra indiġena Maltija

iż-Żnuber – siġra indiġena Maltija

Meta tinġab siġra barranija u titħawwel hawn Malta, din jista’ jkollha numru ta’ impatti negattvi fuq il-­biodiverstà Maltija. Dawn nistgħu niġbruhom taħt tlett irjus: dawk ekoloġiċi, dawk soċjali u dawk ekonomiċi. Dawn l­impatti jistgħu jkunu kemm diretti kif ukoll indiretti.

L-­impatt ekoloġiku ma jgħoddx biss għas­-siġar imma jgħodd għal kull speċi li tiddaħħal fl-­ambjent, fl­-ekosistema li ma tkunx naturali tagħha. Din tista’ tiddaħħal bi żball, bil-­ħsieb, jew inkella wara li tinġieb minn barra l-­ambjent mhux tagħha, taħrab u tibda toktor f’dan l-­ambjent natural fejn qatt ma kienet tikber qabel.

U meta din tinfiles f’dan l-­ambjent natural, ma tistax ma tagħmelx impatt li jkollu effett ħazin fuq l­-ekosistema ­ – in-­nisġa naturali tal-post. U hawnhek f’dan il-­każ, insibu siġar mhux indġeni li jew jaħarbu waħedhom billi jxerrdu ż-­żerriegħa, kif spjegajna fl­-ewwel artiklu, jew inkella billi xi ħadd jarmihom fl-­ambjent naturali.

U l-­impatt negattiv ta’ dawn huwa li huma jikkompetu ma’ speċi oħra indiġeni, jikkompetu għall-­art, u għall-­ispazju, jikkompetu għad-­dawl, jikkompetu għall-­ilma li bħalna mingħajru ma jgħaddux. U dawn is­sigar li ddaħħlu minn barra jistgħu jkunu tant b’saħħithom li s­-siġar, il-pjanti u l­-fawna indiġena ma jkunux jistgħu jagħmlu xejn kontrihom. Tant li ma jkun hemmx xejn li jista’ jwaqqafhom u jikkontrollahom.

Uħud minn dawn is­-sigar barranin li jiddaħħu Malta meta jirnexxilhom jaħarbu u jibdew jokbtru mingħajr ma jkunu jistgħu jiġu kkontrollati, jsiru invażivi ­ ikunu qed jinvadu ambjent naturali li mhux tagħhom.

Hemm saħansitra wħud minn dawn is-­siġar li nġabu u ddaħħlu hawn Malta li wara li jaħarbu, u anki jekk ma jaħarbux, huma kapaċi li kemm mill­-weraq tagħhom li jaqgħu taħthom kif ukoll mill-­għeruq tagħhom jagħmlu kimika bijoloġika li ma tħallix speċi oħra jikbru fil­madwar, biex hekk ma jkollhomx kompetizzjoni għas-­saħħa u l­-għixiem tagħhom. Waħda minn dawn is­-siġar hija l­-Ewkalyptus jew kif isibuha xi wħud, is­-siġra tal-­gamiem.

L-Ewkalyptus - Siġra Awstraljana

L-Ewkalptus – siġra Awstraljana

Minbarra hekk, billi huma ma jkunux jiffurmaw parti mill­-ekosistema tal-­post ma jkunx hemm speċi oħra la ta’ fawna u lanqas ta’ mikoorganismi li jattakkawhom u jgħixu fuqhom biex jikkontrollawhom.

Iżda dan huwa biss impatt dirett. Minbarra dan hemm ukoll l-­impatt indirett. Illum kif wieħed jista’ jara, anki f’pajjiżna l­-ġirja għal­konsumiżmu u l­-qligħ tal-­flus f’qasir żmien għelbet kull etifka, rispett u responsabbiltà ekoloġika, soċjali u ekonomika. Jekk hemm il­-qligħ tal-flus, mela mexxi u toqgħodx taħseb fuq l-­impatti li jista’ jkun hemm fil-qrib jew fil-­futur. Dan iħallsuhom il-­poplu u l-­ambejnt.

Jekk wieħed illum idur dawra mal­-pajjiż wieħed jista’ jara numru ta’ siġar kbar li ġurnata ma jkunux hemm u l­-għada Alla jbierek tarahom siġar kbar ta’ aktar minn 10, 12, 20 sena. Dan kif jingħad isir biex isebbħu l­-pajjiż, għalkemm mhux kulħadd jaqbel ma’ dan. U wieħed jista’ jara minn dawn is-­sigar li lanqss biss huma Mediterranji imma migjuba minn kontinenti oħra bħal Asja, l-­Amerika t’Isfel u l-­Affrika. Siġar kbar li jiġu importati fi qsari kbar bl-­għeruq fil-­ħamrija. U magħhom aktar iva milli le, dawn iġibu organiżmu oħra li ma jkunux jidhru u ma jkunux jistgħu jiġu kkontrollati. U meta dawn jitħawlu f’posthom madwar Malta dawn l-­organismi jinfirxu u jagħmlu l-­ħsara lill-­ekoloġija Maltija. Ngħidu aħna bħalma qed jagħmel il-­Bumunqar Aħmar tal­-Plm, fost ħafna oħrajn.

Imma fuq dan nitkellmu fl­-artiklu li jmiss.

aebaldacchino@gmail.com

alfredbaldacchino.wordpress.com


GĦALL-­ĠID TAL-­POPLU… dejjem kif jgħidu

December 29, 2013

NewsBook

GĦALL-­ĠID TAL-­POPLU… dejjem kif jgħidu

il-Ħadd, 29 ta’ Di1embru, 2013 

Alfred E. Baldacchino

Xi kultant nistaqsi lili nnifsi: xhini d­differenza bejn il-­komuniżmu u l-kapitaliżmu, jew aħjar x’­xebh hemm bejniethom? Jgħidu li tal-­ewwel hija sistema ekonomika fejn minkejja li r­-riżorsi ma huma ta’ ebda individwu imma huma ta’ kulħadd, l-­istat ifassal u jikkontrollha  dawn ir­-riżorsi ambjentali u finanzjarji. Mill­-banda l­-oħra l-­kapitaliżmu huwa sistema ekonomika oħra ikkontrollata mill­-privat bil­-għan li dan jagħmel qligħ minn suq li jikkontrolla l-­prezzijiet. It-­tnejn jgħidu li l­-għan ewlieni tagħhom huwa għall­-ġid tal­poplu.

Illum bil­-globalizzazzjoni tad-­dinja, il-kapitalizmu u l­-komuniżmu  għebu fl­istorja. Imma mhux qabel tgħammru u weldu wild. Bħal bgħula kollha (hybrids), dan il-­wild huwa b’saħħtu ħafna tant li kapaci jilqa’ u jxejjen kull ‘iżmu’ ieħor li jiġi quddiemu u li ma jaqbilx miegħu, sew jekk dan ikun professjonaliżmu, spiritwaliżmu, soċjaliżmu jew nazzjonalizmu, tant li dan il­-wild nistgħu nsejħulu K­iżmu. Dan il­-K­iżmu juża r-­riżorsi finanzjarji, teknoloġiċi, akkademiċi u privati tiegħu biex jipprovdi servizzi u prodotti aħjar, irħas u fi kwantitajiet akbar, biex, dejjem kif jgħidu, joffrihom u jitma’ l­-popli tad-­dinja dejjem fl-interess u għall-­ġid tagħhom.

Tant dan il­-K­iżmu huwa b’saħħtu li ġieli jkun hemm fejn is-­saħħa tiegħu tiżboq dik tal-­istat li huwa mistenni u obbligat biex jirregolah fl-interessi tal-­poplu. U ġieli jkun hemm xi politikanti li b’għafsa ta’ qalb ikollhom iħammġu xi ftit idejhom, ma għandniex xi ngħidu mingħajr ma jixtiequ, biex jgħinu lil ­dawn l-entitajiet li jagħmlu parti minn dan il-­Kiżmu. U ġieli wkoll, bil­-għajnuna ta’ xi politikant, riżorsi finanzjarji pubbliċi jiġu mgħoddija lil dawn l­-entitajiet privati, biex jgħinhom jerġgħu iqumu fuq saqajhom. Ma għadniex xi ngħidu li dan kollu wkoll jsir fl­interess u għall-ġid tal-­poplu kollu… dejjem kif jgħidu. Imma din il­-ġirja, dejjem kif jgħidu, fl-­interss tal-­poplu, u kif qatt ma jingħad, bil­-għan ta’ gwadan materjalistiku individwali, wasslet ukoll biex kull rokna tiġi sfruttata għal dawn l-għanijiet.

Hekk naraw li bit­-teknoloġija tal­-lum wasslet, fost oħrajn,  biex dak li ħalaq il­-Ħallieq jinħass li mhux tajjeb biżżejjed u għalhekk irid jiġi modifikat biex isir aħjar. Naraw li organiżmi ħajjin qed jiġu ġenetikament modifikati (GMOs)  b’mod l­-aktar mgħaġġel biex iwasslu ikel fuq il-­platt tal­-popli. Ma hemmx għalfejn ngħidu li dan kollu qed isir ukoll għall-­ġid tal­-popli… dejjem kif jgħidu. Imma t-­teknoloġija tal-­lum wasslet ukoll biex turi li dawn il-­GMOs jistgħu jkollhom impatt negattiv fuq is-saħħa mhux biss tan­-nies imma anki fuq l­-ekosistema. Ngħidu aħna dawn jistgħu jwasslu għall­-mard bħall-ażma, kankru u anki jistgħu, kif jingħad wkoll, ikollhom impatt fuq il­-fertilità tal-­bniedem. Dan biex ma nsemmux li jagħmlu ħsara wkoll lill-ekosistema minħabbba l-­kimika li tintuża fil-­ħolqien u tkabbir ta’ dawn l-organiżmi ġenetikament modifikati, kif ukoll fl­-użu tal-­kimika marbuta mat­-tkabbir tagħhom li tiġi mbexxa fuq l­-uċuħ tar­-raba’, li jkollha mhux biss impatt negattiv fuq il­-biodiversità, jiġifieri l-­ħlejjaq ta’ fawna u ta’ flora, u l-ambjent fiżiku tagħhom, bħal ngħidu aħna l-ilmijiet u l-­art. U bażi ta’ dan kollu hija li dan qed isir għall-­ġid u fl­-interess tal-­poplu wkoll… dejjem kif jgħidu. Il­-prinċipju ta’ prekawzjoni ma jidher imkien. Saħansitra anki l-Papa tkellem ukoll fuq l-­impatt ta’ dan fuq il­-popli, u ġie mxebbah ma’ Marxist!

Imma llum ukoll, it-­tekonoloġija wżata b’mod ġust u xieraq u b’mod professjonali u etiku, wasslet ukoll biex qajmet kuxjenxa pubblika b’saħħitha fejn il-­popli qed jgħidu li mhumiex lesti li jiġu mitmugħa ross bil­-labra. U din il-­kuxjenza hija mħassba fuq saħħitha u l-­ambjent naturali li jweżinna lkoll. Din  qiegħda dejjem tikber u tissaħħaħ filwaqt li qiegħda tgħid li ma tridx ikel modifikat la għaliha u lanqas għall­-bhejjem tagħha, kif ma tridx lanqas bexx ta’ kimika mbexxa fuq l-­art b’rabta tat­-tkabbir ta’ dawn il­-GMOs.

Din il-­kuxjenża pubblika qed tikber saħansitra anki fl-Amerika li weldet il­-kapitaliżmu, u tat sehemha biex immodifikatu f’K­iżmu, fejn insibu wkoll l-akbar kumpaniji jaħdmu l-­GMOs li jbigħuh madwar id-dinja kollha. Tant din il-­kuxjenza ġdida qed tinħass fl-­Amerika li wasslet il-kumpaniji jħossu l-­bżonn l­-għajnuna politika biex tgħinhom ħalli jkunu jistgħu jkomplu jitimgħu l-­popli tad­-dinja, dejjem kif jgħidu. U bħalissa għaddejja kampanja kbira minnhom biex iġegħlu l-­gvern Amerikan japprova li tikketti tal-prodotti tal-­ikel ġenetikament modifikat ikunu jistgħu jneħħu kull referenza mit-­tikketta li dawn għandhom xi tip ta’  GMOs fihom. Kif qalu, jekk fuq it-­tikketta jkun hemm xi ħjiel ta’ GMOs fil­-prodott, dan ma jinxtarax minħabba l­-kuxjenza kbira kontrihom: il­-ġid tal-­poplu issa waqa’ fit-­tieni post. U hemm politikanti li qed jgħinu biex jintlaħaq dan il­-għan.

L-­Unjoni Ewropea qed tirrifjuta li taċċetta dan in­-nuqqas ta’ tagħrif fuq it-tikketti. Jista’ wieħed jaħseb x’jinqala, jekk xi ħadd imur biex jinxtri karozza u l­-bejjiegħ jgħidlu li ma jistax jara l-­magna u d­-dettalji tagħha għax mhux fl­-interess tiegħu?  Imma fl-­ikel… Wieħed jista’ kważi kważi jgħid li l-­operaturi f’din is-sistema ekonomika ġdida saru wkoll ir-regolaturi, u l-istati li kienu r-­regolaturi issa saru l-­benefatturi.

Dan il-Kiżmu qed ikompli jikber, u jidher ukoll li mhux ’l bogħod minn xtutna. Diġa jidher li hemm kuxjenza politika li lesta li tilqgħu b’idejha miftuha. Sadanittant l-­ambjent u l­-popli qed ikomplu jħallsu l-­prezzijiet moħbija biex dan il­-K­iżmu jkompli jikber, u jistgħana, dejjem kif jgħidu… għall-­ġid tal-­poplu kollu!

Hemm bżonn  li l­-poplu jkollu aktar sehem fid-deċiżjonijiet u fit-­tmexxija tal-­pajjiż, u dan għall­-ġid veru tal-poplu.

aebaldacchino@gmail.com