IS-­SIĠAR BARRANIN… l-­impatti ta’ viżjoni għamja

February 12, 2014

NewsBook

IS-­SIĠAR BARRANIN…  l-­impatti ta’ viżjoni għamja

Alfred E. Baldacchino

Fl­-aħħar artiklu rajna kif speċi miġjuba minn barra l­-pajjiż jista’ jkollhom impatt negattiv dirett fuq l­-ekoloġija ta’ pajjiżna. Iżda minbarra dan l-impatt dirett jista’ jkun hemm ukoll impatt indirett. U anki hawn l-­impatti negattivi indiretti jkollhom effetti ekoloġiċi, soċjali u ekonomiċi. Din il-­ħsara mhix marbuta ma’ speċi ħajjin biss li jinġabu minn barra, imma wkoll ma’ oġġetti magħmula minn speċi ħajjin, bħal ngħidu aħna, injam, kif sejrin naraw aktar ’l quddiem.

Minn ma semgħax bil-­bumunqar aħmar tal­-palm? Dan daħal mas-Il-Bumunqar Aħmar tal-Palmsiġar tal-palm li ġew importati mill­-Eġittu u mill-Italja, fejn kien qed jagħmel ħerba mis-siġar tal-­palm. Li kieku intuża l-­prinċipju ta’ prekawzjoni biex jilqa’ għall-­possibiltà li dan l-­insett ma jidħolx hawn Malta, kieku ma kienx ikun hemm din il­-ħsara ekoloġika, soċjali u ekonomika. Imma l­-kilba għall-­qliegħ tal-­flus ġiet qabel kollox, u xejnet kull prinċipju ta’ ħarsien ekoloġiku.

Minn meta dan daħal f’pajjiżna fl-­2007, inqerdu ’l fuq minn 800 siġra tal­-palm. Issa rnexxilu jasal ukoll anki f’Għawdex fejn qed idur is­-siġar tal­-palm kollha. Xi ħadd ħabbel rasu u inkwieta? Iva, minn kellu s-siġar tal-­palm, uħud anki ta’ valur sentimentali u storiku.

Minn ma semgħax bil­-ħanfusa tal­-qrun twil tat-­tut, li daħlet mal-­injam u li qerdet is-­siġar tat-­tut kollha minn Ħaż­-Żebbuġ, Ħ’Attard, is-Siġġiewi, ir-Rabat u l-­madwar. Xi hadd inkweta? Iva, minn kellu dawn is-siġar, siġar xjuħ u uniċi li kienu mfittxija għall­-frott bnin tagħhom.

Il-Ħanfusa-tl-Qrun-Twil-tat-Tut

Il-Ħanfus tal-Qrum Twil li diġà qerdet numru kbir ta’ siġar tat-tut. Issa minħabba    n-nuqqas ta’ dawn is-siġar, daret fuq is-siġar tat-tin.

U dawn huma ftit mill-­ispeċi li ddaħħlu hawn Malta mas-­siġar u pjanti oħra, għax hemm numru ta’  bebbux tal-­art li qed jinfirex bil­mod il-mod sakemm il­-popolazzjoni tagħhom tikber u l­-ħsara tibda tidher, u tinħass. Xi ħadd qed jinkwieta? Żgur mhux dawk li jimportaw dawn is­-siġar u pjanti oħra li magħhom iġibu dawn l-­ispeċi f’pajjiżna. Bilkemm ma nistħajjilx lil xi ħadd, anki xi politikant jgħid, imma għalfejn tinkwieta? Ma kienx hemm minn ħaddem in­-nies, u qala’ l-flus? U billi daħlu xi insetti u bebbux, u nqerdu ftit siġar, allura x’ġara? Li ġara hu, li kien hemm xi ħadd għall-­qliegħ tal­-flus, anki bil-­barka politika, issa  l-­poplu u l­-ambjent qed iħallsu il-­prezz tal­-ħsara ta’ din il-­viżjoni għamja.

Imma forsi wieħed jistaqsi fejn qegħdin jitħawlu s­-siġar miġjuba minn barra minn Malta. Jekk wieħed imur, fost postijiet oħra, sal­waterfront il-­Belt, jew fil-­Kottonera, jew fejn jiltaqgħu l­-karozzi tal­-linji l-­Belt biex jiġbru n­-nies, barra dak li darba kien bieb il-­Belt, wieħed jista’ jara ħafna minn dawn is-siġar. Siġar li ġurnata ma kinux hemm, u l­-għada f’daqqa waħda dehru fuq il­-post xi wħud aktar minn 5 metri twal. U forsi wieħed jistaqsi dawn kemm swew. Tagħrif uffiċjali  jgħid li dawk tal-­Kottonera biss swew mat-€30,000 u nġabu mill-­Italja. Dawk ta’ barra bieb il­-Belt jingħad li swew madwar €10,000 il-­waħda. Minnhom hemm 27 waħda, ħamsa minnhom mietu u ġew mibdula b’oħrajn ġodda. Imma forsi anki hawn xi ħadd jistaqsi: imma dawn minn ħallas għalihom? Iva, int u jien. Bħalma qed inħallsu l­-ħsara indiretta ta’ xi wħud minnhom, int, jien u l-­ambjent naturali.

Forsi xi ħadd ukoll jistaqsi, imma ma hemm ħadd responsabbli għall-ippjanar u l-­ħarsien tal-­biodiversità Maltija biex jara li dan ma jiġriex. Qabel l­-2013 ir-­responsabbiltà kienet tal-­Minstru tal-­Ambjent fejn il-MEPA kienet l-Awtorità Kompetenti biex tħares il-­wirt nazzjonali (u xorta dawn kienu jsiru!). Illum il­-Mepa mhix taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tal-­Ambjent imma taħt Segretarju Parlamentari fl­-Uffiċċju tal­-Prim Ministru (u xorta għadhom isiru). Mill-­2013 it­-tisbih tal-­art waqa’ taħt ir-­responsabbiltà tal-­Ministru tat­-Transport u l-Infrastruttura, minkejja li s-­siġar huma parti mill-­biodiversità u mhumiex sinjali tat-­traffiku jew lampi tad­-dawl. U l-MEPA… imħabbta bil-­ħruġ tal­-permessi tal-­bini u tara kif tibbilanċja dawn mal­-qerda tal­-ambjent li hija suppost li twaqqaf,  kif jingħad uffiċjalment

Sakemm hemm il­-qliegħ tal-­flus b’din l-­attività kummerċjali bis-­sigar; sakemm hemm numru ta’ ħaddiema li qed jitħallsu biex jagħmlu dak li jgħidulhom, anki jekk ma jaqblux miegħu; sakemm il­-flus biex dan isir, ħafna drabi bi flus pubbliċi wkoll; sakemm il-mexxeja politiċi u soċjali ta’ dan il-­pajjiż jibqgħu ma jagħtux każ il-­bżonn tal-­ħarsien tal­-ambjent u jkejlu l-progress biċ-­ċifri ta’ flus biss, u jibqgħu ma jridux jafu bil­-ħsara ekoloġika u soċjalil li qed issir, wieħed bilforsi jibqa’ jistaqsi kemm sejra tkun kbira din il­ħsara ekoloġika, soċjali, u ekonomika.

U hekk rajna l-­impatt indirett tas-­siġar barranin imdaħħla fil­-gżejjer Maltin. Aktar ’il quddiem naraw xi speċi li qed jgħinu f’din il-ħsara soċjali, ekonomika u ekoloġika, minħabba din il-­viżjoni għamja li qed twassal biex il­-ftit igawdu finanzjarjament u l­-poplu u l­-ambjent iħallsu.

ara wkoll:

Is-siġar barranin… u l-impatt dirett tagħhom

http://wp.me/pL6Mk-Bu

alfredbaldacchino@gmail.com

Advertisements

La Valette imlibbes ta’ Ċikku l-Poplu

October 30, 2013

Alfred E. Baldacchino  –  30/10/2013 15:18

Meta smajt bl-­aħbar li l­-monument ta’ La Valette ġie mlibbes ilbies kontemporanju għidt bejni u bejn ruħi li dan kien l­-għaġir ta’ xi erba’ bħal dawk li żebgħu il-­graffiti ma’ ġenb id­-daħla ta’ fejn darba kien hemm Bieb il­-Belt biex juru l­kultura kontemporanja. Imma meta qrajt li din kienet parti mill-­attività uffiċjali biex wieħed setà jifhem aħjar il­-kultura kontemporanja, allura ħassejtni mifxul. Aktar u aktar meta fuq il-­mezzi tax­-xandir rajt filmat ta’ La Valette imlibbes b’dan il­-mod u erba’ żagħżagħ jaqbżu quddiemu fuq injama b’erba’ roti jesprimu l­hekk imsejħa kultura kontemporanja.

Għalxejn ippruvajt insib tarf ta’ din il­-kobba. Imma m’għandix dubju li dawn ma tantx juru rispett nazzjonali lejn l­-istorja u l-­kultura ta’ pajjiżna, kif qaluli numru ta’ nies li tkellmu miegħi fuq hekk.

Fit-­taqbida li kelli biex forsi nsib tarf staqsejt lili nnifsi: min jaf kieku wieħed, mit­-tliet monumenti li hemm Kastilja, faċċata tal­-Ufiċċju tal-Prim Ministru, jitlibbes b’dan l­-istil b’rabta mal­-kultura kontemporanja? M’għandix dubju li kieku l­-ammont ta’ bozoz ħomor u blu li kienu jixgħelu mhux biss kienu jdawlu din il-­pjazza imma kienu jiddu u jagħtu s-­sehem tagħhom lill-belt kollha fl-­okkazzjoni ta’ din il-­lejla kulturali kontemporanja!

Ippruvajt inpoġġi ruħi fiż-­żarbun ta’ La Valette, imlilbbes kif kien metru ’l fuq mill-­art. Żgur kont nara t­-teatru fi stat dilapidat kif ilu sa mill­-1942. Imma ma kontx inkun nista’ nara kif il­-bieb ta’ din il-­belt famuża mad-­dinja kollha ġie mibdul f’xaqq. Ma kontx inkun nista’ nara s-­selħa li darba saret taħt il-­barrakka biex saret triq iddur mal-­Belt, u lanqas ma kont nista’ nara s­-selħa l-­oħra li darba saret f’San Ġwann t’Għuxa, Bormla. Tgħid forsi anki din hija parti mill-­kultural kontemporanja? Ma għandniex xi ngħidu ma kontx nista’ ma narax dik il-­kaxxa twila twila, bit­-twieqi forma ta’ persjani tal-­ġebel biex ma jgħammxux l­-għajnejn il­-mexxejja poliltikanti li għada pitgħada, kif intqal, minn hemm ser ikomplu jfasslu l­-istorja ta’ dan il-­pajjiż u jibnu, wieħed jifhem u jittama’ fuq l­-istorja tal­-passat, fuq il­-kultura nazzjonali, u fuq is-­sens komun. Hekk naħseb jien għall-­anqas.

Komplejt nitħawwad meta smajt fuq wieħed mill­-istazzjonijiet tat­-TV Maltin li fil-­passat ma kinetx tkun xi sagrileġġ kieku s­-swar kellhom jitwaqqgħu jew jinstelħu biex jagħmlu triq jew fetħa. Daqslikieku ma kien ikun hemm l­-ebda tniggiż ta’ ebda kuxjenza jekk isir xi kunċert bil-­mużika kontemporanja u bir-­raġġi lażer jiżfnu ma’ kull rokna ġewwa l­Konkatidral ta’ San Ġwann.

Intqal ukoll li l­-Ingliżi ma waqqgħux is-­swar għax ma kellhomx flus biżżejjed! Fil­-kotba storiċi li naf bihom jien, l-­Ingliżi sewwew is­-swar ta’ San Ġwann f’Għajn Dwieli fl-­1950 mill-­ħsara li kellhom u ħolqu mini taħtu flok għamlu selħa. U ma għamlux xaqq fis-­swar flok Bieb il­-Belt, imma fl-­1853 biddlu l-­bieb. Lanqas ma għamlu selha fis­-swar tal-­Belt imma fl-­1885 kabbru Victoria Gate. U lanqas ma waqqgħu Bieb il-­Bombi imma fl-­1868 kabbru l­-bieb b’ieħor ħdejh, għall­-kumdità tal-­poplu. Imbagħad illum issib min jgħidlek li siġra li tikber ma’ ġenb is-­swar tnaqqsilhom mill-­kobor u l-­majestà tagħhom, imma xaqq flok bieb ma jimpurtax. U tgħid din hija parti mill-­kultura komtemporanja wkoll?

Li jbeżżagħni ħafna huwa n­-nuqqas ta’ rispett dejjem jikber, tal-apprezzament u tal­-għarfien lejn il-­kobor li pajjiżna huwa mogħni bih. U dan mhux biss jidher, jinħass u jsawtek bil­-ħarta, bil-­qerda ta’ ħajja naturali ta’ pajjiżna għal raġunijiet ta’ qligħ ta’ flus u raġunijiet oħra egoistiċi, imma anki n-­nuqqas ta’ rispett għalina stess, għall­-ħajja tagħna tal-­lum, biex ma nsemmix dik tal-­ġenerazzjoni ta’ għada li silfuna dan il­-wirt kollu.

Sirna nirranġunaw: il­-bieraħ min jafu, għada min raħ. Illum naħtfu u niffangaw hekk kif jisbaħ. U hemm fejn dan ukoll xi minn daqqiet għandu l­-barka tal-­mexxejja poliltiċi għal­ raġunijiet li jifhmuhom huma biss. Aktar ma nipprova nifhem lill-­mexxejja politikanti, aktar qed inħoss li mhux sejjer jirnexxili nagħmel dan, għalkemm nifhem kif ir­-riżultat tad­-deċiżjonijiet tagħhom iħallas għalihom il-­poplu u l­-ambjent. Tgħid din tista’ tkun waħda mir-­raġunijiet psikoloġiċi għaliex il­-poplu jlibbes lill-­mexxej tal-­passat bi lbies kontemporanju?

Forsi xi ħadd jgħid li jien ma nifhimx fil-­kultura kontemporanja, imma jekk b’kultura kontemporanji wieħed jifhem dak li għidt hawn fuq, mhux biss ma rridx nifhimha, imma lanqas biss nixtieq li nkun parti minnha jew li jkolli x’naqsam magħha.

Filwaqt li l-­istoriċi u r-­riċerkaturi jilletikaw, ifittxu u jqallbu l­-manuskritti u d­-dokumenti mgħobbija bl­-għabra biex jaraw jekk il-­Gran Mastru li bena l­-Belt Valletta kienx jiffirma la Valette jew de la Valette, il­-mexxejja tal-­lum f’isem il­kultura kontemporanja semmewh u libbsuh ta’ Ċikku l-Poplu.

Alfred E. Baldacchino