TKOMPLI L-QERDA FIL-ĠNIEN HOWARD… imma għaliex?

June 9, 2014

NewsBook

It-Tnejn, 9 ta’ Ġunju, 2014

TKOMPLI L­-QERDA FIL-ĠNIEN HOWARD… imma għaliex?

Alfred E. Baldachino

Kull darba li nitla’ nittawwal il-Ġnien Howard, dejjem niltaqa’ ma xi impatt negattiv ġdid. Xi kultant inħoss li f’dan il-pajjiż hawn xi direttiva jew xi politika uffiċjali biex l-ambjent naturali jew il-biodiversità ta’ pajjiżna tinqered, u minn jeqridha jitħallas minn flus pubbliċi.

Fit-2 ta’ Marzu 2014, tpoġġa ritratt fuq sit Rabti li wera ammont ta’ żrar li tferrex taħt is-siġar taż-żnuber fil-Ġnien Howard, ir-Rabat. Wara li tliet Rabtin marru l-uffiċċju tal-Prim Ministru, il-MEPA waqqfet dan ix-xogħol. Il-Kunsill Lokali (tal-Imdina) ġie ordnat li fi żmien xahar ineħħi dan iż-żrar li sar mingħajr permess. Il-K.L. Mdina appella minn din id-deċiżjoni. Issa għaddew tliet xhur u kollox għadu kif kien. Dan wassal biex inbdiet talba biex dan jitneħħa: http://www.thepetitionsite.com/takeaction/665/188/518/?taf_id=11173325&cid=fb_na

Il-MEPA għadha qed tistudju, taħsibha, tixtarr, twieżen din il-problema u għadha ma ħadet l-ebda passi. Nafu li l-MEPA tħalli deċiżjonijiet bħal dawn minn ġurnata għal oħra sakemm forsi ssib kif taħsel idejha u ma tieħu l-ebda deċiżjoni, bħalma ġara fil-­każ taċ-ċimiterju f’Wied il-Qasab fin-Nadur Għawdex. Wieħed ma jistax ma jgħidx li l-MEPA ssibha bi tqila biex turi  interess fil-ħarsien tal-ambjent, qasam fejn falliet bil-kbir, saħansitra anki fi kwistjonijiet żgħar.

Il-kisi ta' parti mill-Ġnien Howard biż-żrar

Il-kisi ta’ parti mill-Ġnien Howard biż-żrar

Fl-aħħar mawra tiegħi r-Rabat, bħas-soltu mxejt matul il-ġnien; bdejt mill-ġnien tas-Salib, dak iż-żgħir, u pass pass wasalt sa fuq it-Tomba, li għal dawk li ma humiex midħla tal-Ġnien Rabti, hija l-aktar parti ’l ġewwa li tħares lejn l-Imtarfa, fuq l-istazzjon tal-ferrovija l-antik.

Fil-ġnien is-siġar tal-palm, dawk tal-kanizzati u dawk tat-tamal, kollha kienu meqruda mill-bumunqar aħmar tal-palm. Baqa’ biss il-fdal taz-zokk tagħhom: momument għal dik il-politika li minkejja li kellha l-parir biex ma jiġux impurtati siġar mill-Eġittu u minn Sqallija, xorta tat il-barka biex dawn jidħlu Malta. Baqa’ waħda biss, fil-kantuniera tat-Tomba tħares lejn il-Domus Romana u konvint li meta nerġa nitla’ r-Rabat, tkun għebet mal-oħrajn.

L-aħħar siġra tal-palm li baqa' fil-Ġnien Howard. L-oħrajn kollha mietu u nqatgħu

L-aħħar siġra tal-palm li baqa’ fil-Ġnien Howard. L-oħrajn kollha mietu u nqatgħu

 Dort dawra mejt mat-Tomba fejn matul dawn l-aħħar ġranet fix-xfar tal-wesgħa kien ikun hemm numru ta’ fjuri slavaġġ, fosthom is-suffejra ta’ Malta, endemika għall-gżejjer Maltin (ara ritratt). Il-biċċa l-kbira tagħhom għebu, mqaxxrin, u ma niskantax jekk kienu anki mbexxin bil-kimika velenuża biex ma jerġgħux jitilgħu aktar. Lanqas naħla ma tista’ tirgħa u ddakkar il-fjuri slavaġġ, minkejja li din ittina’ l-għasel u ddakkar il-frott. U dan fi ġnien.

Suffejra tar-raba' li kienet tikber madwar it-tomba.

Suffejra ta’ Malta li kienet tikber madwar it-Tomba.

Jiena u ħiereġ lura mit-­Tomba għan-naħa tad-Domus Romana, inħsadt. Ftit ġimgħat ilu kien hemm numru ta’ pjanti slavaġġ bħal ngħidu aħna ġarġir abjad, ħarira ħamra, fjurdulis, u oħrajn li kollha, mingħajr ħlas, kienu jlibbsu l-inħawi bil-kuluri u jwieżnu insetti dakkara, fosthom in-naħal. Dawn għebu għax kollha ġew maħruta u ma kien baqa’ xejn minnhom. Imħallas mill-K.L. Mdina, bi flus pubbliċi, ma għadniex xi ngħidu. Imma l-isbaħ, u li vera turi l-mentalità miskina ta’ dan il-pajjiż, wara li qerdu kull fjura u werqa Maltija li kienet qed tikber f’dawn il-mixtliet, x’taħsbu li ħallew? Penisetum (Fountain Grass), pjanta invażiva li qed tintuża mill-kuntrattur tal-Gvern fit-toroq u li sabet ruħha fil-Ġnien Howard; minkejja li din hija invażiva u qed tinfirex madwar il-gżejjer Maltin kemm fit-toroq, kif ukoll fl-ambjent naturali. Din tħalliet hemm!

Ġarġir Abjad kien isebbaħ il-=mixtliet fil-ġnien. Inqered kollu.

Ġarġir Abjad kien isebbaħ il-mixtliet fil-ġnien. Inqered kollu.

U hawnhekk sfortunatament niddejjaq ngħid li dan il-pajjiz milli jidher ma jista’ jinfeda qatt. Il-valur li jingħata lill-biodiversità huwa valur ta’ flus biss. Jekk wieħed jixtri pjanta jew siġra, dan itiha valur. Imma jekk pjanta tikber waħeda, allura din ma għandiex valur u tista’ tinqered, u titbexx bil-kimika valenuża biex ma terġax titla’. U mhux talli hekk, talli din il-qerda għandha l-approvazzjoni uffiċjali u tithallas minn flus il-poplu.

 

2012.12.28---it-Tomba---karozzi,-siġar-imutu,-u-penisetum
It-Tomba, fil-Ġnien Ħoward, taħt ir-responsabbiltà tal-K.L. tal-Imdina
– Karozzi, siġar tal-palm qed imutu jew mietu. u pjanti invażivi tal-Penisetum.

 L-akbar xokk ta’ din il-metalità miskina ta’ dan il-pajjiż kien in-numru ta’ karozzi li bdew deħlin biex jistrieħu fuq it-Tomba. Tista’ timmaġina karozzi fi ġnien? Qaluli li kien hemm tieġ l-Imdina u hekk il-K.L.Mdina jħalli is-serħan tal-karozzi fil-Ġnien Howard. Jista’ wieħed jimmagina kieku l-K.L. Mdina jħalli karozzi fil-foss fil-passaġġi fejn sar ġnien għall-familja? Jew iħalli l-karozzi kollha tat-tieġ jidħlu l-Imdina u jitħallew quddiem il-Katidral? Jew aħjar jitqiegħdu fuq iz-zuntier tal-Katidral? U aktar u aktar jiddaħħlu ġewwa l-Katidral? Ara kieku kif ir-residenti tal­-Imdina u l-Maltin iqumu għal minn ikun ta dan il-permess. Mhux talli hekk talli l­-ebda karozza ma tista’ tidħol ġol­-Imdina, ħlief dawk tar-­residenti. Imma li l-karozzi jitqiegħdu ġo ġnien fir-Rabat, jidher li kollox sew għall-K.L. Mdina!

2014.05.23 - Calendula-suffruticosa-subsp.-fulgida3

L-anqas naħla ma tista’ ddakkar fjura u tagħmel l-għasel

Li jinkwetani huwa li milli jidher ma hemm l-ebda entità politika li hija responsabbli biex twaqqaf dawn l-oxxenitajiet. Suppost li hemm Ministeri li huma responsabbli mit-trasport; mill-ġonna; mill-Kunsilli Lokali, u anki mill-MEPA. Din tal-aħħar issa ħaditha drawwa li meta jkun hemm il-qerda tal-ambjenbt tħares in-naħa l-oħra sakemm xi ħadd minn fuqha jiġbdilha l­attenzjoni. Ara ż-żrar issa għadu hemm tliet xhur minkejja l-protesti tan-nies u nuqqas ta’ permessi. U la ma hemm l-ebda azzjoni ministerjali, allura wieħed jista’ jgħid li dawn għandhom il-barka ta’ min imexxi. Kont anki naħseb li r-Rabat hemm kunsill lokali wkoll, imma mid-dehra sejjer żball. Wara kollox kappell ma jmejjilx lill-ieħor.

Mill-esperjenza li għandi u mill-kuntatti li għandi mal-Kunsilli Lokali ma nsibhiex diffiċli biex ngħid li l-Kunsill tal-Imdina ma jħabbatha miegħu ħadd fuq in-nuqqas ta’ apprezzament tal-ambjent: il-foss tal-Imdina, il-Ġnien Howard, u issa smajt l-għajdut li qed ikun hemm xi ħsibijiet biex jinqalgħu dawk is-siġar ta’ taħt it-Tomba li jwasslu sa Għajn Ħamam biex din il-wesgħa tintuża għall-karozzi. Wieħed għad irid jara x’se jiġri imma, għalkemm jekk din tasal sa għand il­MEPA wieħed jista’ jgħid mill-ewwel x’se jiġri.

Il-fdalijiet tas-iġra tal-palm fil-ġnien Howard, ir-Rabat. Pedestal lest għal minn daħħal il-bumunqar aħmar f'dawn il-gżejjer.

Il-fdalijiet tas-siġar tal-palm fil-ġnien Howard, ir-Rabat. Pedestal lest għal minn daħħal il-bumunqar aħmar f’dawn il-gżejjer.

Kif jgħidu mhux il-flus u l-poter jagħmluk matur u konxju għall-weġgħat tas-soċjetà u tal-ambjent. Anzi ħafna drabi huma dawn li jwasslu għal dawn il-weġgħat, aktar u aktar meta wieħed isib ruħu jgħum fihom.

aebaldacchino@gmail.com

alfredbaldacchino.wordpress.com

 

 

Advertisements

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

January 20, 2014

NewsBook

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

It-Tnejn, 20 ta’ Jannar, 2014

Alfred E. Baldacchino 

Forsi xi ħadd jgħidli: imma x’hemm differenti bejn siġar Maltin u siġar li ma humiex Maltin, u x’hemm ħażin f’dawk li ma humiex Maltin. Xejn ħażin u ma għandi xejn kontrihom, anzi ngħid li kollha huma sbieħ u kollha għandhom rwol fis-­sistema ekoloġika u kollha huma adattati għal dak l-­ambjent li jikbru u jgħixu fih.

Naħseb li mhux diffiċli li wieħed jifhem li s­-siġar huma differenti minn annimali. Huma ma jiċċaqalqux minn post għall-­ieħor u jgħixu ħajjithom kollha fejn jikbru sakemm xi ħadd ma jqaċċathomx jew ma jaqlagħhomx biex jeħodhom post ieħor. Iżda dawn jinfirxu ’l bogħod b’mod naturali mis-siġra omm permezz taż-­żerriegħa tagħhom.

żerriegħa-tal-għargħar

Iż-żerriegħa tas-siġra tal-Għargħar, li hija s-siġra Nazzjonali ta’ Malta. Iż-żerriegħa titbiegħed mis-siġra omm billi tissiefaħ mar-riħ, imma qatt ma tħalli ‘l pajjiż.

Ma għandniex xi ngħidu li l-­firxa taż-­żerriegħa mis-­siġra omm hija waħda limitata għaliex dawn jiddependu minn ħafna għajnuna biex jinfirxu. Hemm minn isib l-­għajnuna tar­-riħ u ż-­żerriegħa tissiefah sakemm taqa’. Hemm min jittiekel mil­annimali, bħall-­għasafar u l­mammiferi, u meta dawn jgħaddu mill­-intern tagħhom, u jaqgħu fl­-art wara li l­-aċtu ta’ ġol-­annimali jkun għenhom biex ikunu lesti biex jikbru fejn jaqgħu. Hawn oħrajn li għandhom mezz biex jeħlu mal­-pil tal-annimali li jħaxknu magħhom u mbagħad dawn jaqgħu meta jinġarru ’l bogħod mis­-siġra omm. Saħansitra hawn uħud li jistgħu jinġarru mill-ilma, kemm ilma ta-x­xita, jew ilma ħelu tan-­nixxigħat u x­xmajjar, kif ukoll tal-­ilma baħar.

żerriegħa-taż-żagħrun

Il-frotta tas-siġra taż-Żagħrun li ġo fiha jkun hemm iż-żerriegħa. Din il-frota tittiekel mill-għasafar u titieħed ‘l bogħod mis-siġra fejn meta tgħaddi minn ġol-għasfur tikber fejn taqa’.

Dan kollha jgħin lis-­siġar u l­-pjanti oħra biex jinfirxu, jitnisslu u joktru
kif tagħmel kull ħajja oħra fuq din il-­pjaneta, li aħna naqsmu magħhom. U minkejja li dawn  ma jiċċaqalqux mill-­post fejn jikbru, huma jferrxu ż-żerriegħa tagħhom ’l bogħod minn fejn jikbru.

Iżda minkejja dan, huma għandhom bżonn l-ambjent naturali tagħhom biex jikbru, u mhux bilfors jikbru fejn jinġarru jew jaqgħu. Għalhekk is-­siġar, jinfirxu biss fiż-­żona bioġeografika tagħhom u ma jmorrux minn kontinent għall-ieħor b’mod naturali, sakemm ma jeħodhomx il­-bniedem, direttament jew indirettament.

U mhux hekk biss, imma lanqas bilfors jinfirxu fuq il-­kontinent kollu li jikbru fuqu. Ngħidu aħna siġra li tikber fin-­nofsinahr tal-­Ewropa, bħal fil-­Mediterran, b’mod naturali ma tinfirex għat-­tramuntana tal­-Ewropa. Dan minhabba li l­ambjenti mhux l-­istess, kif mhux l-­istess it-temp u l­-klima, li wkoll huma parti mill­-ambjent tagħhom.

U dan li jagħmel siġra Maltija u oħra mhux siġra Maltija.  Is-­siġar Maltin huma siġar adattati għall- klima u l-­ambjent Mediterran u għalhekk b’mod naturali ma jinfirxux ’l barra minn dan l­-ambjent. Barra minn hekk dawn jgħixu ma’ ħlejjaq oħra, kemm annimali kif ukoll pjanti li flimkien jiffirmaw parti minn nisġa naturali.

Illum bil-­mezzi moderni tat­-trasport, kemm dak bl­-ajru, bl-­art u anki bil-­baħar, li wessa’ l-għanijiet kummerċjali, anki s-­siġar sfaw il­-mira ta’ dan il-kummerċ.

Ngħidu aħna anki f’pajjiżna naraw illum sigar u speċi oħra kemm ta’ pjanti u kif ukoll ta’ annimali li jinġiebu minn pajjiżi u kontinenti mbiegħda għal skopijet ta’ qligħ ta’ flus bl­i-skuża ta’ edukazzjoni u tisbih tal­-art. Imma forsi hawn xi ħadd jgħidli: x’hemm ħażin li siġar minn kull naħa tad-­dinja jitħawlu biex jikbru hawn Malta. U hawnhekk fejn wieħed isib raġunar differenti: dawk li huma raġunijiet ekoloġiċi u soċjali, u dawk purament kummerċjali.

Ejjew għalissa nieħdu raġuni sempliċi waħda: dik ta’ estetika.

Is-­siġar ilibbsu l­-pajjiż kemm fl­-urban kif ukoll fir-­rurali. L-­istess bħal mal­-ħwejjeġ jew in­-nuqqas tagħhom ilibbsu lilna.  Hekk ngħidu aħna l-­ilbies ta’ ħdejn il-­baħar, bil-­kuluri, daqs, għatja, jew nuqqas tagħha, huwa adattat għal dan it­-tip ta’ ambjent. Imma jista’ wieħed qatt jimmaġina, għall-­anqas jien ma nistax, lil xi ħadd li jmur liebes b’dan il­mod għal xi seduta fil-­qorti, jew fil-­parlament, jew inkella liebes bl-­ilbies ta’ fuq ix-­xatt għal xi funzjoni fi-l­knisja?

Din hija biss raguni ħafifa ta’ estetika u etika. Hemm imbagħad ħafna raġunijet oħra li nistgħu niġbruhom taħt tlett irjus, fil-­firxa wiesgħa kollha tagħhom; raġunijet ekoloġiċi, soċjali, u ekonomiċi. Imma dawn nitkellmu fuqhom aktar fid­-dettal darb’oħra.

Ikkwalifikat fl­-Ippjanar u fl-immaniġġar tal-­Ambjent.

aebaldacchino@gmail.com