SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin


NewsBook

SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

It-Tnejn, 20 ta’ Jannar, 2014

Alfred E. Baldacchino 

Forsi xi ħadd jgħidli: imma x’hemm differenti bejn siġar Maltin u siġar li ma humiex Maltin, u x’hemm ħażin f’dawk li ma humiex Maltin. Xejn ħażin u ma għandi xejn kontrihom, anzi ngħid li kollha huma sbieħ u kollha għandhom rwol fis-­sistema ekoloġika u kollha huma adattati għal dak l-­ambjent li jikbru u jgħixu fih.

Naħseb li mhux diffiċli li wieħed jifhem li s­-siġar huma differenti minn annimali. Huma ma jiċċaqalqux minn post għall-­ieħor u jgħixu ħajjithom kollha fejn jikbru sakemm xi ħadd ma jqaċċathomx jew ma jaqlagħhomx biex jeħodhom post ieħor. Iżda dawn jinfirxu ’l bogħod b’mod naturali mis-siġra omm permezz taż-­żerriegħa tagħhom.

żerriegħa-tal-għargħar

Iż-żerriegħa tas-siġra tal-Għargħar, li hija s-siġra Nazzjonali ta’ Malta. Iż-żerriegħa titbiegħed mis-siġra omm billi tissiefaħ mar-riħ, imma qatt ma tħalli ‘l pajjiż.

Ma għandniex xi ngħidu li l-­firxa taż-­żerriegħa mis-­siġra omm hija waħda limitata għaliex dawn jiddependu minn ħafna għajnuna biex jinfirxu. Hemm minn isib l-­għajnuna tar­-riħ u ż-­żerriegħa tissiefah sakemm taqa’. Hemm min jittiekel mil­annimali, bħall-­għasafar u l­mammiferi, u meta dawn jgħaddu mill­-intern tagħhom, u jaqgħu fl­-art wara li l­-aċtu ta’ ġol-­annimali jkun għenhom biex ikunu lesti biex jikbru fejn jaqgħu. Hawn oħrajn li għandhom mezz biex jeħlu mal­-pil tal-annimali li jħaxknu magħhom u mbagħad dawn jaqgħu meta jinġarru ’l bogħod mis­-siġra omm. Saħansitra hawn uħud li jistgħu jinġarru mill-ilma, kemm ilma ta-x­xita, jew ilma ħelu tan-­nixxigħat u x­xmajjar, kif ukoll tal-­ilma baħar.

żerriegħa-taż-żagħrun

Il-frotta tas-siġra taż-Żagħrun li ġo fiha jkun hemm iż-żerriegħa. Din il-frota tittiekel mill-għasafar u titieħed ‘l bogħod mis-siġra fejn meta tgħaddi minn ġol-għasfur tikber fejn taqa’.

Dan kollha jgħin lis-­siġar u l­-pjanti oħra biex jinfirxu, jitnisslu u joktru
kif tagħmel kull ħajja oħra fuq din il-­pjaneta, li aħna naqsmu magħhom. U minkejja li dawn  ma jiċċaqalqux mill-­post fejn jikbru, huma jferrxu ż-żerriegħa tagħhom ’l bogħod minn fejn jikbru.

Iżda minkejja dan, huma għandhom bżonn l-ambjent naturali tagħhom biex jikbru, u mhux bilfors jikbru fejn jinġarru jew jaqgħu. Għalhekk is-­siġar, jinfirxu biss fiż-­żona bioġeografika tagħhom u ma jmorrux minn kontinent għall-ieħor b’mod naturali, sakemm ma jeħodhomx il­-bniedem, direttament jew indirettament.

U mhux hekk biss, imma lanqas bilfors jinfirxu fuq il-­kontinent kollu li jikbru fuqu. Ngħidu aħna siġra li tikber fin-­nofsinahr tal-­Ewropa, bħal fil-­Mediterran, b’mod naturali ma tinfirex għat-­tramuntana tal­-Ewropa. Dan minhabba li l­ambjenti mhux l-­istess, kif mhux l-­istess it-temp u l­-klima, li wkoll huma parti mill­-ambjent tagħhom.

U dan li jagħmel siġra Maltija u oħra mhux siġra Maltija.  Is-­siġar Maltin huma siġar adattati għall- klima u l-­ambjent Mediterran u għalhekk b’mod naturali ma jinfirxux ’l barra minn dan l­-ambjent. Barra minn hekk dawn jgħixu ma’ ħlejjaq oħra, kemm annimali kif ukoll pjanti li flimkien jiffirmaw parti minn nisġa naturali.

Illum bil-­mezzi moderni tat­-trasport, kemm dak bl­-ajru, bl-­art u anki bil-­baħar, li wessa’ l-għanijiet kummerċjali, anki s-­siġar sfaw il­-mira ta’ dan il-kummerċ.

Ngħidu aħna anki f’pajjiżna naraw illum sigar u speċi oħra kemm ta’ pjanti u kif ukoll ta’ annimali li jinġiebu minn pajjiżi u kontinenti mbiegħda għal skopijet ta’ qligħ ta’ flus bl­i-skuża ta’ edukazzjoni u tisbih tal­-art. Imma forsi hawn xi ħadd jgħidli: x’hemm ħażin li siġar minn kull naħa tad-­dinja jitħawlu biex jikbru hawn Malta. U hawnhekk fejn wieħed isib raġunar differenti: dawk li huma raġunijiet ekoloġiċi u soċjali, u dawk purament kummerċjali.

Ejjew għalissa nieħdu raġuni sempliċi waħda: dik ta’ estetika.

Is-­siġar ilibbsu l­-pajjiż kemm fl­-urban kif ukoll fir-­rurali. L-­istess bħal mal­-ħwejjeġ jew in­-nuqqas tagħhom ilibbsu lilna.  Hekk ngħidu aħna l-­ilbies ta’ ħdejn il-­baħar, bil-­kuluri, daqs, għatja, jew nuqqas tagħha, huwa adattat għal dan it­-tip ta’ ambjent. Imma jista’ wieħed qatt jimmaġina, għall-­anqas jien ma nistax, lil xi ħadd li jmur liebes b’dan il­mod għal xi seduta fil-­qorti, jew fil-­parlament, jew inkella liebes bl-­ilbies ta’ fuq ix-­xatt għal xi funzjoni fi-l­knisja?

Din hija biss raguni ħafifa ta’ estetika u etika. Hemm imbagħad ħafna raġunijet oħra li nistgħu niġbruhom taħt tlett irjus, fil-­firxa wiesgħa kollha tagħhom; raġunijet ekoloġiċi, soċjali, u ekonomiċi. Imma dawn nitkellmu fuqhom aktar fid­-dettal darb’oħra.

Ikkwalifikat fl­-Ippjanar u fl-immaniġġar tal-­Ambjent.

aebaldacchino@gmail.com

 

Advertisements

One Response to SIĠAR MALTIN… u siġar mhux Maltin

  1. VICTOR CASSAR says:

    very interesting and informative as always . Education seems to be the best tool applied for change, the kind of change Malta so desperately needs . Tks Alfred look forward to more details . Nature works in a most wonderful ways .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: