Ġej il-Milied u… dak dundjan!


NewsBook

L-Erbgħa, 27 ta’ Novembru, 2013.

Ġej il-Milied u… dak dundjan!

Alfred E. Baldacchino

Waħda mill-­aktar festi kbar tas­-sena hija l-­Milied, għall­-anqas għal dawk li jħaddnu t-­twemmin u jemmnu fit-­twelid ta’ Ġesu Kristu. U waħda mill­karatteristiċi ta’ din il-­festa hija l-­ikla mal­-familja nhar il-­Milied. Niftakar meta kelli madwar għaxar snin, in-­Nanna Karmena kienet issajjar ħasi-serduq imsewwi biex ma jaħlix enerġija żejda u hekk jikber akbar fid-­daqs.

Bħalma ħadna l-­lingwa Ingliża mill­-Ingliżi, minn għandhom ħadna wkoll id­-drawwa li nieklu dundjan minflok ħasi għall-­ikla ta’ nofsinhar.dundjan 2

Huwa għalhekk li matul dawn il-­ġranet it-­talba għad­-dundjani tikber. Hemm żewġ għejjun minn fejn nixtru dawn id­-dundjani għall-­imwejjed tagħna: jew minn dawk li jitrabbu u jissemmnuhom hawn Malta, jew mingħand dawk li jimportawhom.

Illum il-­ħajja hija waħda mgħaġġla: imsejjsa, marbuta u mbuttata minn għan ewlieni li jgħola fuq kull għan ieħor etiku, morali, u kuxjentuż: l-­għan ta’ gwadan materjali fl-­anqas ħin possibbli. U ma hemm l-­ebda rokna jew qasam li mhux mittiefes minn dan il-­għan, anki fil-­qasam tal­-ikel.

Skont kif jaħdem is­-suq, aktar ma jkun hemm talba għall-­prodott, aktar il-prezz ikun għoli, u aktar mal­-prezz ikun għoli aktar ikun hemm ħeġġa biex tikber il-­ħażna għall-­bejgħ. Barra minn Malta, dawk li jkabbru d­-dundjani jagħmlu ħilithom kollha biex ikollhom l­-akbar numru possibbli ta’ dawn it­tjur biex ikunu jistgħu jilqgħu għal din it­-talba. U aktar dawn ma jkunu kbar u ‘sbieħ’ aktar dawn jinxtraw. U ma għandiex xi ngħidu li anki fil-­qasam tal­-ikel l-­ewwel ma tiekol l-­għajn.

dundjani 3

L-­akbar numru ta’ dundjani possibbli jitkabbru fil­-fabbriki tal-­annimali fil-­gaġġeg u jkunu fuq xulxin. Minħabba hekk dawn jingħataw dożi żgħar ta’ antibijotiċi biex ma jkunx hemm mard u infezzjonijiet. U ġieli d-­doża tiżdied xi ftit biex tgħinhom jikbru akbar u aktar malajr ukoll. Iżda studji xjentifiċi sabu li mikrobi li jifilħu għal dawn l­-antibijotiċi jitrabbew fid­-dundjani . U dawn il-­mikrobi jistgħu wkoll jgħaddu għand dawk li jieklu d­-dundjani, tant li meta dawn ikollhom bżonn l­-antibijotiċi, dawn ma jaħdmux fuqhom.

Sadanittant, l-­Unjoni Ewropea qed tieħu passi biex bil-­mod twaqqaf l­-użu ta’ mediċina fuq l-­annimali li jkunu qed jitkabbru għall-­ikel, jekk din il­-mediċina ma tingħatax għall-­għan ewlenin ta’ mard.

Dan mill­-ewwel juri li l-­konsumatur Malti għandu bżonn malajr kemm jista’ jkun aktar tagħrif dwar l-­ikel li qed jiekol. Minbarra mediċina li tintuża fuq l-­annimali li qed jiekol, hemm ukoll l­-użu tal-­pestiċidi u aktar u aktar l­-organiżmi ġenetikament modifikati li jitpoġġew fuq is­-suq.  Ix­-xerrej għandu jkun jaf x’qed jixtri, biex b’hekk ikun jista’ jagħżel hu dak li jixtieq. Dan mhux biss biex ikollu għażla imma anki biex ikun żgur li l-­ikel li jkun qed jiekol ma jkollux effett fuq saħħtu mingħajr ma jkunx jaf.

Wieħed mill-­passi li jistgħu jittieħdu huwa li l-­prodotti tal-­ikel ikollhom tikketta li sserraħ moħħ ix­-xerrej. F’dan il­-każ tad­-dunjani, biex ma ninfirxux ħafna, kull dunjdjan mibjugh jista’ jkollu fuqu kitba li tidher u li tgħid jekk hux  “impurtat minn (pajjiż). Ma fihx antibiotiċi” jew “Imkabbar u msemmen Malta”.

U hawn jista’wkoll igawdi l­-bidwi Malti li b’daqsxejn għajnuna jista’ jiġi mgħejjun biex irabbi, kemm annimali kemm ħxejjex li ma jkollhomx fiħom mediċina u kimika. Ma għandniex xi ngħidu dawn jistgħu iqumu xi ftit aktar, imma konsumatur edukat ikun lest li jħallas ftit aktar għall-­ikel għax jaf li sejjer ikun qed jiffranka l-­flus li jkun irid jonfoq minħabba saħħtu.

Kif jgħidu s­suq is­suq. U hija biss it-­talba jew in-­nuqqas tagħha li tista’ twassal biex ix-­xerrej isib il-­prodott li jixtieq u jrid hu u mhux li jiġi mogħti lilu.

dundjan 5

Nixtieq minn hawn nawgura lill-­qarrejja tan-­NewsBook il­-Milied ħieni, mimli risq, saħħa, u paċi…  u l­-ikla t-­tajba. Imma kull bil­-għaqal!

Advertisements

One Response to Ġej il-Milied u… dak dundjan!

  1. VICTOR CASSAR says:

    Ahna wkoll nixtiequlek Milied u sena gdida kollha ghena . Grazzi tal- kontribut tieghek f’hafna oqsma tal- hajja . L-egoizmu rebah il- hajja ta’ kuljum.Nghixu ghal lum imbghad naraw .Dak li jinzera jinhasad .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: