Bżonn ta’ aktar immanniġġar tas-Siġar Maltin


It-Tnejn, 5 ta’ Marzu, 2012

miktub minn Gaetano Micallef

Il-ġlieda ta’ raġel biex isalva s-siġar lokali

 Il-“massakru” tas-siġar lokali u l-importazzjoni ta’ ċertu speċi ta’ siġar u pjanti li magħhom qed iġibu ċertu nsetti qed jinkwetaw lill-ambjentalist ALFRED E. BALDACCHINO kif wieħed jista’ jara mill-blog tiegħu. GAETANO MICALLEF iltaqa’ miegħu biex jara għaliex mhux jara futur għas-siġar indiġeni u cioè dawk tal-lokal. Fil-blog tiegħek għidt li s-siġar lokali qed jiġu “immassakrati”. X’ridt tgħid biha? X’qed iwassal għal dak li qed tiddeskrivi bħala trattament inaċċettabbli tas-siġar? Skont il-prinċipji tal-UE hemm bżonn ta’ regolatur u operatur biex l-affarijiet jitmexxew sewwa. Jekk nieħdu l-qasam tal-enerġija għandek il-korporazzjoni Enemalta li hija l-operatur waqt li fil-qasam tal-ilma nsibu l-Korporazzjoni għas-Servizz tal-Ilma li wkoll hija operatur. Imma t-tnejn li huma regolati mill-Awtorità Maltija għar-Riżorsi (MRA). Issa fil-qasam tal-‘landscaping’ insibu l-operatur, li huwa l-partner privat tal-Gvern, imma uffiċjalment m’hemmx indikazzjoni li hemm xi regolatur. Din tista’ twassal biex id-deċiżjonijiet u l-politika ta’ dan ix-xogħol titfassal mill-operatur innifsu. Ngħidu aħna, xi speċi ta’ siġar u arbuxelli jitħawwlu, minn fejn jinġiebu, jekk għandhomx jiġu impurtati, fejn jitħawlu, minn fejn jinqalgħu, jekk humiex skont il-liġi u jekk jonorawx l-obbligi internazzjonali li għandu l-pajjiż. Imma jidher li m’hemmx regolatur biex jgħid “ara, din l-ispeċi m’għandiex tintuża għax din għandha impatt negattiv fuq is-soċjetà, l-ekonomija u l-ekoloġija”. L-operatur m’għandux direzzjoni u mhux regolat. Ara f’Għawdex ħaġa bħal din ma tiġrix. M’ilux kont hemm u staqsejt uffiċjal fil-ministeru għaliex kuntrarju għal Malta ma rajtx il-pjanti li jgħidulhom is-Swaba tal-Madonna u l-Pjuma meta f’Malta dawn tarahom kważi kullimkien. Ir-risposta kienet li f’Għawdex huma jiddeċiedu liema pjanti jitħawlu u mhux il-kuntrattur. U billi jafu li kemm is-Swaba tal-Madonna u l-Pjuma huma pjanti invażivi ma jridux li dawn jidħlu Għawdex u jinfirxu kullimkien bi ħsara ekonomika, ekoloġika u soċjali. Tgħidli x’għandhom ħażin dawn il-pjanti? Dawn huma fost l-agħar pjanti invażivi fl-Ewropa. Pjanta invażiva hija dik li meta tiddaħħal minn barra taħrab u tinfirex mal-pajjiż fejn qatt ma kienet tikber qabel. Is-Swaba tal-Madonna hija pjanta Sud-Afrikana. Li pjanta minn barra tiddaħħal fil-pajjiż ma fiha xejn ħażin fiha nnifisha sakemm ma tkunx waħda li faċli taħrab bi ħsara kbira ekoloġika, soċjali u anke ekonomika għall-pajjiż. U meta din taħrab, tinfirex u tistabilixxi ruħha ma jkunx possibbli li tiġi kontrollata u meqruda. Ħares lejn il-Ħaxixa Ingliża jew il-Qarsu kif jafuh xi wħud. Din inġiebet xi 100 sena ilu mill-Afrika t’Isfel u tpoġġiet fil-Ġnien Botaniku fil-Floriana. Minn hemm infirxet u mliet Malta, Għawdex u Kemmuna. Saret invażiva għax illum qed tikber bla kontroll, ma tistax tiġi kontrollata u impossibbli li tiġi eliminata. Fil-fatt minn hawn Malta waslet anke Tuneż u Sqallija.

Imma mhux kull pjanta tista’ titqaċċat jew titneħħa?

Impossibbli. Kif tista’ telimina l-Ingliża minn hawn Malta li tikber kullimkien u tiksi kullimkien? Anke mas-swar u mal-irdumijiet. Jew is-Siġra tar-Riġnu jew is-Siġra tax-Xumakk? Meta tidħol speċi u ssir invażiva jkun impossibbli teliminaha. Fl-UE l-pjanta tas-Swaba tal-Madonna hija meqjusa fost l-iktar mija invażivi. U aħna nħawluha fit-toroq! Min qed jagħmel il-politika? Ir-regolatur? Anke jekk m’hawnx regolatur xorta waħda tibqa’ ir-responsabilità tal-Gvern li jara li l-obbligi internazzjonali li l-pajjiż għandu jiġu onorati. U għaliex dan l-interess u din l-għebusija tar-ras biex din il-pjanta u oħrajn invażivi bħala jibqgħu jiġu mħawla u mħallsa bi flus pubbliċi? Din jista’ jweġibha biss min qed jagħmel il-politika f’dan il-qasam. Sadanittant, is-soċjetà, l-ekonomija u l-ekoloġija jħallsu għal din il-politika żbaljata. Id-deċiżjoni li jkun hemm sieħeb privat mal-Gvern, f’dan il-każ l-ELC, mhux idea ħażina. Imma ma jistax ikun hemm operatur bla regolatur iktar u iktar meta l-operatur għandu €7 miljun kull sena għal ħames snin, jingħata l-mixtliet tal-Gvern biex jopera minnhom, jingħata l-makkinarju bħall-bowsers tal-Gvern biex jaħdem bihom u anke ħaddiema li kienu jaħdmu mad-Dipartiment tal-Agrikoltura f’dan il-qasam. F’din is-sħubija hemm riżorsi tajbin, kemm finanzjarji u umani, imma la hemm il-viżjoni u lanqas id-direzzjoni biex l-għan jintlaħaq. Il-Gvern huwa marbut mal-liġijiet lokali u anke b’dawk tal-UE u b’konvenzjonijiet internazzjonali rigward il-ħarsien u l-immaniġġjar tal-biodiversità imma kemm qed ikunu riflessi fix-xogħol li qed isir f’dan il-qasam ta’ tisbiħ tal-pajjiż? Dan narawh iktar ċar meta wieħed jara, fost orajn l-pubblikazzjonijiet uffiċjali tal-MEPA fejn jgħidu liema huma l-ispeċi invażivi li huma ta’ ħsara għall-ekoloġija lokali … fosthom is-Swaba tal-Madonna u l-Pjuma. Imma minkejja dan kollu ara kemm flus pubbliċi għadhom jintefqu fl-importazzjoni ta’ siġar eżotiċi, uħud minnhom invażivi, jew li jġibu magħhom speċi invażi. Ma tara l-ebda sinjal ta’ tkabbir ta’ siġar indiġeni lokali. Mela għala noqgħodu nippubblikaw pjanijiet, strateġiji u miżuri oħra favur l-ambjent meta dawn qed jiġu kompletament injorati? Jekk wieħed iħares lejn l-irdumijiet viċin tal-Blue Grotto jara li magħhom tikber is-Swaba tal-Madonna b’kompetizzjoni għall-pjanti indiġeni, uħud endemiċi, li jikbru hemm. Veru li dawn is-Swaba tal-Madonna kienu qed jikbru hemm qabel ma bdew jitħawlu fit-toroq. Allura nkomplu nżidu l-opportunità għal din il-pjanta biex tkompli tinfirex u tikber f’ambjent naturali mhedded.

Is-Swaba tal-Madonna – pjanta li l-UE tqis li hija fostl-aktar 100 pjanta invaziva. Hawn Malta, flus pubblici jintuzaw biex din tkompli tithawwel fit-toroqf pubblici

Anke l-Pjuma qed tinfirex sewwa u rajtha f’għelieqi, tikber taħt il-bankini fit-toroq, fil-widien u anke fix-xagħri. Min sejjer iħallas biex din tiġi ikkontrollata skont l-obbligi legali tal-pajjiż? Min sejjer jirrispondi għall-ksur tal-liġijiet u l-obbligi internazzjonali li l-pajjiż għandu biex ma jħallix pjanti invażivi jkomplu jinfirxu fl-ambjent naturali?

Il-Pjuma – pjanta invażiva li qed tinferex sewwa b'impatt negattiv soċjali u ambjentali

Kull speċi invażiva hija ħażina għall-ambjent lokali?  Mhux kull pjanta importata hija ta’ theddida għall-ambjent. Erħilha li meta dawn jiġu impurtati, magħhom jdaħħlu wkoll speċi oħra anke jekk magħhom ikollhom iċ-ċertifikat tas-saħħa tal-pjanti. Hekk kellhom is-siġar tal-Palm li magħhom daħal il-Bumunqar Aħmar tal-Palm. Għalhekk għandu jkun hemm regolatur professjonali biex lill-operatur jgħidlu xi speċi għandu juża fit-tisbiħ tal-pajjiż. Li kieku kien hemm regolatur xjentifiku u professjonali ma kienux jitħallew jiġu impurtati siġar tal-Palm mill-Ewropa u mill-Eġittu meta dawn kienu diġà mifnijin bil-Bumunqar l-Aħmar tal-Palm. Kieku ma kienux jitħallew jiġu mħawla ma’ Malta kollha s-Swaba tal-Madonna u l-Pjumi. Imma jekk wieħed iħares biss lejn il-parti kummerċjali mingħajr ma jagħti każ tal-impatt negattiv soċjali u dak ekoloġiku li dawn jista’ jkollhom allura dak li jiġri. Fl-aħħar mill-aħħar ir-responsabilita hija tal-Gvern imma bħalissa qisu l-Gvern qed jagħti ċekk iffirmat imma vojt u l-ammont jintela minn min jirċievi ċ-ċekk.

Imma fl-ELC ma hemm ħadd li jifhem fil-pjanti u s-siġar?Ma nistax nimmaġina li ma hemmx. Li kieku le, kif ġiet fdata b’din ir-responsabilità f’idejha? Naħseb li hemm min għandu ħafna esperjenza f’dan il-qasam u għalhekk niskanta kif isiru dawn l-affarijiet u jinġiebu pjanti invażi li mhumiex ta’ ġid għas-soċjetà u għall-ambjent ekoloġiku. U għalhekk ukoll ma nistax nifhem kif fil-mixtliet tal-Gvern ma jitkabbrux iktar siġar indiġeni bħal-Luq, il-Ballut, l-Għargħar, id-Deru, is-Safsafa l-Kbira, l-Għanżalor, il-Fraxxnu, il-Ħarrub, iż-Żagħrun, ir-Rummien, il-Lewż u ż-Żnuber. Minbarra li dawn inaqqsu t-theddida ta’ speċi oħra li jġibu magħhom dawk importati – bħal bebbux, pjanti, insetti u rettili – immaniġġjar bħal dan jiffranka ħafna flus milli jmorru barra minn Malta u minflok jintefqu hawn u jservu ta’ ġid għall-ambjent. Imma għidli kemm-il siġra indiġena minn dawn li semmejt tara biex jissebbaħ l-ambjent urban? Fil-passat il-mixtliet tal-Gvern, anke jekk mingħajr r-riżorsi finanzjarji li għandhom illum, kienu jagħmlu kollox u minkejja li kienu wkoll jiżirgħu u jħawlu siġar mhux adattati għal pajjiżna, bħall-Akaċja u l-Ewkalyptus, ma kinux jimpurtaw siġar bħal ma qed isir illum u għalhekk ma kienx ikun hemm periklu li jidħlu speċi barranin. Bil-politika li qed tiġi mħaddma llum, f’dawn l-aħħar snin daħlu ħafna speċi invażivi. Huwa ferm diffiċli li meta tiddaħħal pjanta stabbilita ma ddaħħalx magħha xi speċi oħra anke fil-ħamrija li jkollha. Meta ddaħħlu s-siġar tal-Palm uħud minnhom kienu twal xi żewġ sulari u kważi impossibbli li ma jkunx hemm speċi magħhom. Il-Bumunqar l-Aħmar jgħix l-Asja. Hemm l-ambjent tiegħu. Daħal fl-Eġittu mas-siġar tal-Palm u mill-Eġittu sab ruħu fl-Ewropa mas-siġar tal-Palm li ġew esportati hemm. Fl-Afrika ta’ Fuq dan il-Bumunqar huwa ‘pest’ għax qed jeqred ħafna siġar tat-tamal u kellu impatt negattiv fuq din l-industrija.

Ir-riżultat ta' deċiżjonijiet mhux professjonali – waħda mill 400 siġra tal-palm, maqtula mill-Bumunqar Aħmar tal-Palm li ddaħħal mas-siġar importati.

Issa xi ħadd f’Malta kellu l-idea “inteliġenti” li jixtri s-siġar mill-Eġittu u anke minn Spanja u Sqallija li kienu impurtawhom mill-Eġittu u sal-lum inqerdu mal-400 palma li wħud minnhom kienu ta’ valur storiku. Sa issa dan il-Bumunqar għadu għaddej joqtol kull siġra tal-Palm li jiltaqa’ magħha u qed jintefqu ammont ta’ flus biex dan jipprova jitwaqqaf. F’Malta daħlet ukoll il-Ħanfusa s-Sewda tat-Tut. Is-siġar tat-Tut u ċ-Ċawsli li kien hemm fil-Fiddien kollha sofrew ħafna minn din il-ħanfusa. Kif ġralhom ħafna f’ġonna privati. Issa siġar tat-Tut m’hawnx ħafna f’pajjiżna u daret fuq is-siġar tat-Tin. Min qed iħallas għal dan? L-impatt qed inħallsuh jien u int. Daħal ukoll il-Farfett tas-Sardinell. Kulħadd jilmenta fuqu. Għandi erba’ qsari tas-Sardinell fit-terazzin biex nistudja dan il-farfett … kull sena joqtolhom. Biex wieħed ikompli jara n-nuqqas ta’ miżuri professjonali qed ikomplu jitħawlu s-Sardinell matul it-toroq biex dan il-farfett ikollu iktar pjanti fuqhiex ibid, jiekol, joktor u jinfirex! Diġà qed jinstab jittajjar fil-widien tagħna fejn għandna pjanta mill-istess familja tas-Sardinell li s’issa għadu ma misshomx. Nispera li issa ma narawx impjegati jbixxu kull Sardinella li jaraw bil-kimika biex joqtlu dan il-farfett! Daħlet ukoll is-susa tat-tadam. Qerdet ħbula wara ħbula ta’ tadam. Daħlet għax l-attivitajiet kummerċjali jieħdu preferenza fuq il-ħarsien soċjali u ekoloġiku. Imma hawn xi ħadd li jimpurtah u jieħu ħsieb li dawn l-affarijiet ma jiġrux?  Għandek ukoll numru kbir ta’ speċi ta’ bebbux tal-art li ddaħħal mal-pjanti impurtati. Sa issa għadu ma jinħasx imma meta jibda jinħass imbagħad naħseb li nibdew naraw kif se jintefqu l-flus biex jiġu ikkontrollati. Illum jitħawlu fjuri bħall-Pensieri, Qronfol Tork, Petunji u Sardinell li wara ftit ġimgħat jispiċċa żmienhom u jinħartu biex jerġgħu jitħawlu oħrajn. Ma nistax ngħid li mhumiex sbieħ imma meta fil-gżejjer tagħna għandna ’l fuq minn 1,000 pjanta selvaġġa kollha adattati għall-klima tagħna, li m’għandhomx bżonn ħafna ilma, allura għaliex ma nużawx dawn u nkunu qed inħarsu aħjar l-ambjent ekoloġiku u fl-istess ħin inħarsu l-ekonomija tal-pajjiż. Din bħall-kwistjoni tal-ilma. L-UE tobbliga li l-ilma tad-drenaġġ ma jistax jintefa l-baħar mhux imsaffi. X’ġara? Investejna f’impjanti biex jittrattaw dan l-ilma imma wara li jiġi msaffi jerġa’ jintrema l-baħar u mbagħad nerġgħu ntella ilma baħar iktar ikkonċentrat biex jerġa’ jissaffa mir-reverse osmosis ħalli jittieħed għax-xorb. L-istess qed jiġri fit-tisbiħ tal-pajjiż bil-pjanti. Jekk dan  immaniġġjar professjonali nixtieq lil xi ħadd jgħidli xi jfisser dilettantiżmu!

Jiġifieri bħala prinċipju taqbel li m’għandhom jidħlu ebda speċi barranin? Le, mhux qed ngħid hekk.  Hemm ftehim internazzjonali, li wkoll jagħmel parti mir-regolamenti tal-UE u li l-prinċipji tiegħu huma nklużi fil-liġijiet lokali, magħruf bħala l-“prinċipju ta’ prekawzjoni” li permess tiegħu jekk se tittieħed xi deċiżjoni u ma jkunx magħruf x’impatt din se tħalli fuq l-ambjent u s-soċjetà allura din m’għandix tittieħed. Nifhem li jekk se ssir triq u hemm siġra jew siġar fin-nofs ma tistax tħallihom hemm. Imma ma jfissirx li mingħajr ma jkun hemm konsultazzjoni, ix-xogħol isir mingħajr l-ebda pjan ta’ immaniġġjar. Jekk hemm proġett ta’ żvilupp suppost li jkun hemm il-permess tal-MEPA. U meta jkun hemm siġar bħal dawn ikun hemm kundizzjonijiet ta’ kif sejrin jinqalgħu, minn sejjer jaqlahom u fejn sejrin jerġgħu jitħawlu. Nuqqas ta’ tagħrif lill-pubbliku joħloq ukoll ċertu suspetti. Is-siġar taż-Żebbuġ li nqalgħu minn ħdejn il-Monument tal-Gwerra fil-Floriana ġew impurtati u mħawla ftit tas-snin ilu. U s-siġar fejn sar it-terminus tal-Arriva fil-Belt ukoll inqalgħu biex minflokhom tħawlu siġar oħra kbar impurtati bi prezz mhux irħis. L-aħħar darba li mort hemm kelli ċans naraw li tnejn minnhom diġà nixfu. Meta nara dawn ir-riżorsi qed jinħlew u kif bihom jista’ jsir ferm iktar ġid ma nistax ma ninkwetax għal din il-‘laisse faire’. Meta wieħed iħares lejn ir-regolamenti tal-2001 dwar il-ħarsien tas-siġar, li kienu jagħtu ħarsien anke lis-siġar li jikbru fl-urban u li kienu ġew ippubblikat bi sħab bejn il-Ministru tal-Ambjent u dak tal-Agrikoltura, u meta wieħed jikkumpara kif dawn ġew emendati fl-2010, fejn ġew ippubblikat mill-Ministeru tal-Ambjent biss u ma fihom l-ebda referenza għall-ħarsien tas-siġar li jikbru fl-urban, allura ma jistax ikun li dan il-‘laisse faire’ ma jinħasx iktar. Mhux talli s-siġar indiġeni ma jintużawx fit-tisbiħ tal-pajjiż imma minħabba n-nuqqas ta’ regolatur uffiċjali numru ta’ siġar rari u mħarsa wkoll qed isofru minn din il-mentalità. Il-Professur John Borg, li darba kien Supretendent tad-Dipartiment tal-Agrikoltura, kien jara li siġar Maltin rari fil-pajjiż kienu jitħawlu jew jinżergħu fil-Ġonna ta’ San Anton. Fosthom kien hemm is-siġra rarissima magħrufa bħala s-Siġra tal-Kuruna, li aktarx hija l-unika waħda li għad baqa’, tikber f’San Anton, li l-aħħar li rajtha ftit ġimgħat ilu ġabuha qisha kurċifiss!

Ix-Xewk tal-Kuruna – l-aħħar siġra Maltija ta' din l-ispeċi rari u mħarsa strettament, li qed tikber fil-Ġonna ta' San Anton. Imbiċċra.

Barra minn hekk numru ta’ Siġar tad-Deru li kien hemm jikbru fuq ġewwa mal-ħajt ta’ dan il-ġnien tqaċċtu mill-qiegħ nett. Żabra li min jagħmel il-politika u huwa responsabbli fl-immaniġġjar tas-siġar imissu jistħi jidher quddiem in-nies. Dan biex ma nsemmiex dak li ġara l-Buskett li huwa sit tan-Natura 2000.

Id-Deru - kien jikber matul il-ħajt tal-ġnien f'San Anton. Imqaċċat mill-qiegħ.

Imma forsi għalhekk ma jeżistix regolatur… biex ħadd ma jkun f’pożizzjoni li jistħi. Huwa faċli li wieħed iwaħħal fil-ħaddiema biex taparsi jkun jidher li ħa passi. Imma l-ħaddiema jagħmlu dak li jgħidulhom. U bla regolatur x’tistenna? L-iktar ħaġa li tweġġgħani li dawn qed isiru bi flus pubbliċi u ħadd ma jidher li huwa responsabbli.

Forsi l-akbar ċertifikat ta' inkompetenza f'dan il-qasam huwa il-mod kif siġar f'Natura 200 tal-EU, il-Buskett, ġie mżeblaħ, anki dan bi flus il-poplu. Darba din kiet siġra rari u mħarsa strettament - is-sigra tal-Fraxxnu.

Sakemm ikollna dan ir-regolatur jiddispjaċini ngħid li s-siġar indiġeni f’pajjiżna m’għandhomx futur sabiħ. Jekk għandhom futur. Jekk ix-xogħol jitmexxa b’għan kummerċjali biss, u mingħajr ma jittieħdu kunsiderazzjonijiet tal-għan soċjali u ekoloġiku, wieħed ma jistax jistenna li s-siġar indiġeni ma jibqgħux sejrin lura u li ma jidħlux iktar speċi invażivi. U waqt li l-profitt kummerċjali jeħduh l-individwi, il-prezz iħallsu l-poplu u l-ambjent ekoloġiku.

Ara x'żabra dik? Certifikat għal dak il-politiku li huwa responsabbli biex dan ma jħallihx isir.

Żabra bla ebda professjonalita, bla kuxjenza u bla mistħija.

Għall-ġid tal-poplu u tal-ambjent! Dan qed ngħidu fuq dak li qalu, li qrajt u li smajt, fuq dak li rajt, u fuq ir-riżultati ta' dan kollu, dejjem bi flus pubbliċi.

NOTA: Ir-ritratti ma jidhrux fl-artiklu oriġinali li deher fl-Orizzont, imma dawn żidthom jien fuq il-blogg u kollha huma ritratti li ħadt jien.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: