Ix-Xagħri


It-Tnejn, 20 ta’ Diċembru, 2010

Ix-Xagħri

Alfred  E. Baldacchino

Ix-xagħri huwa wieħed mill-ambjenti naturali li nsibu fil-gżejjer Maltin.  Dan huwa wesgħa ta’ blat tal-qawwi b’numru ta’ ħofor baxxi mimlijin b’ħamrija ħamra.

Dan l-ambjent huwa ddominat minn pjanti baxxi li jgħolew bejn 50 sa 100 cm. Huma kollha adattati għal dan it-tip ta’ ambjent naturali miftuh għall-irjiħat, u għall-qilla tax-xemx fis-sajf. Dawn jistgħu jaħżnu l-ilma taħt l-art biex isibuh matul il-ġranet sħan tas-sajf.  Hekk insibu pjanti li ħafna minnhom għandhom zkuk inniggżu u ħafna drabi jkunu jfuħu wkoll. Il-pjanti jikbru mferrxa fi rqajja ta’ ħamrija qalb il-blat. Ix-xagħri huwa l-ambjent naturali bl-akbar firxa fil-gżejjer Maltin, u huwa sinjur fl-ispeċi ta’ pjanti li jħaddan. Madwar nofs il-pjanti slavaġġ li jikbru fil-gżejjer Maltin, jinstabu jikbru fix-xagħri. Dawn ukoll joffru kenn u ikel għal numru ta’ fawna oħra.

Sfortunatament għad hawn minn jaħseb li dan ix-xagħri huwa blat għeri mingħajr l-ebda użu. Din il-mentalità tinstab f’kull qasam tas-soċjetà, kemm dik kummerċjali, dik reliġjuza kif ukoll anki dik politika.

Minħabba din il-mentalità, li wieħed jinnota b’sodisfazzjon li bil-mod il-mod qed tinbidel  l-aktar qalb il-ġenerazzjoni żgħażugħa, ħafna  minn dan l-ambjent huwa żdingat u  traskurat.  Hekk ġieli naraw borġ wara borġ  ta’ terrapien u skart ieħor mormi f’dan ix –  xagħri u mhux rari li wieħed jara dan it-tip  ta’ ambjent jiġi mgħotti bil-ħamrija biex  jinbidel f’għelieqi. Lanqas hija ħaġa rari li fuq  dan it-tip ta’ ambjent naraw xi bini tiela.

Tant huwa mportanti dan it-tip ta’ ambjent li  l-Unjoni Ewropea tqisu bħala tip ta’ ambjent  naturali speċjali, u kull membru msieħeb li  għandu minn dan it-tip ta’ ambjent irid  jiddikjara numru ta’ inħawi minnu biex ikunu  mħarsa bil-liġi u meqjusa bħala Firxa Speċjali ta’ Konservazzjoni (Special Area of Conservation) li flimkien ma’ nħawi oħra ddikjarati minn kull membru msieħeb fil-UE, jifformaw ix-xibka Natura 2000.

Malta wkoll iddikjarat inħawi tax-xagħri bħala SAC. Fosthom insibu l-Kemmuna, li hija kważi kollha xagħri, Ta’ Ċenċ u l-Qortin tal-Magun f’Għawdex, kif ukoll Pembroke. Fost l-ispeċi ta’ flora u ta’ fawna li nsibu fix-xagħri, mingħajr dubju l-aktar magħruf huwa s-sagħtar li fis-sajf jiksi dan l-ambjent b’tapit roża-ħamrani. Hemm ħafna u ħafna speċi oħra li nsibu fix-xagħri.  Fost il-flora nsibu t-Tengħud tax-Xagħri li huwa endemiku u għalhekk jinsab jikber fil-gżejjer Maltin biss, il-Berwieq, u numru ta’ Orkidej.  Fost il-fawna nsibu l-gremxul, il-bebbux, numru kbir ta’ insetti, kif ukoll għasafar fosthom il-Bilbla li żżurna bejn l-aħħar tar-rebbiegħa u l-bidu tas-sajf biex tbejjet fix-xagħri.

Hekk naraw kemm ix-xagħri huwa sinjur u kif huwa ambjent b’valur kbir ekoloġiku, ekonomiku, edukattiv, xjentifiku, estetiku u soċjali.

aebaldacchino@gmail.com

Advertisements

One Response to Ix-Xagħri

  1. Dr Brian Farrugia says:

    Then abroad you have renowned gardens trying to create the Mediterranean rock garden.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: